قىزىلوردا وبلىسىندا كولحوزشىلار وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ول اۋىل مەكتەبىن ەكستەرنمەن ءبىتىردى. جوسالى اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا وقۋىن جالعاستىرىپ, 1940 جىلى فيزيكا-ماتەماتيكا ءبولىمىن «وتە جاقسى» اياقتادى. الايدا 1941 جىلدىڭ قازانىندا ول كوپتەگەن وزگە قاتارلاسى سياقتى اسكەري كيىم كيىپ, جەكە ۇلتتىق اتقىشتار بريگاداسىنىڭ 101-ارتيللەريالىق ديۆيزيونى ۆزۆودىنىڭ راديوتەلەگرافيسى بولىپ قابىلداندى. 1942 جىلعى قازاننىڭ سوڭىندا 101-بريگادا كالينين مايدانىنىڭ 39-اسكەرىنىڭ قۇرامىنا بەرىلدى. ءدال وسى مايدان شەبىندە 1942 جىلعى قاراشادان 1943 جىلعى قاڭتارعا دەيىن ولەنينو قالاسىنىڭ جانىندا شابۋىل ءجۇرىپ جاتتى. مۇندا كەڭەس اسكەرلەرى ۇلكەن شىعىنعا ۇشىرادى, بىراق بۇل ءبىزدىڭ اسكەردى ستالينگراد ماڭىندا نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. 101-بريگادانىڭ جاۋىنگەرلەرى جانە اسكەرلەردىڭ بارلىق بۋىنى اراسىنداعى بايلانىسقا جاۋاپتى ە.قاينازاروۆ ستالينگراد ماڭىنداعى كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ جەتىستىكتەرىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى دەپ ايتۋعا بولادى. 1943 جىلى ە.قاينازاروۆ كوپ جاراقات الىپ, دالالىق اۋرۋحاناعا تۇسەدى. ەمدەلىپ شىققاننان كەيىن ونى روستوۆ وزدىگىنەن جۇرەتىن ارتيللەريا مەكتەبىنە وقۋعا جىبەرەدى. ۋچيليششەنى ۇزدىك ديپلوممەن بىتىرگەننەن كەيىن ە.قاينازاروۆ مايدانعا تانك-وزدىگىنەن جۇرەتىن ۆزۆود كومانديرى رەتىندە جىبەرىلدى. نەمىس-فاشيست باسقىنشىلارىمەن كۇرەستەگى باتىلدىعى, تاباندىلىعى مەن قايسارلىعى ءۇشىن ە.قاينازاروۆ ءىى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەنىمەن, ستالينگراد شايقاسىنداعى «جەڭىس» بەلگىسىمەن جانە «جاۋىنگەرلىك ەڭبەگى» ءۇشىن مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
1946 جىلدىڭ ماۋسىمدا ە.قاينازاروۆ اسكەر قاتارىنان بوساتىلىپ, قارماقشى اۋداندىق حالىق اعارتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, كەيىن پارتيانىڭ وبلىستىق كوميتەتىنىڭ مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى ءبولىمىنىڭ نۇسقاۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدى. بىراق 1951 جىلى ناۋرىزدا قۇقىقتىق ءتارتىپ ورگاندارىنىڭ كادرلارىن نىعايتۋ ماقساتىندا ە.قاينازاروۆ وبلىستىق ميليتسيا باسقارماسى باستىعىنىڭ ساياسي ءبولىم بويىنشا ورىنباسارى, ال 1956 جىلى شىلدەدە الماتى قالاسىنداعى ميليتسيا ورتا مەكتەبى باستىعىنىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى.
1961 جىلى قازاندا ە.قاينازاروۆ الماتى قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك اۆتوينسپەكتسيا بولىمشەسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, كوپ ۇزاماي وسى بولىمشەنىڭ باستىعى بولادى. جامبىل وبلىسىندا باسشى كادرلار مەكتەبىنەن وتكەن, جەكە قۇراممەن ۇلكەن ۇيىمداستىرۋشىلىق تاجىريبەسى بار بۇرىنعى مايدانگەردىڭ ميليتسيا باسقارماسى باستىعىنىڭ ساياسي ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى جانە ميليتسيا مەكتەبىندە كسرو ءىىم مەكتەبى باستىعىنىڭ ساياسي ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى بولعان تاجىريبەلى قىزمەتكەردىڭ كەلۋى جول ميليتسياسى بولىمشەلەرى ءۇشىن ەلەۋلى سەرپىلىس بولدى.
1963 جىلى كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى الەكسەي كوسىگين قازاقستانعا كەلەدى. ساپارى بارىسىندا ول د.قوناەۆپەن ءىرى قالالاردى ارالاپ شىعادى. وسىنداي ۇزاق شارشاتاتىن ساپارلاردان كەيىن دەمالۋ كەرەك بولادى. وسى جەردە قوناەۆتىڭ ءسوزىن كەلتىرگەن ءجون بولار. «جەكسەنبى كۇنى ءبىز قالادان الپىس شاقىرىم جەردە, تيان-شان سىلەمدەرىندە ورنالاسقان ەسىك كولىنە باردىق. بۇل 1963 جىلدىڭ 7 شىلدەسى بولاتىن. كوسىگين كول مەن تابيعاتقا ءتانتى بولدى. ول وسى ساپارعا نەمەرەسى الەكسەيدى الدى. بۇل كەزدە ءجونسىز نارسە كوردىم: تاۋلاردان گۋىلدەپ قوڭىر اعىن ءتۇسىپ كەلە جاتىر ەكەن. كۇمانىم بولمادى, بۇل ماعان تىم تانىس نارسە ەدى. سەل!». بۇل ساپاردا ءبىرىنشى باسشىلارمەن بىرگە الماتى قالاسىنىڭ كوشە قوزعالىسىن رەتتەۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ەلەۋسىن قاينازاروۆ تا بولعان. بۇل جايىندا ول ءوزى بىلاي دەپ ەسكە العان ەكەن: «ماعان داۋىس زورايتقىش قوندىرعىمەن تار جولدا كولىك پەن جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قوزعالىسىن رەتتەۋگە, «قورعالاتىن» تۇلعانىڭ كوپىردەن شۇعىل ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە تۋرا كەلدى, ويتكەنى ءار سەكۋند قىمبات بولدى. «چايكا» كولىگى وتكەننەن كەيىن كوپىر بالشىق تاس اعىنىنىڭ قىسىمىمەن قۇلادى. مەن ارىپتەستەرىممەن بىرگە قۇتقارۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قالدىم». ادامداردى, مەملەكەتتىك م ۇلىكتى سۋ تاسقىنىنان قۇتقارۋ, ادامداردى قاۋىپسىز اۋداندارعا ەۆاكۋاتسيالاۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا جانقيارلىق جۇمىسى ءۇشىن ە.قاينازاروۆ 1963 جىلى 27 تامىزدا كسرو جوعارعى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ اتىنان «قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ بويىنشا ۇزدىك قىزمەتى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
1969 جىلعى شىلدەدەن باستاپ 1976 جىلعى ماۋسىمعا دەيىن ە.قاينازاروۆ ءىىب شتابىن باسقاردى. ءىىب جەكە قۇرامى اراسىندا اقپاراتتىق-تالدامالىق جۇمىستارمەن, بولىمشەلەردىڭ جۇمىسىن جوسپارلاۋمەن, ينسپەكتسيالاۋمەن, كەزەكشى بولىممەن جانە تاربيە جۇمىسىمەن اينالىستى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنداعى ەڭبەگى مەن تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, 1976 جىلى ول قازاق كسر ءىىم شتابى باستىعىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا جىبەرىلدى, ول جەردەن ەڭبەك سىڭىرگەن دەمالىسىنا شىقتى.
ە.قاينازاروۆ «ەشقاشان قول قۋسىرىپ وتىرمايتىن ەدى». ول ۇنەمى جۇمىسباستى بولاتىن, ديسسەرتاتسيا قورعادى, وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالداردى رەداكتسيالادى, ءىىو قىزمەتكەرلەرى مەن ارداگەرلەرى تۋرالى ەستەلىك جيناقتار جازدى, وزەكتى ماقالالار, كوركەم پەسالار جانە ءىىو-داعى, ماي-داعى جۇمىسى تۋرالى ەستەلىكتەر جازدى. ە.قاينازاروۆ جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ءۇشىن كوپ ءىس تىندىردى. ونىڭ كىتاپتارى بارشاعا ءمالىم: تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنىڭ العاشقى وقۋلىعى – «قازاقستان تاريحى» (1992 ج.), «الماتى ماي: وتكەنى مەن قازىرى» (2000 ج.), «الماتى پوليتسياسى. الماتى قالالىق پوليتسيا-ميليتسياسى تۋرالى تاريحي وچەرك 1960-2001 جج» (2002 ج.). ول كوپتەگەن كىتاپ پەن وقۋلىقتىڭ قۇراستىرۋشىسى جانە رەداكتورى بولدى. مىسالى, «قازاقستاننىڭ ءىىو قۇرمەتتى تۇلعالارى» (1998 ج). جوعارىدا ايتىلعانداي, ۇلى وتان سوعىسى مايداندارىنداعى جاۋىنگەرلىك جەتىستىكتەرى مەن ايبىندى ەڭبەگى ءۇشىن ە.ق.قاينازاروۆ II دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەنىمەن, «جاۋىنگەرلىك ەڭبەگى ءۇشىن», «قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ بويىنشا ۇزدىك قىزمەتى ءۇشىن», ء«مىنسىز قىزمەتى ءۇشىن» ءىىى دارەجەلى مەدالدارىمەن جانە 13 باسقا دا مەدالمەن ماراپاتتالدى. 1995 جىلى ۇلى جەڭىستىڭ 50 جىلدىعىنا وراي پرەزيدەنت جارلىعىمەن «ەرلىگى ءۇشىن» جانە 2003 جىلى «مارشال جۋكوۆ» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى.
«تالانتتى ادام بارلىق جاعىنان دا تالانتتى بولادى» دەگەن ءسوز بار. ەلەۋسىن ماتەماتيكانى وتە جاقسى بىلەتىن, ءاردايىم ءوزىنىڭ بارلىق قادامىن ماتەماتيكالىق دالدىكپەن ەسەپتەيتىن. ءوزى ولەڭ جازىپ, ءان شىعاردى. مەن ونىڭ دومبىرامەن توگىلتىپ كۇي شەرتكەنىن دە ءوز قۇلاعىممەن ەستىدىم.
مەن 2000 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءىىم الماتى اكادەمياسىنىڭ باستىعى لاۋازىمىنا تاعايىندالعاندا تالىمگەرىمىز ە.قاينازاروۆتىڭ ميليتسيا ورتا مەكتەبىنىڭ قابىرعاسىندا قالىپتاستىرعان يگى ءداستۇرىن بىردەن سەزىندىم. ول باستىقتىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى رەتىندە ەستەتيكالىق تاربيەگە, مادەني داعدىلاردى قالىپتاستىرۋعا, كۋرسانتتاردىڭ قوعامدا, ۇجىمدا جانە ءتىپتى دوستار اراسىندا, ۇستەل باسىندا ءوز-ءوزىن ۇستاۋ ارەكەتتەرىنە ۇلكەن ءمان بەرەتىن. وسى ماقساتتا كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەلەرى قۇرىلىپ, سپورت سەكتسيالارى, قىزمەتكەرلەردىڭ ادەپ-ەستەتيكا ساباقتارى ۇيىمداستىرىلدى.
ە.قاينازاروۆتىڭ ءومىر جولى بولاشاقتا دا ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاس بۋىنى ءۇشىن بەتكە ۇستار ۇلگى بولارى انىق.
تالاپ قابدەنوۆ,
ءىىم الماتى اكادەمياسى
ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, گەنەرال-مايور
