جاقىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك باتىس وڭىرلەرگە وتكەن جىلى بولىنگەن 10 مىڭ وقۋ گرانتىنىڭ 2 500-ءى عانا يگەرىلگەنىن حابارلاپ, سەبەپتەرىن اقپاراتتىق جۇمىستاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىمەن بايلانىستىرعان بولاتىن. وتكەن جىلى 170 مىڭنان استام تۇلەك ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتى اتانسا, بولىنگەن گرانت 90 مىڭعا جۋىقتاعان. كورسەتكىش سالىستىرمالى كەزەڭگە قاراعاندا 19 پايىزعا ارتىپ وتىر. وسىعان وراي مينيسترلىك ەلىمىزدەگى ستۋدەنتتەر سانىنىڭ ارتقانىن نەگىزگە الا وتىرىپ, 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىك گرانت سانىن جىل سايىن 10 پايىزعا كوبەيتۋدى جوسپارلاعان ەدى. بىراق وسى جولى ۆەدومستۆو باسشىسى گرانت كولەمىن ۇلعايتا بەرۋدىڭ تيىمسىزدىگىن العا تارتتى. س.نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جۇيەسى قاراستىرىلىپ, گرانتتارعا قاتىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بيىلدان باستاپ ءار وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورنىنا كۆوتالىق گرانتتار بەرىلىپ, بولىنگەن گرانتقا ناقتى وقۋ ورنى جاۋاپتى بولادى.
نەگىزگى ايتپاعىمىز, بيىل ناۋرىز ايىندا مينيسترلىكتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن بەرۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا سايكەس, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ سەرتيفيكاتتارى بالىنىڭ نەگىزىندە كونكۋرستىق ىرىكتەۋدەن وتكەن تۇسۋشىلەرگە مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى بەرىلدى. وقۋ جىلىنىڭ اياقتالۋىنا ەكى اي قالعاندا ۇلەستىرىلگەن گرانت 2022-2023 وقۋ جىلىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا تاپسىرعان تۇلەكتەر ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى. بۇگىندە ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى وزگە وقۋ ورىندارىندا نەمەسە ءوزى تاپسىرعان وقۋ ورنىندا اقىلى بولىمدە, سونداي-اق اكىمدىكتەر بولگەن گرانتتار نەگىزىندە ءبىلىم الىپ جاتىر.
بيىل ناۋرىز ايىندا ءتيىستى مينيسترلىك بۇيرىعىمەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قوسىمشا گرانت ءبولىندى. وسى ورايدا ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە 34 گرانت ءبولىنىپ, ونىڭ 28-ءى يگەرىلدى. ونىڭ ىشىندە «ۆ031-ءسان, ينتەرەر ديزاين جانە ونەركاسىپتىك ديزاين» – 9 گرانت, «ۆ044-مەنەدجمەنت جانە باسقارۋ» – 1 گرانت, «ۆ046-قارجى, ەكونوميكا, بانك جانە ساقتاندىرۋ ءىسى» – 1 گرانت, «ۆ073-ساۋلەت» – 15 گرانت, «ۆ095-ترانسپورتتىق قىزمەت» – 2 گرانت ءبولىندى. سونىمەن قاتار «ۆ031-ءسان, ينتەرەر ديزاين جانە ونەركاسىپتىك ديزاين» (3 گرانت), «ۆ046- قارجى, ەكونوميكا, بانك جانە ساقتاندىرۋ ءىسى» (2 گرانت), «ۆ075-كاداستر جانە جەرگە ورنالاستىرۋ» (1 گرانت) ماماندىقتارى بويىنشا گرانت يەگەرلەرى گرانتتان باس تارتتى. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ 27 ناۋرىزداعى بۇيرىعىنا سايكەس, اباي اتىنداعى قازۇپۋ-عا بارلىعى 415 قوسىمشا گرانت بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە يگەرىلمەگەن گرانت سانى – 152.
وسى ورايدا استاناداعى قايىم مۇحامەدحانوۆ اتىنداعى №90 گيمنازيا ديرەكتورى اياتجان احمەتجان ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, «يگەرىلمەگەن گرانت» ۇعىمىنىڭ ءوزى دۇرىس ەمەس.
– بۇل ءتيىستى ۆەدومستۆو جۇمىسىنىڭ بيۋروكراتيالىق كەلەڭسىزدىكتەرگە ۇشىراۋى مەن شالالىعىنىڭ كەسىرى. مەملەكەتتىك گرانت ءتىزىمى تۇلەك قۇجاتىن وقۋعا تاپسىرار مەرزىمنەن كەمىندە ءبىر جىل بۇرىن جاريالانۋى قاجەت. بۇل جاعدايدا كونكۋرستىڭ ناقتىلىعى, بولاشاق تۇلەك تاڭداعان ماماندىققا قاتىستى اقپاراتتىڭ اشىقتىعى ماڭىزدى. سوندا عانا گرانت ماسەلەسى الدەقايدا جەڭىل ءارى رەتىمەن جۇزەگە اسادى. ۇبت-عا از عانا ۋاقىت قالدى. الايدا 2023-2024 وقۋ جىلىنا ارنالعان گرانت تىزبەسى ءالى جاريالانعان جوق. بىلتىرعى جىلدىڭ تامىز-قىركۇيەك ايىندا بيىلعى وقۋ جىلىنا ارنالعان گرانت ءتىزىمى جاريا ەتىلگەن بولسا, وندا كوپ ماسەلە وزدىگىنەن شەشىلەر ەدى. ال مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ وسىنداي جۇيەسىزدىگىنەن مەملەكەت قارجىسىنا دا زالال كەلەتىنى تۇسىنىكتى, – دەيدى اياتجان احمەتجان ۇلى.
گرانت ءتىزىمىنىڭ ۋاقتىلى جاريالانباۋىنىڭ ءبىر سەبەبى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ مينيسترلىككە ءتيىستى اقپاراتتاردى دەر كەزىندە جەتكىزبەۋىمەن جانە جەتكىلىكسىزدىگىمەن دە بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وتكەن ا.احمەتجان ۇلى وسى ورايدا جوعارى وقۋ ورىندارىنا ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى جەتىسايعا كەلىپ ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جۇرگەن رەسەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءىسى ۇلگى دەيدى. ساراپشى ۋاجىنە سۇيەنسەك, بۇگىندە تۇلەكتەردىڭ شەتەلدەگى بىلىمگە باسىمدىق بەرۋى ءارى ماقتان ەتەتىنى دە قۇپتاۋعا بولمايدى. بۇل دا جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءوز جەتىستىكتەرىنەن جاريا ەتپەۋىنىڭ سالدارىنان تۋىنداپ وتىرعان جاعداي. تىپتەن, رەسەيدىڭ بىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ەلدەگى ورتاشا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كورسەتكىشىنەن تومەن بولا تۇرا كورشى ەلدە وقۋعا قۇلشىنعان جاستاردىڭ سانى ازايار ەمەس. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىلار اراسىندا وليمپيادالار وتكىزىپ جۇرگەن ءبىردى-ەكىلى ۋنيۆەرسيتەتتەر بولماسا, الماتىدا جانە استاناداعى ۋنيۆەرسيتەتتەر ەل مەكتەپتەرىن ارالاپ, ناسيحات جۇرگىزبەيتىنى بەلگىلى جايت. بۇل جاي عانا كەمشىلىك ەمەس, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ستۋدەنتتىڭ كەرەك ەمەستىگىن, گرانت سانىنىڭ شەكتەن تىس كوپ ەكەندىگىنىڭ, مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيەتتەردىڭ سانى قۋالاپ كەتۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى. ال ونىڭ استارىندا «ستۋدەنت ءتورت جىل تىنىش ءجۇرىپ, وقۋىن بىتىرسە بولدى» دەگەن سەبەپتىڭ بوي تاسالاپ جاتقانىن جاسىرا المايمىز. وعان ءتورت جىلدان كەيىن ديپلومى بار ساۋاتسىز مامانداردىڭ, جۇمىسسىزداردىڭ كوبەيىپ وتىرعاندىعى دالەل. وسى ورايدا ا.احمەتجان ۇلى «گرانتتى ءۇيىپ-توگۋدىڭ سالدارى مىنە, وسىنداي جاعدايلارعا تۇرتكى بولىپ وتىر. وسى كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن دە ءبىلىم, عىلىم سالاسىندا ەكى بىردەي مينيسترلىكتىڭ قۇرىلعانى بەلگىلى. وسى ورايدا ىسكە اساتىن ماسەلەلەرگە وراي ماماندار تاراپىنان ۇسىنىستارمەن قاتار ماسەلەنىڭ كۇردەلەنە تۇسەتىنى, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردىڭ دە ورىن الاتىنى ەسكەرتىلگەن بولاتىن. ازىرگە ناتيجە كوڭىلگە قونىمدى ەمەس. مۇنداي جاعدايدا تىپتەن پرەزيدەنت تاراپىنان ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ دە تالقىعا سالىنۋى دەموكراتيالىق قادامداردىڭ كورىنىسى بولاتىنى انىق», دەيدى.
ەلىمىزدە جەمقورلىقتىڭ تامىرىنا بالتا شابىلماي, تانىس-بىلىستىكپەن جەتىستىككە جەتۋ ءۇردىسى توقتاماي, مەملەكەتتىك ۇلكەن قىزمەتتەرگە بارۋ جەمقورلىقپەن نەمەسە «ۇرپاق جالعاستىعى» سياقتى بەلەڭ الا بەرەتىن بولسا, تالانتتىلاردىڭ سىرتقا شاشىلعانى شاشىلعان. وسى ماسەلەنى العا تارتا وتىرىپ, ساراپشى گرانت ۇلەستىرۋدە «وگىز دە ولمەيتىن, اربا دا سىنبايتىن» مىنانداي جولدار بار دەيدى: ياعني ستيپەنديا تولەنەتىن شامامەن – 30 مىڭ, ستيپەنديا المايتىن, وقۋعا اقشا تولەمەيتىن – 50 مىڭ, وقۋ اقىسىنىڭ 50 پايىزىن مەملەكەت تولەپ بەرەتىن تاسىلدەرگە قول جەتكىزسەك, بۇل ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن دە قولايلى, ستۋدەنتتىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىراتىنى انىق. ناتيجەسىندە, مەملەكەتكە تۇسەتىن سالماق تا ءبىرشاما جەڭىلدەيدى. ال ۇلتتىق, ەلدىك ەرەكشەلىكتەردى قاپەرگە الا وتىرىپ, قازىرگى ىشكى-سىرتقى دەموگرافيالىق احۋالدى ەسكەرىپ, كەيبىر ۋنيۆەرسيەتتەردى باسقا وڭىرلەرگە كوشىرۋ ارقىلى ستۋدەنتتەر كوپ شوعىرلانعان اۋماقتار جۇگىن جەڭىلدەتۋگە ءارى جاتاقحانا جەتىسپەۋشىلىگىن دە رەتتەۋگە بولادى.
«Joo.kz» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى قانات وكسىكباەۆتىڭ پىكىرىنشە, ءبىلىم گرانتتارىن ۇلەستىرۋ, جاريالاۋ مەرزىمى زاڭنامالىق قۇجاتتارمەن بەكىتىلۋگە ءتيىس. ويتكەنى قولدانىستاعى زاڭنامادا ەسكەرەتىن تۇستار بارشىلىق. يگەرىلمەگەن گرانت ماسەلەسىنە قاتىستى كاسىبي ماماندار ۇنەمى ۇسىنىس ءبىلدىرىپ كەلەدى. الايدا ءالى كۇنگە ناتيجە جوق. يگەرىلمەگەن گرانت ۇردىسىنە توسقاۋىل قويۋدىڭ جولى – ماقساتتى گرانت, ءبىلىم توپتارىنا قاتىستى اقپاراتتى جەلتوقسان ەمەس, تامىز ايىنىڭ سوڭىندا جاريا ەتۋ. وسى ورايدا گرانتتى جاريالاۋ ۋاقىتى مەن ەرەجەسىن قايتا قاراپ, ناقتىلاۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. ال ەگەر قازىرگى ءۇردىس قايتالانا بەرەتىن بولسا, مۇنىڭ سالدارى جەمقورلىققا سوقتىرۋى مۇمكىن.
– ماقساتتى گرانتتىڭ كەش جاريالانۋى, اسىرەسە شىعارماشىلىق ماماندىقتارعا تاپسىراتىن تۇلەكتەر ءۇشىن ءتيىمسىز. ءبىر جوعارى وقۋ ورنى كەلەسى ءبىر وقۋ ورنىنىڭ ناتيجەسىمەن قابىلدامايدى. بۇل تۇلەكتەر قۇقىعىن شەكتەۋمەن پارا-پار. ال ءتيىستى ورگاندار گرانت ءتىزىمىنىڭ كەش جاريالانۋىن ءتۇرلى مينيسترلىكتەردەن قانداي ماماندىقتارعا قاجەتتىلىك بار ەكەنىنە قاتىستى اقپاراتتاردىڭ كەشەۋىلدەۋىمەن بايلانىستىرىپ ءجۇر. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى دە زاڭ اياسىندا قاراستىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ قاجەت. مەملەكەتتىك پورتالدا قىس ايلارىندا تىزىمدە تۇرعان ماماندىق جاز ايىندا تىزىمنەن ءتۇسىپ قالىپ جاتاتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدى. ونىڭ سەبەبى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اتتەستاتسيالانۋىمەن دە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. بىراق مۇنىڭ سالدارىن تۇلەكتەر كورەدى. تىپتەن, كەيبىر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ناقتى قانداي ماماندىقتاردىڭ بار ەكەندىگىنەن دە بەيحابار. ەندىگى كەزەكتە ۋنيۆەرسيتەتتەر الدىندا ابيتۋريەنت تارتۋ ماقساتىندا جارناماسىن جاساپ, جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزۋ مىندەتى تۇر, – دەيدى قانات وكسىكباەۆ.
«Qazbilim» كومپانياسىنىڭ جوبالار ديرەكتورى گۇلبانۋ قاناي دا گرانت ءتىزىمىنىڭ كەشەۋىلدەۋى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ دايىندىعىنا قيىندىق تۋعىزادى دەگەن پىكىردە. قازىرگى كەزدە بولاشاق تۇلەكتەر ۇبت-عا دايىندىق ۇستىندە. تاڭداۋ ءپانى دە بەلگىلى. الايدا ماماندىقتار بويىنشا بەرىلەتىن گرانتتار ءتىزىمى بەلگىسىز. گ.قاناي اتاپ وتكەندەي, پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي جىل سايىن گرانت سانى كوبەيىپ كەلەدى. نەگىزىنەن دايىندىققا 11-سىنىپتا كۇش سالىناتىندىقتان, ءبىلىم گرانتتارىنا قاتىستى مالىمەتتەر وقۋ جىلىنىڭ باسىندا بەلگىلى بولۋى كەرەك. ال شىعارماشىلىق ماماندىقتاردى تاڭدايتىن تۇلەكتەر ءۇشىن مۇلدەم قيىنعا سوعادى. ولار ءوزى تاڭداعان ماماندىق بويىنشا تەك ءبىر عانا جوعارى وقۋ ورنىنا قۇجات تاپسىرا الادى. ال گرانت سانى كەش شىققانىنا بايلانىستى تاڭدالعان جوعارى وقۋ ورنىندا گرانت بولماۋىنىڭ ىقتيمالدىعى جوعارى. سالدارىنان وقۋعا تۇسە الماعان تۇلەك تە, اتا-اناسى دا ابىگەرگە تۇسەدى. مىسالى, 2021 جىلى «جالپى مەديتسينا» ماماندىعىنا بولىنگەن گرانت سانى بىردەن 2 147-دەن (2020 جىلى) 1 575-كە دەيىن, ياعني 572 گرانتقا كەمىپ كەتكەن. پاندەميادان سوڭ بۇل سالاعا قاجەتتىلىك ارتادى دەپ بولجانعان. 2021 جىلى «اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك» ماماندىعىنا 2020 جىلعا قاراعاندا 1 552 گرانت كوپ ءبولىنىپ, جالپى سانى 2 152-گە جەتتى. ءبىر ماماندىقتىڭ گرانت سانى 500-1 500-گە دەيىن وزگەرىپ كەتۋى جانە مالىمەتتىڭ قۇجات قابىلداۋعا 1 اپتا عانا قالعاندا جاريا بولۋىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟
– سوڭعى جىلدارى ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى جىل سايىن كەيبىر قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى مەن ۇبت باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن مامانداردى شاقىرىپ, وسى سالاداعى ماسەلەلەردى تالقىلايدى. بىراق گرانت سانى تۋرالى بىرنەشە رەت تالقىعا ءتۇسىپ, جىل سايىن ۋادە بەرىلگەنمەن, ماسەلە ءالى شەشىلمەي كەلەدى. سالدارىنان گرانتتى ءبىر جىلدا بىرنەشە رەت تاعايىنداۋ جۇرەدى. سەبەبى ءدال الدىڭعى مىسالداعىداي بولىنگەن گرانت سانى مەن سوعان سايكەس بەيىندى پاندەردى تاڭداۋشىلار قاتىناسى سايكەس كەلمەي قالادى. سودان ءبىر ماماندىقتا ءبىر گرانتقا 5 تالاپكەردەن كەلسە, ەندى بىرىندە 50 بالل العاندار دا وقۋعا ءتۇسىپ, تۇلەكتەر ءۇشىن ادىلەتسىزدىكتەر ورىن الۋدا. وتكەن جىلى دا گرانت سانى تۋرالى العاشقى اقپاراتتار مامىر ايىندا شىققانىمەن, سوڭعى ناقتى ءتىزىم جانە كۆوتالار سانى تەك گرانت كونكۋرسى باستالار كەزدە عانا بەلگىلى بولدى, – دەيدى گۇلبانۋ قاناي.
وسى ورايدا ساراپشى وتكەن جىلى گرانت كونكۋرسىنا بايلانىستى مىناداي ورەسكەل قاتەلىكتەر ورىن العاندىعىن دا العا تارتتى: «6B01 پەداگوگيكالىق عىلىمدار» جانە «6B10 دەنساۋلىق ساقتاۋ» ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى توبىن تاڭداۋشى تالاپكەرلەرگە ارناۋلى ەمتيحان, پسيحومەتريالىق تەست تاپسىرۋى قاجەت بولدى. ەمتيحان وففلاين فورماتتا ءوتتى. ايتا كەتەتىن ماسەلە, بۇل ەمتيحانداردى بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى ۇيىمداستىرا بەرمەيدى. سەبەبى مەديتسينا ماماندىقتارىن وقىتپايتىن وقۋ ورىندارى ءۇشىن ول تەستتى وتكىزۋ ءتيىمسىز. ال كەيبىر ايماقتاردا مۇنداي تەست قابىلدايتىن ۋنيۆەرسيتەتتەر مۇلدەم جوق. سوندىقتان اۋدان, اۋىلدا تۇراتىن وقۋشىلار باسقا قالاعا بارىپ تاپسىرۋعا ءماجبۇر بولدى. تەست 2018 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلەدى ءارى فورمالدى ەمتيحان رەتىندە قابىلدانادى. سوندىقتان مۇنداي قاجەتسىز تەست ءۇشىن قايتا-قايتا بالانى دا, اتا-انانى دا سەندەلتۋدىڭ قاجەتى شامالى.
– اقپاراتتار جۇيەسى ورتالىقتاندىرىلماعاندىقتان, جوعارى وقۋ ورىندارى ءوز قالاۋىنا وراي قيمىلداۋدا دەۋگە نەگىز بار. كونكۋرس باستالماي, ناقتى اقپارات بەلگىلى بولماي جاتىپ, «قۇجاتتى وففلاين تاپسىرۋ كەرەك» دەپ تۇلەكتەردىڭ قۇجاتتارىن الىپ قالاتىن وقۋ ورىندارىنىڭ دا بۇل ءىسى دۇرىس ەمەس. سونىڭ سالدارىنان 120 بالل الىپ تۇرىپ, گرانتقا تۇسە الماي قالعان جاعدايلار ورىن الدى. قابىلداۋ كوميسسياسىنداعىلاردىڭ قاتەلىگىنەن نەگە تۇلەكتەر سەرگەلدەڭگە ءتۇسۋى ءتيىس؟ بۇل جەردە تاڭداۋ رەتى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سونىمەن بىرگە ۇبت 5 شىلدە اياقتالاتىن بولسا, اپەللياتسيا ناتيجەسى 11-ىنە دەيىن شىعادى. ال كەيبىر جوعارى وقۋ ورىندارىندا ارناۋلى ەمتيحان ۋاقىتى ماۋسىمدا اياقتالدى. وسى ورايدا كونكۋرسقا قۇجات تاپسىرۋ, ارناۋلى ەمتيحاندى وتكىزۋ سياقتى ماسەلەلەردى تولىق ونلاين فورماتقا اۋىستىرۋدى قاجەت دەپ سانايمىن. تۇلەكتەردە بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىنىن تاڭداۋ قۇقىعى بولعاندىقتان, قۇجات قابىلداۋ جۇيەسىنە دە بىرىزدىلىك كەرەك, – دەيدى گ.قاناي.
ءتۇيىن: عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, «باكالاۆر» جانە «ماگيستر» دارەجەسى بەرىلەتىن جوعارى ءبىلىم الۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن اقى تولەۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى وقۋعا تۇسۋشىلەر ءوتىنىش بەرگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى توپتارىنىڭ كەزەكتىلىگىنە, تەستىلەۋ ناتيجەلەرىنە سايكەس ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ناقتى توپتارى بويىنشا كونكۋرستىق نەگىزدە بەرىلەدى. جالپى كونكۋرستاعى ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى بەلگىلى ءبىر جوعارى وقۋ ورنىنا بەكىتىلمەيدى جانە تۇلەكتەر تاڭداعان جوعارى وقۋ ورنىنا بولىنەدى. وسىعان بايلانىستى ءتيىستى مينيسترلىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ناقتى توپتارى جانە ولارعا بولىنگەن گرانتتار سانىنىڭ كەش جاريالانۋىنا قاتىستى ايتىلعان پىكىرلەردى نەگىز دەپ سانايدى. سونداي-اق كادرلاردى دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان ەل ەكونوميكاسىنىڭ سالالارى ءۇشىن كادرلارعا قاجەتتىلىككە ورتامەرزىمدى بولجام نەگىزىندە قالىپتاستىرىلادى. بۇدان باسقا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى قالىپتاستىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى, ەكونوميكا سالالارىنىڭ ۇردىستەرى, سونداي-اق «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلىك پالاتاسى ۇسىنعان قاجەتتىلىكتەر ەسكەرىلەدى.
