كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
Wildberries جەتەكشىسى ماكسيم گۋبانوۆتىڭ ايتۋىنشا, پلاتفورمادا جەرگىلىكتى بيزنەستىڭ وكىلدىگى تەك وسە تۇسەدى, وعان الماتىدا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 100 ملن دوللار بولاتىن كولەمى 100 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن ءىرى لوگيستيكالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى دا ىقپال ەتەدى.
«قازىر ءبىز باتىس, شىعىس جانە ورتالىق قازاقستاننىڭ بارلىق ماڭىزدى قالالارىندا بارمىز. استانا مەن الماتىدا ەكى قويما كەشەنىمىز جۇمىس ىستەيدى. بۇدان بولەك رەسەيدەن باتىس جانە شىعىس قازاقستانعا جەتكىزۋلەردى قامتاماسىز ەتەمىز. باتىس جانە شىعىس قازاقستان جەتكىزۋشىلەرى ءۇشىن لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سوندا وسى وڭىردەگى وندىرۋشىلەر ءوز بيزنەستەرىن Wildberries ارقىلى جۇرگىزە الادى. تيىسىنشە, سول ءۇشىن استانا مەن الماتىعا بارۋ قاجەتتىلىگى جوعالادى», دەيدى ول.
وتاندىق كومپانيالاردىڭ ماركەت-پلەيسكە دەگەن قىزىعۋشىلىعى وتە جوعارى. INFOLine كومپانيالار توبىنىڭ باس ديرەكتورى يۆان فەدياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى ماركەتپلەيستەردىڭ دامۋى كوپارنالى ويىنشىلارداعى ونلاين-ساتىلىم ءوسىمىنىڭ الدىن وراپ كەلە جاتىر – 90/30%.
ەل كاسىپكەرلەرى مەن تۇتىنۋشىلارى اراسىنداعى تاعى ءبىر تانىمال پلاتفورما – Alibaba. قازىر بۇل ونلاين-الاڭقايداعى وتاندىق كومپانيالار سانى ءبىرشاما ارتقان. Alibaba-نىڭ تمد مەن رەسەيدەگى سەرۆيس-سەرىكتەسى, MD-Insight كومپانياسىنىڭ باسشىسى ماريا كادانتسەۆانىڭ سوزىنشە, بيىل قىتايلىق ماركەتپلەيستە 7 000 وتاندىق تاۋار ۇسىنىلدى. بۇل كورسەتكىش جىل سايىن 20-25 پايىز دەڭگەيىمەن وسە بەرمەك. اتالعان پلاتفورماداعى وتاندىق تاۋارلار كاتەگورياسىندا تاماق پەن سۋسىندار ەڭ جوعارى ۇلەسكە يە. بۇل تاۋارلار جالپى ونىمدەردىڭ 40,7 پايىزىن قۇرايدى. اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ ۇلەسى – 14,3, قۇرىلىس پەن جىلجىمايتىن م ۇلىك ۇلەسى – 7,7 پايىز. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ۇسىنىلىپ وتىرعان تاۋارلاردىڭ ىشىندەگى ەڭ از ۇلەس – جيھاز, اياقكيىم جانە تۇرمىستىق تەحنيكالارعا تيەسىلى.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, ءبىزدىڭ ەلدەگى e-commerce نارىعى بولشەك ساۋدا نارىعىنا قاراعاندا وتە جىلدام قارقىنمەن دامىپ كەلەدى.
«سوڭعى ءتورت جىلدا قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا نارىعى ءتورت ەسە ءوستى. 2019 جىلى ونىڭ اينالىمى 300 ملرد تەڭگە بولسا, قازىر – 1,3 ترلن تەڭگە. بيىل قازاقستانداعى بولشەك ساۋداداعى ينتەرنەت-ساتىلىم كورسەتكىشى 10-11 پايىز دەڭگەيىندە تۇر. 2025 جىلعا تامان بولشەك ساۋداداعى ەلەكتروندى نارىق ۇلەسى جالپى ساۋدانىڭ 15 پايىزىن قۇرايدى», دەيدى يۆان فەدياكوۆ.
فورۋم بارىسىندا ايتىلعان تاعى ءبىر سونى جاڭالىق – وندىرۋشىلەردىڭ باسىم بولىگىنىڭ (77 پايىز) الداعى ءۇش ايدا تاۋار باعاسىن 10 پايىزعا كوتەرۋىن جوسپارلاپ وتىرعانى بولدى. NielsenIQ Kazakstan كومپانياسىنىڭ حابارلاۋىنشا, ساۋالناماعا قاتىسقان ساتىپ الۋشىلاردىڭ 48 پايىزى جاقىن ارادا برەند پەن ونىمدەر باعاسى قىمباتتايدى دەپ كۇتەدى.
ء«اربىر بەسىنشى تۇتىنۋشى جاقىن ايلاردا باعا وسەتىنىنە سەنىمدى. ولار الداعى 3 اي كولەمىندە كۇندەلىكتى سۇرانىسقا يە ونىمدەر باعاسى كەم دەگەندە 20 پايىزعا وسەدى دەپ كۇتەدى. ازىق-تۇلىك كاتەگورياسىنداعى تاۋاردىڭ كوبىنىڭ ساتىلىمى قۇلدىراپ جاتىر. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا تەك 12 كاتەگوريا ءوسىم كورسەتۋدە. ەڭ جىلدام ءوسىپ كەلە جاتقان كاتەگوريالار – شوكولاد باتوندارى (+14,8 پايىز ) مەن بيسكۆيتتەر (+14,7 پايىز ). جورگەك (23,5 پايىز) پەن مايلىق (25,2 پايىز) ساتىلىمى ەڭ كوپ تومەندەدى», دەيدى كومپانيانىڭ كوممەرتسيالىق ديرەكتورى م.سەيسەنعاليەۆا.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, حالىقتىڭ كىرىسى باعا سەكىلدى ءوسىپ جاتقان جوق. سوندىقتان ەل تۇرعىندارى قانداي دا ءبىر ساۋدا جاساۋ كەزىندە تىم قاتتى ۇنەم جاساۋعا ءماجبۇر.
«ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى باعا ءوسىمى تۇرعىندار قالتاسىنا تىم قاتتى سالماق ءتۇسىرىپ وتىر. ءبىز كورىپ وتىرعان وزگەرىستەر ازىرگە باسى عانا. 2022 جىلى تۇتىنۋ ۇدەرىسىنىڭ ءدال بۇلاي قۇلدىراپ كەتكەنىن ءبىز بايقاماعان ەدىك. ال بيىل جىل باسىندا كەيبىر كاتەگوريالار بويىنشا قۇلاۋدىڭ بار ەكەنىن اڭعارىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ پىكىرىمىز بويىنشا, ادامدار ەندى بىرتىندەپ ارزان باعا سەگمەنتىنە وتە باستايدى», دەيدى ول.
زەرتتەۋ ناتيجەسىنە قاراساق, تۇتىنۋشىلار ءۇشىن قازىر ءبىرىنشى كەزەكتەگى كريتەري – باعا تۇرعىسىنان قولجەتىمدىسى. وسىلايشا, ءونىمنىڭ قۇنارى مەن ەكولوگيالىق قۇندىلىعى ەكىنشى پلانعا ىعىستى. سۇراۋعا قاتىسقانداردىڭ 61 پايىزى ارزان ونىمدەردى كوبىرەك ساتىپ الا باستاعاندارىن راستاعان. بىراق وسىعان قاراماستان وندىرۋشىلەردىڭ 77 پايىزى جاڭا ونىمدەر شىعارۋعا قۇلشىنىپ وتىر. ءتىپتى كوبى پرەميۋم سەگمەنتكە ارنالعان ونىمدەردى نارىققا جىبەرمەكشى.
«2023 جىلى اسسورتيمەنتتى باسقارۋ بويىنشا ستراتەگيا وزگەرىسكە ۇشىرايدى. بولشەك جەلىلەردىڭ كوبى ەكسكليۋزيۆتى يمپورتتى ۇلعايتۋ ەسەبىنەن ءوزىنىڭ قازىرگى اسسورتيمەنتىن كەڭەيتپەك. وندىرۋشىلەر مەن بولشەك ساۋدا جەلىلەرى اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك, ولاردىڭ 32 پايىزى وفلاين-ساۋدا ويىنشىلارىنىڭ جۇتىلۋى نەمەسە بىرىگۋىن كۇتەدى. 26 پايىزى الداعى تۇتىنۋ كولەمى ايتارلىقتاي قىسقارادى دەپ, 16 پايىزى كۇندەلىكتى تۇتىنۋ تاۋارلارى نارىعى مەن سالادا مەملەكەتتىك رەتتەۋ كۇشەيەدى دەپ كۇتەدى», دەيدى ءمادينا سەيسەنعاليەۆا.
سونداي-اق ساراپشىلار بيىل قازاقستانداعى بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ 4 پايىزدان اسىپ تۇسەتىنىن دە اتاپ ءوتتى.
«رەسەيدە 2022 جىلى ادەتتەگى پروفيتسيتتىك بيۋدجەتتەن اجەپتاۋىر تاپشىلىق بايقالدى. ول تاپشىلىق ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 2,3 پايىزىن قۇرادى. قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش ءالى جوعارى – 3 پايىز. ەكونوميستەر بولجامى بويىنشا 2023 جىلى رەسەيدە بيۋدجەت تاپشىلىعى 2 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالادى, ول قازاقستاندا 4 پايىزدان ارتىق بولۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە مەملەكەت تۇتىنۋشىعا نەمەسە بيزنەسكە كومەكتەسەدى دەپ كۇتۋ بەكەر. مەملەكەتتە اقشا ازايىپ بارا جاتىر, ال شىعىس كىرىستەن اسىپ تۇسۋدە. رەسەي مەن قازاقستاننىڭ قارجىلىق بيلىگى الدارىنداعى تاۋەكەلدەرمەن كۇرەسىپ جاتىر. ەگەر رەسەيدە پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ كۇرت وسىمىنەن كەيىن ونىڭ تومەندەۋى بايقالسا, قازاقستاندا 2023 جىلى پايىزدىق مولشەرلەمە ءوز تاريحىنداعى جوعارى (16,75 پايىز) مانگە جەتتى. جاقىن ارادا قازاقستانداعى شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىنىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن كورە المايمىز. وندا پروبلەما تولىپ جاتىر. سول سەبەپتى قارجىعا جاۋاپتى بيلىك وكىلدەرى وڭتايلى شەشىم قابىلداۋعا ءتيىس. ايتپەسە ءبىز بيزنەستەگى ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتىڭ كۇرت توقتاۋىنا كۋا بولىپ قالۋىمىز ىقتيمال. ونداي جاعدايدا جاڭا جوبالاردىڭ جولى كەسىلەدى», دەيدى يۆان فەدياكوۆ.
وسىلارعا قاراماستان, ەلىمىزدەگى بولشەك ساۋدا تاۋار اينالىمى 2 پايىزعا ارتقان. ال حالىقتىڭ شىنايى تابىسىنىڭ تومەندەۋ كورسەتكىشى 13 پايىزدان اسىپ كەتكەن. بۇل ءوز كەزەگىندە نەسيە جۇكتەمەسىنىڭ ارتۋىنا اكەلىپ سوقتى. ينفلياتسيا حالىق تابىسىنا اۋىز سالىپ جاتىر.
«رەسەيدە ينفلياتسيا 2022 جىلى ناۋرىزدا ءورشىدى. سول كەزدە دۇربەلەڭ سۇرانىس تۋىنداپ, باعا اسپانداپ كەتتى. سول كەزدە قازاقستانداعى احۋال ءبىرشاما جاقسى ەدى. الايدا ودان كەيىن رەسەيلىكتەر ساتىپ الۋدى كۇرت ازايتتى, يمپورت دەرەۋ قىسقاردى, كەي تاۋارلار تاپشىلىعى ورنادى, ناتيجەسىندە ولاردىڭ باعاسى تۇزەتىلە باستادى. قازاقستاندا, كەرىسىنشە, 2022 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ ينفلياتسيا ۇدەي ءتۇستى. 2022 جىلدىڭ سوڭىندا باعا ءوسىمى 20 پايىزدان استى. دابىل بيىل دا جالعاسىپ جاتىر. باعا ءوسىمى توقتايتىن ەمەس», دەيدى INFOLine كومپانيالار توبىنىڭ باس ديرەكتورى.
ساراپشىلاردىڭ پايىمىنشا, ماكروەكونوميكالىق تاۋەكەلدەر اسەرىنەن رەسەي مەن قازاقستان قارىم-قاتىناسى ايتارلىقتاي ترانسفورماتسياعا ۇشىرادى.
