سونىمەن DataReportal اناليتيكالىق پلاتفورماسىنىڭ دەرەكتەرىنە زەر سالساق, ەلدەگى ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردىڭ سانى 2023 جىلدىڭ باسىندا 17,73 ميلليوندى قۇراعان. دەمەك بارشامىز ينتەرنەتتى پايدالانامىز دەگەن ءسوز. وعان ىلەسىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەر جولىنان جاڭىلماي, قارقىنداپ بارا جاتىر. سوڭعى دەرەكتەرگە سايكەس, ەلىمىزدە الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانۋشىلار قاتارى جالپى ينتەرنەتتى پايدالانۋشىلاردىڭ 66,8%-ىن قۇراعان. بۇل كورسەتكىشتىڭ 56,5%-ى ايەلدەر بولسا, 43,5%-ى ەرلەر اۋديتورياسى. ال 86,3%-ى – 18-دەن اسقاندار. بۇدان باسقا جوعارىدا اتاپ وتكەن 66,8%-دىڭ ىشىندە ءاربىر وتانداسىمىز جاس ەرەكشەلىگىنە قاراماستان, كەمى ءبىر الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالانادى.
ەگەر الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ستاتيستيكاسى تۋرالى ناقتى ايتاتىن بولساق, وندا وتاندىق digital نارىقتا «TikTok» پەن «Instagram» پايدالانۋشىلارىنىڭ سانى ءىس جۇزىندە تەڭەلگەن. ماسەلەن, قازاقستان «Instagram» سەكتورىندا 10,45 ملن پايدالانۋشى تىركەلسە, «TikTok»-تى 10,41 ملن-عا جۋىق ادام قاراپ, كونتەنت قۇرىپ وتىر. سالىستىرمالى تۇردە «Facebook»-تا حالىقتىڭ 11%-ى – 2 ميلليوننان استام ادام وتىراتىندىعىن ايتا كەتۋگە بولادى. ال «LinkedIn»-ءنىڭ ءباسى بيىكتەۋ – 1,2 ملن. سونىمەن قاتار «Snapchat» (1,4 ملن), «Twitter» (384 مىڭ) سياقتى الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانۋشىلاردىڭ قاتارى ءوسىپ كەلەدى ەكەن.
ولاي بولسا, الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن بلوگ سالاسىنداعى نەگىزگى ترەندتەرگە توقتالايىق. جاھاندىق ۇدەرىس دەگەنىمىز دە – وسى. ساراپشىلار قازىر ەلىمىزدە دە بەينە-كونتەنتتەردىڭ تانىمالدىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ماركەتينگتىك مالىمەتتەر حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى بەينە-كونتەنتتى كورۋگە كەتەتىن ۋاقىتى 10 مينۋتقا ارتىپ, ورتا ەسەپپەن 41 مينۋتتى قۇرايتىنىن كورسەتەدى. سالىستىرمالى تۇردە ماعىناسىز بەينە-كونتەنتتى كورۋگە كەتەتىن ۋاقىت ءبىر جىلدا 7 مينۋتقا وسكەن.
سوڭعى ۋاقىتتا «Instagram» مەن «YouTube»-تە, ىلە-شالا «TikTok»-تا تىگىنەن كورسەتىلەتىن بەينەلەردەن كەيىن reels پەن stories فورماتتارى پايدا بولعانى بەلگىلى. بۇل ۇدەرىستەن ءبىزدىڭ بلوگەرلەرىمىز دە قالىس قالماي, بەينە-فورماتقا كوشە باستاعانىن كورىپ وتىرمىز. سەبەبى ول جۇرتتىڭ نازارىن تەز اۋدارادى ءارى اسەرلى. دەمەك بۇل بلوگەرلەردىڭ برەندتەردى ءوز پاراقشاسىندا جارنامالاپ, تانىلۋىنا اسەر ەتەدى. وعان قوسا, الەۋمەتتىك جەلى پايدالانۋشىسىنا دا سەنىم ۇيالاتادى.
سونىمەن قاتار بەينە-كونتەنت جاسايتىن بلوگەرلەردىڭ «YouTube», «TikTok» سياقتى پلاتفورمالاردا اقشا تابۋ مۇمكىندىگى بار جانە بۇل ەكى تاراپقا دا پايدالى. ارينە, ماتىندىك جانە ۆيجۋال مازمۇن سۇرانىسقا يە جانە ماڭىزدى ءرول اتقارا بەرمەك. ويتكەنى بلوگەرلەردىڭ باسىم بولىگى ءوز ونىمدەرى مەن قىزمەتىن ءتيىمدى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك مەديادا ماقالالارى مەن جازبالارىن جاريالاۋدى جالعاستىرىپ وتىر. دەگەنمەن, بەينە-كونتەنت قازىردىڭ وزىندە ۇستەمدىك قۇرا باستاعانى بايقالادى.
قىسقا بەينەباياندار جاساۋعا ابدەن ماشىقتانىپ العان «TikTok»-تى جەردەن الىپ, جەرگە سالساق تا, بۇل پلاتفورما قازاقتىلدى مازمۇننىڭ وسۋىنە ىقپال ەتىپ وتىرعانىن جوققا شىعارماۋ قاجەت. قازاق جانە ورىس تىلدەرىنىڭ اراقاتىناسى تۋرالى ناقتى ستاتيستيكا بولماسا دا, جەلىنى پايدالاناتىن جاستاردىڭ ەلەۋلى لەگى قازاق تىلىندە كونتەنت جاساۋدى ءجون كورەدى. سوندىقتان ترەند ايقىن, بىراق ازىرگە ناقتى ستاتيستيكا جوق.
ەلىمىزدەگى «Perfluence» پلاتفورماسىنىڭ كاسىپتى دامىتۋ جونىندەگى ديرەكتورى تارلان ۋسەينوۆ باقىلاۋدا تۇرعان تاعى ءبىر ترەند ميكروبلوگەرلەر ءرولى ەكەنىن ايتادى.
– قازىر influence-ماركەتينگ نارىعىنداعى ءوزارا ارەكەتتەسۋدىڭ ءداستۇرلى كەسكىنى مىناداي: جارناما بەرۋشى بلوگەرگە ءونىمىن ءوز «اتى-جونىمەن» جاريالاۋى ءۇشىن اقشا تولەيدى. بىراق جارنامالاعاننان كەيىن ونىڭ ساتىلىمى قالاي بولاتىنى ۇلكەن ماسەلە كۇيىندە قالىپ وتىر. بىزدە ءونىمدى بلوگەر جارنامالانعاننان كەيىن ساتىلىم مەن باسقا ماقساتتى ارەكەتتەردى باقىلاۋ تاجىريبەسى جوق. ال ءىرى بلوگەرلەر مۇنداي كەلىسىمگە سيرەك بارادى. سوندىقتان ميكروبلوگەرلەرمەن جۇمىس ىستەگەن وڭايىراق. ولار CPA (Cost Per Action – ارەكەت قۇنى) مودەلى بويىنشا ناتيجە ءۇشىن جۇمىس ىستەۋگە بەيىم. الايدا اۋديتوريانى قاجەتتى تۇردە قامتۋ ءۇشىن ميكروبلوگەرلەردىڭ سانى بىرنەشە ەسە كوپ بولۋى كەرەك جانە جۇيەلىلىك تۋرالى ماسەلە تۋىندايدى. مىسالى, «Perfluence» بۇل ماسەلەنى تەحنولوگيا, مەنەدجەرلەر مەن ەڭ ءتيىمدى بلوگەرلەردى تاڭداۋعا كومەكتەسەتىن بولجامدى اناليتيكانى قولدانۋ ارقىلى شەشىپ وتىر, – دەيدى تارلان ۋسەينوۆ.
CPA ۇلگىسىندە تاراپتاردىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋ الگوريتمى قاراپايىم ەكەنىن ايتادى: سايتتا تىركەلۋ نەمەسە تاۋاردى ساتىپ الۋ سياقتى ماقساتتى ارەكەت ءۇشىن سىياقى بەلگىلەنەدى. ەگەر بلوگەر سىياقى مولشەرىمەن كەلىسسە, وندا برەند تۋرالى جازبالار جاريالايدى. سونىمەن قاتار برەندتىڭ ۆەب-سايتىنا كىرگەن, ساتىپ العان نەمەسە باسقا ماقساتتى ارەكەتتى ورىنداعان ءاربىر ابونەنت ءۇشىن جارناما بەرۋشى تۇتىنۋشى بەلگىلەنگەن اقشا نەمەسە پايىزدى تولەيدى. سوندىقتان برەندتەر بۇگىندە ميكروبلوگەرلەرمەن مامىلە جاساۋعا كوشىپ جاتىر, دەيدى ساراپشى.
برەندتەر ميكروبلوگەرلەرمەن سەرىكتەسە وتىرىپ, جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا مودەلىن CPA (Cost Per Action – ارەكەت قۇنى) بىرتىندەپ ەنگىزىپ وتىر. وندا كومپانيا تۋرالى جازبالار, stories پەن like ءۇشىن ەمەس, ساتىلىمنان تۇسكەن ناقتى پايدا ءۇشىن اقشا تولەيدى.
مۇنداعى جارناما بەرۋشى ءۇشىن ءبارى قاراپايىم جانە كورنەكى, ال بلوگەرلەر CPA مودەلى بويىنشا جۇمىس ولارعا نە بەرەتىنىن, ول شىنىمەن اقشا تابا الا ما, جوق پا, ول جاعىن ءالى دە ءتۇسىنىپ وتىرعان جوق. قىسقاسى, ءداستۇرلى مودەل بلوگەرگە ونىڭ قىزمەتى ءۇشىن بەلگىلى ءبىر اقى تولەۋگە كەپىلدىك بەرسە, ال CPA مودەلى ناقتى ناتيجەگە بايلانىستى. ەگەر ساتىلىم/كونۆەرسيا بولماسا, بلوگەر مۇلدەم تابىسسىز قالۋى دا مۇمكىن. مۇنداي جۇمىس ۇلگىسىنە ءىرى بلوگەرلەر قىزىعۋشىلىق تانىتا بەرمەيدى. جارنامالىق كەلىسىمشارتتاردى اتتاپ كەتە بەرەتىن ميكروبلوگەرلەر بۇعان بىلەك سىبانا كىرىسىپ, برەندتەرمەن جۇمىس ىستەي بەرەدى. بىراق برەندتەردىڭ ميكروبلوگەرلەرمەن سەرىكتەستىگى باياۋ بولسا دا, ءسوزسىز ءوسىپ جاتىر.
«Charitycam’s» دەرەگى بويىنشا, الەۋمەتتىك كوممەرتسيا ساتىلىمى 2022 جىلى 992 ملرد دوللاردى قۇراعان جانە ونىڭ كولەمى وسە تۇسپەسە, كەمىپ جاتقان جوق. ونىڭ ايعاعى قازاقستانداعى «Facebook»-تا الەۋمەتتىك كوممەرتسيا دامىپ, برەندتەر «Instagram»-دا وزدەرىنىڭ ونلاين-دۇكەندەرىن اشىپ جاتىر. الەمدەگى الەۋمەتتىك ساۋدا نارىعى 2023 جىلى 1,3 ترلن دوللارعا جەتەدى دەپ كۇتىلەدى. قازاقستان بويىنشا ناقتى دەرەكتەر جوق.
ينتەرنەتتەگى ساۋدانىڭ جاقسى مىسالى – قىتايلىق «Doujin» الەۋمەتتىك جەلىسى. ونىڭ قىتايدان تىس بالاماسى – «TikTok». بۇل نەگىزىنەن گەوگرافياسى ءارتۇرلى ءبىر پلاتفورما. دەگەنمەن, ايىرماشىلىعى كوپ. ءبىرىنشىسى – كونتەنت, ەكىنشىسى – قىتايدىڭ بلوگەرلەرى مەن جۇلدىزدارى, ءۇشىنشىسى – ولاردىڭ اۋديتورياسى مۇلدەم باسقا. كورشىلەرىمىزدىڭ بلوگەرلەرىن تەك ءوز ەلى بىلەدى, ال ەۋروپا, امەريكا نەمەسە تمد-داعى «TikTok» اۆتورلارىنىڭ بۇل ەلدە جازىلۋشىلارى جوق. ەگەر «تikTok»-تا نەگىزىنەن جەتكىنشەكتەر وتىرسا, «Doujin» الەۋمەتتىك جەلىسىندە 18-35 جاس ارالىعىنداعىلار بولعاندىقتان, «Doujin» اۋديتورياسى تولەم جاساۋعا قابىلەتتى بولىپ كەلەدى. «Doujin» الەۋمەتتىك جەلىسىندە قىتايلىق اتاقتى بلوگەرلەر كەز كەلگەن نارسەنى ساتا الادى. كەرىسىنشە اقش-تا «Doujin» كوممەرتسيالىق الاڭ رەتىندە بارلىق جاعىنان بۇعاتتالعان. سونىمەن قاتار «Doujin» پەن «TikTok»-تى دامىتۋ ەۋروپاداعى برەندتەر مەن كومپانيالاردىڭ سانى ارتۋىنا ىقپال ەتىپ كەلە جاتقانىن ايتۋ كەرەك.
ۆيرتۋال شىندىق (VR) جانە تولىقتىرىلعان شىندىق (AR) تەرمينى وتكەن جىلى جاھاندىق ترەندكە ەندى. تولىقتىرىلعان شىندىق – بۇل پلاتفورما شىندىقتى ءوزىنىڭ نەگىزى رەتىندە پايدالانادى, بىراق وعان تەلەفوننىڭ كامەراسى ارقىلى بەتىڭىزگە سالىنعان «Snapchat» سۇزگىسى سياقتى باسقا نارسە قويادى. Aل ۆيرتۋال شىندىق – بۇل توعىز يارد, ياعني مۇندا پايدالانۋشى باسقا الەمگە تولىعىمەن تاسىمالدانادى, ەنە الادى. ال ەندى مەتاالەم تسۋكەربەرگ كۇتكەندەي تانىمال بولماسا دا, VR مەن AR-عا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتا باستادى. «WhatsApp», «Instagram», «Snapchat» پەن «Google» وسى جىلى جارنامادان تۇسەتىن كىرىستى ارتتىرۋ ءۇشىن AR-نى كوبىرەك پايدالانۋدى جوسپارلاپ وتىرعانى تۋرالى دەرەك بار.
مەتادان باسقا, VR جانە AR شىندىعىنا «YouTube» پەن «TikTok» قىزىعۋشىلىق تانىتادى. «Facebook» سياقتى, «YouTube»-تە ۆيرتۋال شىندىقتى پايدالانۋ دەمەۋشىلىك ۆيرتۋال ءىس-شارالار, 3D ءونىم ۇلگىلەرىن كورسەتۋ نەمەسە تۇتىنۋشى رەتىندە كولىكتىڭ ينتەرەرىن كورۋ مۇمكىندىگى سياقتى ماركەتينگ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتە الادى. ءوز كەزەگىندە «TikTok»-تا AR جارناماسىن قولعا الىپ, 2023 جىلى اۋديتورياسىن كەڭەيتۋدى جالعاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعان جايى بار. الايدا قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدە VR پەن AR شىندىققا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتۋى جاھاندىق ويىنشىلاردىڭ ءوز پلاتفورمالارىنا يننوۆاتسيالاردى قانشالىقتى جىلدام ەنگىزە الاتىندىعىنا تولىق تاۋەلدى ەكەندىگى تۇسىنىكتى بولىپ وتىر.
الماتى
