قۇرىلىسى سوناۋ 2019 جىلى جوبالانىپ قويعان جاڭا كوپىردىڭ ماسەلەسى ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلىپ كەلدى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا وڭىرىمىزگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پاۆلوداردىڭ وراسان زور ترانزيتتىك الەۋەتى بار ەكەنىن اتاي كەلىپ, ەرتىستەن وتەتىن ەسكى كوپىر كولىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرمەي وتىرعانىنا توقتالعان. «كوپىردىڭ اپاتتى جاعدايدا تۇرعانىنا ءبىراز جىل بولدى. كوپىر ارقىلى جۇك كولىكتەرىنىڭ جۇرۋىنە تىيىم سالىنعان. بۇعان دەيىن وبلىس ورتالىعىن اينالىپ وتەتىن جاڭا كوپىر سالۋ جوسپارلانعان. ۇكىمەتكە كەلەسى جىلى وسى جوبانى باستاۋدى تاپسىرامىن. جولدى كۇتىپ ۇستاۋعا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
بۇل تاپسىرمانىڭ ناتيجەسى كوپ كۇتتىرگەن جوق. بىلتىر قاراشا ايىندا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى 2023 جىلى باستالادى دەپ سۇيىنشىلەدى. جالپى ۇزىندىعى 2,7 شاقىرىم, ءتورت جولاقتان تۇراتىن جاڭا ستراتەگيالىق نىسان ەسكى كوپىردىڭ جانىنان سالىناتىنى بەلگىلى بولدى. ونىڭ قۇرىلىسىنا ەل بيۋدجەتىنەن ءاۋ باستا 40,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلسا, كەيىن سوما 39 ملرد تەڭگەگە دەيىن قىسقارتىلدى.
«قازاۆتوجول» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى الداعى ءبىر-ەكى ايدا باستالادى. ءساۋىر ايىندا قۇرىلىستى جۇرگىزەتىن مەردىگەر – «قازاقجولقۇرىلىس» جشس-مەن شارت جاسالعان. اتالعان كومپانيا كەزىندە استانا – وسكەمەن تاسجولىنىڭ بولىگى سانالاتىن «نۇرلى جول» كوپىرىن تۇرعىزعانىن ايتىپ ءوتۋىمىز كەرەك.
– ەرتىستىڭ ۇستىنەن وتەتىن جاڭا كوپىر ەسكى كوپىردىڭ وڭ جاعىنان 40 مەتر جەردەن سالىنادى. جول پوليتسياسىنىڭ بەكەتى جاڭا كوپىردىڭ سول جاعىندا قالىپ قويادى. قۇرىلىسى جاعىنان كوپىر امەريكانىڭ ءىرى قالالارىندا ءجيى سالىناتىن ەكسترادوز تيپىندەگى اسپالى نىسان رەتىندە تۇرعىزىلماق. قۇرىلىستى 4 ۇلكەن تىرەك ۇستاپ تۇرادى. مۇنداي كونسترۋكتسيا ءوزىنىڭ بەرىكتىگىن دالەلدەگەن. ءارى جاسالعان جوبا دا مەملەكەتتىك ساراپتامادان ءساتتى ءوتتى. نىساندا ۆانتالى كوپىرلەردەگى سياقتى بولات ارقاندار دا قاراستىرىلعان. كوپىرگە تۇسەتىن سالماقتى قۇرىلىستىڭ بارلىق تىرەكتەرىنە بىردەي تاراتۋ ءۇشىن جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى باسىم. كوپىردىڭ قۇرىلىسى كۇردەلىلىگى باسىمىراق تيپكە جاتادى. جۇمىستار قىس ايلارىن ەسەپكە الماعاندا, شامامەن 25 ايعا سوزىلۋى كەرەك. باستاپقى كەزەڭدە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سەبەبى بولاشاق كوپىردىڭ تىرەكتەرى قاعىلاتىن قالا اۋماعى بولىگىندە ينفراقۇرىلىمدىق كوممۋنيكاتسيالار ورنالاسقان. ەرماك, راكەتنايا كوشەلەرىندەگى كارىز جەلىلەرى مەن جىلۋ جانە بايلانىس توراپتارىن قىسقارتۋ, قايتا قۇرۋ ءۇشىن تەحنيكالىق شارتتاردى راسىمدەدىك. قۇرىلىسقا وتە كوپ مولشەردە تەمىر ارماتۋرالار مەن بەتون قاجەت. ارالىق قۇرىلىستى جۇرگىزۋگە ارنالعان ارنايى تايعاق قالىپتاردىڭ ءوزىن ازىرلەۋگە ۇزاق ۋاقىت قاجەت. ايتپاقشى الگىندەي قالىپتار بۇعان دەيىن قازاقستاندا جاسالماعان, ماماندار ونى تەك وسى كوپىرگە ارناپ قۇراستىرماق, دەيدى «قازاۆتوجول» اق وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الەكسەي لوگۆينەنكو.
كوپىردى سالۋ كەزىندە قولدانىلاتىن ماتەريالداردىڭ 95 پايىزى وتاندىق وندىرىستىكى بولادى دەپ شامالانۋدا. تەك ۆانتالى بولات ارقاندار مەن ارالىق قوسىلىس جۇيەلەرىن, دەفورماتسيالىق تىگىستەردى قىتايدان الدىرۋ كوزدەلگەن. سەبەبى مۇنداي ونىمدەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ اۋماعىندا شىعارىلمايدى ەكەن. جاڭا كوپىردىڭ ۇزىندىعى 691 مەتردى قۇراسا, وعان قاتىستى بارلىق جولدىڭ ۇزىندىعى 2,7 كيلومەترگە جەتەدى. نورماتيۆ بويىنشا جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى 25 ايدا سالىنۋى كەرەك. ودان سوڭ ەسكى كوپىر بۇزىلىپ, بولشەكتەلىپ الىنادى. وعان شامامەن قوسىمشا 14 اي جۇمسالادى. جوبا بارلىعى 39 اي ىشىندە ەڭسەرىلۋگە ءتيىس.
ايتىپ وتەيىك, وزەن ۇستىندەگى ەسكى اۆتوموبيل كوپىرى قۇجات بويىنشا 1961-1962 جىلدارى تۇرعىزىلعان ەكەن. 2018 جىلى ماماندار كوپىردى تەكسەرە كەلە ونىڭ تىرەكتەرى مەن ارالىق بەتون قاباتتارى ابدەن توزعانىن ايتىپ, ۇلكەن جۇك كولىكتەرىنىڭ وتۋىنە تىيىم سالعان. بۇگىندە سالماعى 10 تونناعا دەيىنگى كولىكتەر عانا كوپىر ۇستىنەن جۇرە الادى ءارى كولىك قۇرالدارىنىڭ اراقاشىقتىعى 30 مەتردەن كەم بولماۋى كەرەك دەگەن ەرەجە بار. استانا نەمەسە قاراعاندى باعىتىنان شىققان ۇلكەن جۇك كولىكتەرى رەسەيگە بارار بولسا, پاۆلودار قالاسىن وڭتۇستىك-شىعىس جاعىنان, «نۇرلى جول» كوپىرى ارقىلى اينالادى. بۇل – ارتىق 48 شاقىرىم جول ءجۇرۋ كەرەك دەگەن ءسوز. ءتىپتى كۇز بەن قىستا جەرگىلىكتى كەنىشتەردەن قالاعا كومىر تاسىعاندا دا اۋىر جۇك كولىكتەرى شاھاردى اينالىپ كەلۋگە ءماجبۇر. ا.لوگۆينەنكو بۇل قولايسىزدىق 2025 جىلعا دەيىن جالعاساتىنىن ايتادى. جاڭا كوپىردە بارلىق جايلىلىق قاراستىرىلاتىن بولادى. ءتورت جولاقتان تۇراتىن جاڭا ستراتەگيالىق نىساننىڭ ەكى بەتكەيىنە قاۋىپسىزدىك جولاقتارى جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارى دا سالىنادى دەپ جوبالانعان.
پاۆلودار
