كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
كەيىنگى جىلدارى ءتۇرلى تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋىنا بايلانىستى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەردى دايارلاۋ ۇدەرىسىنە ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل جەردە ءبىز جاپپاي ونلاين كۋرستاردىڭ پايدا بولۋى مەن دامۋىن, جاڭا ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا تەحنولوگيالارىنىڭ تارالۋىن, ءبىرتۇتاس اقپاراتتىق ورتانىڭ قالىپتاسۋىن, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ ايتارلىقتاي ارتۋىن ايتىپ وتىرمىز. ەندىگى جەردە وسى جانە وزگە دە فاكتورلار ستۋدەنتتەردى وقىتۋدىڭ جاڭا ادىستەرى مەن تسيفرلىق ءبىلىم رەسۋرستارىن جاساۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋشىلەردىڭ كاسىبي ازىرلەمەلەرىمەن تولىعۋى قاجەت.
ارينە, جوعارى وقۋ ورىندارىن تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋعا, وقىتۋدىڭ مازمۇنىن, ادىستەرى مەن فورمالارىن جاڭارتۋعا بايلانىستى كەز كەلگەن ۇدەرىستى دامىتۋ عىلىمي زەرتتەۋلەر نەگىزىندە جۇزەگە اسۋعا ءتيىس. مۇنداي زەرتتەۋلەر تەك تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ازىرلەمەلەر تۇرىندە عانا ىسكە اسىرىلىپ قويماي, عىلىمي تالداۋ سيپاتىندا بولۋى دا مۇمكىن. ويتكەنى بۇگىنگى جاعدايدى زەردەلەۋ ناتيجەلەرى جوعارى ءبىلىمنىڭ تسيفرلىق تۇرلەندىرىلۋىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ناتيجەلىلىگىن ارتتىرىپ, قاجەتتى جۇمىس باعىتتارى مەن تۇرلەرىن انىقتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى. وسى ورايدا جاڭا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى جاپپاي ەنگىزۋ, سونداي-اق وقۋ جۇيەسىنە سىرتقى اسەرلەردىڭ وزگەرۋىن سيپاتتايتىن زاڭدىلىقتار مەن فاكتورلاردى انىقتاۋ, جۇيەلەۋ ماسەلەسى تۋىندايتىنى ءسوزسىز. مۇنداي ماسەلەنى شەشۋ وسى سالاداعى وزەكتىلىگى جوعارى عىلىمي-پەداگوگيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ باعىتىن, سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەر, اكادەميالار مەن ينستيتۋتتار ءۇشىن وقىتۋشىلاردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىن دامىتۋ جولدارىن انىقتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى.
كەيىنگى كەزدە جوعارى ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋدىڭ كەيبىر ۇدەرىستەرىن, اتاپ ايتقاندا, قاشىقتان وقىتۋ فورمالارىنىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرىن, پاندەميا جاعدايىنداعى ءبىلىمدى تەحنولوگيالىق جانە ادىستەمەلىك قامتاماسىز ەتۋدى وزگەرتۋ ماسەلەلەرىن, ءبىلىمنىڭ دەڭگەيلەرى مەن تۇرلەرىن تسيفرلىق تۇرلەندىرۋ ەرەكشەلىكتەرىن تالداۋ الەمدىك زەرتتەۋلەردىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى.
بىزدىڭشە, ء«بىلىمدى تسيفرلاندىرۋ» مەن ء«بىلىمدى اقپاراتتاندىرۋ» تەرميندەرىن بايلانىستىرا قاراستىرعان ءجون. ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋ – اقپاراتتى جيناۋ, ساقتاۋ, وڭدەۋ, تاراتۋ تەحنولوگيالارى مەن قۇرالدارىن قولدانۋ ارقىلى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدىڭ پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق ماقساتىنا جەتۋ, وسى باعىتتاعى ادام قىزمەتىنىڭ عىلىمي-پراكتيكالىق سالاسى. بايقاساڭىز, ء«بىلىمدى اقپاراتتاندىرۋ» انىقتاماسىندا «كومپيۋتەرلەندىرۋ» ۇعىمى جوق. ويتكەنى ءبىلىمدى تسيفرلاندىرۋ – ماقساتتى تسيفرلىق ناتيجەگە جەتكىزەتىن ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋدىڭ اناعۇرلىم كومپيۋتەرلەندىرىلگەن ءتۇرى.
جوعارى ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋدىڭ ماڭىزدى ءبىر ءۇردىسى – وقۋ ۇدەرىسىندە ونلاين كۋرستاردىڭ كوبەيۋى. ولاردىڭ كوبىن مۇنداي كۋرستار وقىتىلاتىن ۋنيۆەرسيتەتتە جۇمىس ىستەمەيتىن اۆتورلار ۇجىمى ازىرلەيدى. بۇل ادىستەمەلىك قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى. ەكىنشى جاعىنان جاڭا وقۋ ماتەريالىن قولدانىستاعى كولەمدى كۋرستارعا بەيىمدەۋ, قوسۋ جانە «تەگىستەۋ» بويىنشا قوسىمشا قادامداردى تالاپ ەتەدى. مۇنداي جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر دا. ول قوسىمشا ديداكتيكالىق زەرتتەۋلەردى قاجەت ەتەدى. ويتكەنى مۇنداي كۋرستار مەن ونى پايدالاناتىن ستۋدەنتتەردىڭ سانى ۇدايى ءوسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ونلاين كۋرستاردا بۇكىل وقۋ جوسپارىن مەڭگەرۋ, كرەديت جيناۋ نەمەسە ءبىلىم ناتيجەلەرى قۇجاتىن الۋ ءجيى تالقىلاناتىن داۋلى ماسەلە بولىپ تۇر. بۇعان قاتىستى دا ەلەۋلى زەرتتەۋلەر كەرەك.
جوعارى وقۋ ورىندارىندا كوپ فورماتتى ونلاين كۋرستاردى جوبالاۋ, ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ ءۇردىسى بار ەكەنى انىق. تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن ستۋدەنتتەردىڭ, وقىتۋشىلاردىڭ جانە ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە يكەمدى ەتە الادى. مۇنداي وقۋ قۇرالدارىمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن وقىتۋشىلاردىڭ ارنايى ءبىلىمى مەن داعدىلارى بولۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرۋ دە ماڭىزدى. ال بۇل جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارىن دايارلاۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىن دامىتۋعا باعىتتالعان ادىستەمەلىك زەرتتەۋلەردىڭ وزەكتىلىگىن ارتتىرادى.
ەندىگى جەردە جاڭا تسيفرلىق قۇرالداردى ازىرلەۋدەن ولاردىڭ تەحنولوگيالىق, ادىستەمەلىك, مازمۇندىق جانە ينتەرفەيستىك ينتەگراتسياسى مەن بىرەگەيلىك تەتىكتەرىن جاساۋعا كوشۋ قاجەت. بۇل جەكە تسيفرلىق رەسۋرستاردى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق ءبىلىم ورتاسىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرى رەتىندە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءاربىر جاڭادان جاسالعان رەسۋرستى كەيىننەن مۇنداي ورتاعا كىرۋ مۇمكىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەگەن ءجون. جوعارى وقۋ ورىندارىندا اقپاراتتاندىرۋ قۇرالدارىن قولدانۋدىڭ قازىرگى كەزەڭىنىڭ ترەندى – جاڭا ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا تەحنولوگيالارى نەگىزىندە ازىرلەنگەن زاماناۋي تسيفرلىق رەسۋرستار ۇلەسىن ارتتىرۋ.
يممەرسيۆتى تەحنولوگيالاردىڭ, اۋقىمدى دەرەكتەر تەحنولوگيالارىنىڭ, جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرىنىڭ, «اقىلدى» سىنىپتار مەن ۇيلەردىڭ قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ايتارلىقتاي دامۋىنا جوعارى ءبىلىم مەن پەداگوگيكا عىلىمى جۇيەسىنىڭ ىقتيمالدى جاۋابى دا بار. ول تومەندەگى عىلىمي نەگىزدەلگەن ۇسىنىستار. بىرىنشىدەن, ءارتۇرلى ماماندىقتاعى ستۋدەنتتەردى وبەكتىگە باعىتتالعان تاسىلمەن وقىتۋ. ەكىنشىدەن, سايكەس سالالارداعى ستۋدەنتتەردىڭ ينجەنەرلىك دايارلىعىن ءبىر-بىرىمەن ءوزارا ارەكەتتەسە الاتىن تسيفرلىق قۇرالدار مەن تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا قايتا باعدارلاۋ. ۇشىنشىدەن, ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز تسيفرلىق رەسۋرستاردىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋ تەحنولوگيالارىنا بايلانىستى جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاڭا ماماندىقتاردى اشۋ. تورتىنشىدەن, وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردى زاماناۋي وقۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن زاماناۋي تسيفرلىق رەسۋرستاردى وندىرۋشىلەر اراسىندا پراكتيكالىق ءوزارا ارەكەتتەسۋدى ۇيىمداستىرۋ. بەسىنشىدەن, ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ يننوۆاتسيالىق كاسىپورىندارداعى قىزمەتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ستۋدەنتتەردى وقىتۋدىڭ ماقساتتارىن, مازمۇنىن جانە ادىستەرىن جەتىلدىرۋ. التىنشىدان, جوعارى وقۋ ورىندارىندا يننوۆاتسيالىق كاسىپورىنداردىڭ تسيفرلىق جانە باسقا دا جابدىقتارىن قولدانۋ. جەتىنشىدەن, ماگيستراتۋرادا وقىتۋ ارقىلى تسيفرلىق جۇيەلەردى قۇرۋ جانە ەنگىزۋ سالاسىندا مامان-پراكتيكتەردىڭ پەداگوگيكالىق ءبىلىم الۋىن جولعا قويۋ.
قاشىقتان, ارالاس جانە گيبريدتىك وقىتۋدىڭ تاجىريبەسى وسى سالانىڭ ايتارلىقتاي وبەكتيۆتى دامۋىنا قاراماستان, ءداستۇرلى وقىتۋدىڭ داۋسىز ارتىقشىلىعىن كورسەتتى. دەسە دە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى سانالى جانە ماقساتتى تۇردە قولداناتىن, وقۋ ۇدەرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىندەي جۇمىستىڭ قاشىقتان جانە كۇندىزگى تۇرلەرىن ۇيلەستىرە الاتىن وقىتۋشىلاردىڭ سانى ءبىرشاما ءوستى. سونىمەن قاتار ءبىلىمنىڭ ءتيىستى ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزىندە قولدانىلاتىن تسيفرلىق قۇرالدار عانا ەمەس, وقىتۋشىلاردىڭ وقىتۋدى جوسپارلاۋ مەن جۇزەگە اسىرۋ, سونداي-اق زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ورىندى قولدانۋ سالاسىنداعى كاسىبيلىگى جاتىر دەپ ايتۋعا بولادى.
جوعارى ءبىلىمنىڭ تسيفرلىق تۇرلەندىرىلۋىن تەجەيتىن نەگىزگى ماسەلەلەر جيىنتىعى جەتكىلىكسىز تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ, تسيفرلىق رەسۋرستار مازمۇنىنىڭ تومەن ساپاسى جانە ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋ جاعدايىندا پەداگوگتەردىڭ كاسىبي قىزمەتىنىڭ بارلىق ءتۇرىن ورىنداۋعا جەتكىلىكسىز دايىندىعىنان تۇرادى. اسىرەسە, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ماسەلە اسا وزەكتى. ولاردى شەشۋگە ءتيىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, قاجەتتى ادىستەمەلىك ماتەريالداردى ازىرلەۋ ارقىلى باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە سوڭعى جىلدارداعى پاندەميالىق شەكتەۋلەر ءۇشىنشى ماسەلەنى شەشۋگە يتەرمەلەگەنىن ۇمىتپاعان ءجون.
سونىمەن قاتار وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالداردىڭ بارلىق ءتۇرىنىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ, باعالاۋ سالاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ مەن ازىرلەمەلەردى جالعاستىرۋ, شاشىراڭقى اقپاراتتىق جۇيەلەردى بىرىڭعاي اقپاراتتىق نەمەسە تسيفرلىق ءبىلىم ورتالارىنا بىرىكتىرۋ ءارى بىرىزدەندىرۋدىڭ تەوريالىق جانە پراكتيكالىق تاسىلدەرىن ايقىنداۋ قاجەت. سايىپ كەلگەندە, جوعارى وقۋ ورىندارىندا قولدانىلاتىن تسيفرلىق تەحنولوگيالار اياسىنىڭ كەڭەيۋىنەن تۋىنداعان بارلىق وزەكتى ماسەلەنى شەشۋدىڭ باستى فاكتورى – وقىتۋشىلار مەن ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاپپاي اقپاراتتاندىرۋ جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە دايىندىق دەڭگەيى. سوندىقتان مامانداردى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ جۇيەلەرىن عىلىمي نەگىزدەلگەن مازمۇندى ءارى ادىستەمەلىك تۇرعىدا جاڭارتۋ قاجەت.
ەسەن بيدايبەكوۆ,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
الماتى
