ۇلى سۋرەتشىنىڭ كىندىك قانى تامعان توپىراقتىڭ ادامدارىندا كوركەمونەرگە دەگەن قۇشتارلىق پەن قۇرمەت بولۋى زاڭدى. زامان قانشا قۇبىلسا دا قىلقالامنىڭ ۇشىن قاتىرماي, شەبەردىڭ مۇراسىن شىراقشىداي قورىعان اتاجۇرتى باس سۋرەتشى اماناتىن اسقاقتاتپاسا, الاسارتقان ەمەس. ارينە, تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن قوعامدا رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ رەپەتى بۇزىلاتىنى انىق, ايتسە دە تۋعان جەردىڭ اۋەنى دە الەمى دە باسقا. بىزگە بۇل ادەمى اسەردى سىيلاعان جاركەنت شاھارىنداعى ء«ابىلحان قاستەەۆتىڭ كوركەمسۋرەت گالەرەياسى».
حالىق سۋرەتشىسىنىڭ اتىن يەمدەنگەن مادەني وردادا جاركەنتتىك قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ ونەرىن ورىستەتۋگە بارلىق جاعداي جاسالعان. قازاق كاسىپقوي كوركەمسۋرەت ونەرىنىڭ اتاسى اتانعان ءابىلحان قاستەەۆتىڭ 100 جىلدىق تورقالى تويى يۋنەسكو-نىڭ قولداۋىمەن 2004 جىلى الەمدىك دەڭگەيدە اتاپ ءوتىلىپ, ونىڭ شاپاعاتى قىلقالام شەبەرىنىڭ تۋعان جەرىنە دە جەتكەن. جەرلەستەرىنە تارتۋ ەتىلگەن بۇل گالەرەيا بۇگىندە اۋدان حالقىنىڭ شاڭىراعى شۋاقتى رۋحاني ورداسىنا اينالدى.
وسىدان 20 جىل بۇرىن اشىلعان ساتتە گالەرەيانىڭ بارلىق زالىنا تۇگەلدەي حالىق سۋرەتشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى ءا.قاستەەۆتىڭ ءتول تۋىندىلارى قويىلىپ, جەرلەستەرى مول مۇرانى تاماشالاۋ قۋانىشىنا كەنەلگەن. الماتىداعى مەملەكەتتىك مۇراجايدان اكەلىنگەن بۇل كارتينالار 3 ايعا جۋىق گالەرەيادا تۇرىپ, سۋرەتشىنىڭ تۋعان جەرىندە وتكەن 100 جىلدىق تويىنا كەلگەن بارشا قاۋىم, توعىز جولدىڭ تورابىندا تۇرعان جاركەنتكە جولشىباي توقتاعان ساياحاتشىلار دا مۇندا باس سۇعىپ, كوڭىل-قوشىن تاپقان. سول تۇستا كەيبىر ايتقىشتار ءدۇبىرلى توي وتكەن سوڭ بۇل گالەرەيا ادام اياق باسپايتىن ورىنعا اينالار دەگەن. بۇل پىكىردىڭ جاڭساق ەكەنىن گالەرەيا ۇجىمى 20 جىلداعى تىنىمسىز قارەكەتى ارقىلى دالەلدەدى. سول كۇننەن بەرى مۇندا 450-دەن استام كورمە وتكىزىلدى.
بۇگىندە كونە عيمارات جاركەنتتىكتەر ءۇشىن قاسيەتتى شاڭىراققا اينالدى. وسىدان 130-140 جىل بۇرىن جاسالعان كونە ۇيلەر قاتارىنداعى بۇل نىسان تۋرالى اڭگىمەنى ارىدەن وربىتسەك, 1880 جىلى كەتپەن تاۋىنان تاسىپ اكەلىنگەن اعاش بورەنەلەردەن سالىنعان عيمارات 1928 جىلعا دەيىن اق, قىزىل ۋەزد باسشىلارىنىڭ كەڭسەسى بولعان. ودان كەيىنگى ۋاقىتتا اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ, كەيىننەن كومسومول, ءبىلىم, پيونەر سياقتى مەملەكەتتىك, قوعامدىق ۇيىمدارعا كەزەگىمەن مۇراعا قالدىرىلىپ, سوڭعى جىلدارى يەسىز تۇرعان. وتپەلى كەزەڭدە تاريحي ەسكەرتكىشتەر تىزىمىندەگى كونە عيماراتتى ەشكىم جەكەشەلەندىرە المادى. مۇندا ءتۇرلى قوعامدىق ۇيىم, كوممەرتسيالىق قۇرىلىم ۋاقىتشا قونىستاندى.
ۇجىم باستاماسىمەن گالەرەيا جۇمىس ىستەي باستاعان العاشقى 5-6 جىلدا-اق ەلىمىزگە بەلگىلى شەبەرلەردىڭ جەكە كورمەلەرى ۇيىمداستىرىلا باستادى. العاش رەت وقۋ اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, سۋرەتشى ءداۋىت تاجيەۆ ءوزىنىڭ جەكە سۋرەت كورمەسىن قويدى. ودان كەيىن جاركەنت جۇرتى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى كاميل موللاشەۆتىڭ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت اكادەمياسىنىڭ كەسكىندەمە فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى جۇماقان قايرامباەۆ پەن فرانتسيا جانە رەسەي كوركەمسۋرەت اكادەميالارى «التىن مەدالىنىڭ» يەگەرى داريا جۇماقاننىڭ «اكە مەن بالا. ۇندەستىك» اتتى, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى حاميت ءفايزۋليننىڭ, ەرماقان ءجۇنىسحان, اباي بەيسەنبەتوۆ كورمەلەرىن 45 كۇننەن تاماشالادى.
ودان كەيىن گالەرەيا ۇجىمى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىن ەسكەرىپ, جاركەنت وڭىرىندەگى اۋىلدىق وكرۋگتەردە تۇراتىن اۋەسقوي سۋرەتشىلەرگە جول بەردى. ەكى-ۇشتەن بىرىگىپ سۋرەت, قولونەر بۇيىمدارىنىڭ كورمەلەرىن وتكىزگەن اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى شەبەرلەر بويىنداعى ونەرىن جۇرتقا جاريا ەتتى. داركەنباي شوقپاروۆ, دىنمۇحامەد قوناەۆ, نۇرمولدا الدابەرگەنوۆ, شىمكەنتتەگى ءا. قاستەەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت كوللەدجىنىڭ مۇراجايلارى مەن جيناقتاعان قورلارىنان كورمە وتكىزىلدى.
گالەرەيا ۇجىمى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ اتى اتالاتىن ونەر جانە ءبىلىم وردالارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋدىڭ شارالارىن جاساپ كەلەدى. الماتىداعى كوركەمسۋرەت اكادەمياسى مەن سۋرەتشىلەر وداعىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ, اۋداننان, وبلىستان كاسىپقوي سۋرەتشىلەر دايارلاۋ مەن قىلقالام قۇدىرەتىن ەل ىشىندە تەرەڭ دارىپتەۋگە مۇمكىندىك الدى.
«قازىر گالەرەيادا حالىقارالىق سيمپوزيۋمدا شەبەرلىگىمەن تانىلعان تۇرىك, قازاق, قىرعىز, وزبەك سۋرەتشىلەرىنىڭ كورمەسى وتكىزىلىپ جاتىر. بۇل كارتينالاردى جەتىسۋ وبلىستىق كوركەمونەر گالەرەياسىنىڭ قورىنان اكەلىندى», دەيدى گالەرەيا مەڭگەرۋشىسى بەرىك ءابىلحانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, حالىق سۋرەتشىسىنىڭ 100 جىلدىق تويى قارساڭىندا وبلىس اكىمىنىڭ شەشىمىمەن سۋرەتشىنىڭ تۋعان جەرىندە كوركەمسۋرەت گالەرەياسىن اشۋ ۇيعارىلىپ, كونە ءۇيدى ۋاقىت تالابىنا ساي جوندەپ, رەتكە كەلتىرۋگە بيۋدجەتتەن قوماقتى قارجى بولىنگەن. ءسويتىپ, جاركەنتتىكتەردىڭ كوز قۋانىشىنا اينالعان رۋحانيات وشاعى ەسىگىن ايقارا اشىپ, حالىققا قىزمەت جاساي باستاعان.
ءابىلحان قاستەەۆ كارتينالارى الماتىداعى مەملەكەتتىك مۇراجايعا قايتارىلعاننان كەيىن, كەزەڭ-كەزەڭىمەن قازاقستانداعى وتكەن عاسىر جانە قازىرگى سۋرەتشىلەردىڭ, اۋدانداعى ونەرلى تالاپكەرلەردىڭ بەينەلەۋ جانە قولدانبالى ونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەلەرى ۇيىمداستىرىلدى. جاركەنت وڭىرىندەگى مەكتەپتەردە ەڭبەك ەتەتىن سۋرەتشى ۇستازداردىڭ جۇمىستارى كورەرمەن تالعامىنان شىققانى انىق. ولاردىڭ اراسىندا اۋدان تۇرعىندارىنا تانىمال, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, تالانتتى سۋرەتشى-ءمۇسىنشى اقان ويماۋىتوۆتىڭ تاريحي تاقىرىپتاعى, تۋعان جەر تابيعاتىن بەينەلەگەن كارتينالارىنىڭ شوقتىعى بيىك تۇردى. سونىمەن قاتار سۋرەت ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى مارقۇم باتىرحان نيەتباەۆ جازيرالى جاركەنت جەرىنىڭ سۇلۋلىعىن سۋ بوياۋمەن تۇستەردىڭ ۇيلەسىمدىلىگى ارقىلى شەبەر كورسەتە بىلسە, ج.قاشقىنباەۆتىڭ ء«ا.قاستەەۆ پورترەتى», مارقۇم ا.اتامباەۆتىڭ پورترەتتىك سەرياسى, م.دوسىمقۇلوۆتىڭ «جايلاۋداعى كۇز» جانە ب.كوشەرباەۆتىڭ پورترەتتىك جۇمىستارى كورەرمەن كوڭىلىنەن شىققان ەدى.
ءوز كەزەگىندە گالەرەيا ۇجىمى كورمە مازمۇنىن قۇبىلتۋعا ارەكەت جاسادى. سول ارقىلى تۇراقتى كورەرمەندەرىن جالىقتىرىپ الماي, كەرىسىنشە سونى ۇلگىدەگى جاڭالىقتارمەن وزدەرىنە تارتا ءبىلدى. بۇل ورايدا ء«ا. قاستەەۆ كوركەمسۋرەت گالەرەياسىنىڭ» بۇرىنعى ديرەكتورى, سۋرەتشى داۋلەت ءادىلوۆتىڭ ىسكەرلىگى مەن تاپقىرلىعىن ريزاشىلىقپەن اتاپ وتكەن ورىندى. ۇجىم باسشىسى بەرىك ءابىلحانوۆ, ونەرتانۋشى جاميلا تالعاروۆا, ەكسپوناتتاردى تانىستىرۋشى مۇرات شالعىمباەۆ, قور ساقتاۋشى شولپان زامانبەكوۆا, قاراۋشى نۇرعانات جۇمابەكوۆ, جۇمىسشى سەرىك بەكەنوۆ ءار كەز گالەرەياعا ەكسپوناتتاردى ۇتىمدى ورنالاستىرىپ, ولاردىڭ ءمانىن, مازمۇنىن كورەرمەنگە جەتكىزە بىلۋدە تاپقىرلىق تانىتىپ ءجۇر.
جالپى, «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستار جەرگىلىكتى حالىقتىڭ كوڭىل قۋانىشىنا اينالدى. وسىنداي جاقسىلىقتار شالعايداعى اۋىل مەن شاعىن قالالاردا تۇراتىن ونەرلى جانداردى دا شابىتتاندىرعان ءتارىزدى. مۇنى جاركەنت وڭىرىندە تۇراتىن كاسىپقوي, اۋەسقوي سۋرەتشىلەردىڭ شىعارماشىلىعىن ەلگە تانىتۋعا دەگەن ۇمتىلىسىنان ايقىن اڭعاردىق.
جەتىسۋ وبلىسى
