قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ۇيىمداستىرىلىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك كينوتانۋشىلار مەن كينەماتوگرافيستەر قاتىسقان عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا ەلىمىزدەگى كاسىبي كينوتانۋدىڭ نەگىزىن قالاعان مايتالمان, پروفەسسور, ونەرتانۋ كانديداتى, ۇستاز, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى باۋىرجان نوگەربەك مۇرالارىنىڭ بۇگىنگى كينوۇردىس پەن كينوتانۋ سالاسىنداعى ماڭىزى تۋرالى ءسوز قوزعالىپ, ونەرتانۋ سالاسىنىڭ قازىرگى تاڭداعى تىنىس-تىرشىلىگىنە كاسىبي ماماندار كوزقاراسى تۇرعىسىنان باعا بەرىلدى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان تاعىلىمدى ءىس-شارانى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى پرورەكتورى عايني مۇحتاروۆا رەسمي تۇردە اشىپ بەردى. كينو تۋرالى كەلەلى جيىنعا بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى, قازاق ونەرىنىڭ مايتالمان تۇلعالارى, جازۋشىلار مەن الىس-جاقىن شەتەلدىك عالىمدار, باۋىرجان نوگەربەكتىڭ وتباسى جانە شاكىرتتەرى قاتىستى. كينو بىلگىرىنە ارنالعان تاعىلىمدى كونفەرەنتسيانى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى كينورەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەل جۇرگىزدى. كەزدەسۋگە كەلگەن قوناقتار كينوتانۋشى جايلى اسەرلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
– ءبىز باۋكەڭمەن زامانداسپىز, قاتارلاسپىز. كينو سالاسىنا دا قاتار كەلدىك. باۋىرجان رامازان ۇلى تۋرالى ويلاعاندا بەلگىلى رەسەيلىك ونەر قايراتكەرى, ادەبيەتتانۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور دميتري ليحاچەۆتىڭ: «اقىلدى دا, باتىل دا, تاربيەلى دە بولىپ كورىنۋگە بولادى, بىراق ادام زيالىلىقتى قولدان جاساي المايدى» دەگەن ءسوزى ەسكە تۇسەدى. باۋىرجاننىڭ ەرەكشە قاسيەتى – تازا, شىن مانىندە, زيالى ادام ەدى. كوركەم بولمىسى, بويى, ويى, ءوزىنىڭ, كوزىنىڭ, ءسوزىنىڭ ادەمىلىگى, ادام رەتىندەگى, ازامات رەتىندەگى تارتىمدىلىعى, ەرەكشە بىلىمدارلىعى, حالقىنا, ۇلتتىق ونەرگە دەگەن شەكسىز ماحابباتى – ءبارى-ءبارى كورگەن, تىلدەسكەن جاننىڭ ەسىندە جارقىن اسەر قالدىراتىن, ۇمىتىلماي سانادا جاتتالاتىن», دەدى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, عالىم, جۋرناليست, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.
قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, جازۋشى-دراماتۋرگ, مەملەكەتتىڭ سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى روزا مۇقانوۆا:
– باۋىرجان نوگەربەك – مەنىڭ ۇعىمىمدا رۋحانياتتىڭ, اسىرەسە كينو سالاسىنىڭ ۇلكەن قايراتكەر تۇلعاسى. ول كىسىنىڭ بويىنان ونەگەلى مەكتەپ كورگەنى اڭعارىلىپ تۇراتىن ەدى. ۇلكەندەردى سىيلاي بىلەتىن ەرەكشە قاسيەتى بار ەدى. قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ىشىنەن ونەرتانۋ كافەدراسىن اشقان كەزدە اكىم تارازي, اشىربەك سىعاي سىندى قازاق ءسوز ونەرىنىڭ كىل مىقتىلارىن ماڭايىنا توپتاستىردى. وسى كىسىلەردى شاقىرۋىنىڭ ءوزى ونىڭ بولاشاققا الاڭداۋى ەدى. كەلەشەكتەگى ۇلكەن مامانداردى تاربيەلەۋدەگى الدىنا قويعان ۇلكەن ارلى, اردا ماقساتى ەدى. باۋكەڭنىڭ شاكىرتتەرىمەن دە قارىم-قاتىناس ەرەكشە ەدى. ول كىسى اۋديتوريادا اۋەلى شاكىرتتەرىن تىڭدايتىن. باعىتىن, ويىن ايقىندايتىن. ۇستاز بەن شاكىرت اراسىندا شەكارا بولمايتىن. جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارتتى, – دەدى.
ايگىلى كينوسىنشىنىڭ استاناداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇستاز بولىپ قىزمەت ەتكەن ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا از ۋاقىت بولسا دا ونەر جايلى تۇشىمدى كەڭەسىن تىڭداعان شاكىرتتەرىنىڭ قاتارىندا بولىپ, پىكىرلەسكەنىمىزدى بۇگىندە ءبىز دە تەڭدەسسىز باقىت سانايمىز.
– 1993 جىلى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا «كينوتانۋ» دەگەن ماماندىقتىڭ جاڭادان اشىلعانىن ءبىلىپ, جەتەكشى رەتىندە باۋىرجان نوگەربەك قابىلداپ جاتقانىن ەستىپ, اسقاق ارمانىمىزدى ارقالاپ, وسى ماماندىق بويىنشا وقۋعا تۇسكەن ەدىك. باۋىرجان نوگەربەكتىڭ الدىن كورگەن شاكىرتى رەتىندە ءبىز الدىمەن كىسى سىيلاۋدى, پىكىر تىڭداۋ مادەنيەتىن ۇيرەندىك. بۇگىندە وسىنىڭ بارلىعىن ريزاشىلىقپەن ەسكە الامىن. بۇل – اياۋلى ۇستازىمىزدىڭ تاعىلىمى, – دەدى كينوتانۋشى, «حابار» اگەنتتىگى اق باسقارما توراعاسى بەرىك ءۋالي.
كينوتانۋشى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ءنازيرا راحمانقىزى دا القالى جيىندا ۇستاز تۋرالى جىلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ, بۇگىنگى كينوتانۋ سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە كەڭىنەن توقتالدى:
– جىل سايىن كوركەمدىك كەڭەسكە بىرنەشە جۇزدەگەن ستسەناري كەلىپ تۇسەدى. ءبارىن وقىپ, تالقىلايمىز. ماسەلەن, بىلتىر 300-گە تارتا ستسەناري كەلدى. ونىڭ 197-ءسى ورىسشا, تەك 18 جۇمىس قانا قازاق تىلىندە جازىلىپتى. قورقىنىشتىسى – مەن سول ۇسىنىلعان ستسەناريلەردىڭ 90 پايىزىنان ءوزىمدى كورگەن جوقپىن. جاپپاي ەلىكتەۋ مەن شەتەلدىك فيلمدەردىڭ كەيىپكەرلەرىنە كەزىكتىم. بىراق ەسىمدەرى جاننا, الماگۇل, قۋاندىق, ماقسات دەپ كەتە بەردى. قازاق كينوسى دەيدى, بىراق وندا قازاق جوق. ۇستازىمىز باۋىرجان رامازان ۇلى دا ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن جانى دا, ءتىلى دە قازاقشا سايراعان ۇلتتىق كينو كورۋدى ارمانداپ ءوتتى. سول ارماننىڭ ورىندالۋى ەندى كەلەشەك كينو ماماندارى – جاستار, مىنا سىزدەردىڭ قولدارىڭىزدا, – دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى كينوتانۋشى.
تۇعىرلى تۇلعانى ەسكە الۋ ءىس-شاراسى ودان ءارى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اقىش ومار, كينورەجيسسەرلەر – ءاسيا سۇلەەۆا, بولات قالىمبەتوۆ, دارەجان ومىرباەۆ, كينوسىنشى گۇلنار ابىكەەۆا, كينووپەراتورلار – اۋباكىر سۇلەەۆ, تالعات تايجان باستاعان ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ كاسىبي تالداۋ پىكىرلەرى جانە تۇشىمدى ەستەلىكتەرىمەن مازمۇنىن بايىتتى.
كونفەرەنتسياعا قاشىقتان قوسىلىپ, باۋىرجان نوگەربەك تۋرالى ەستەلىگىمەن بولىسكەن جازۋشى, دراماتۋرگ سماعۇل ەلۋباي (الماتى), كينوتانۋشى, قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى گۇلبار تولومۇشوۆا (بىشكەك) سىندى عالىم, قايراتكەرلەر ەستەلىگى فورۋمعا قاتىسقان كوپشىلىك كوڭىلىن تولقىتتى. ودان بولەك كينورەجيسسەرلەر دارەجان ومىرباەۆ پەن بولات قالىمبەتوۆتىڭ حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەردە توپ جارىپ جۇرگەن ۇزدىك فيلمدەرى كورسەتىلىپ, شەبەرلىك دارىستەرى ءوتتى. سونداي-اق كينوتانۋشى, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كينو سىنشىسى, ونەرتانۋ دوكتورى گۇلنار ابىكەەۆا بولاشاق كينوگەرلەرگە ارناپ شەبەرلىك ءدارىسىن وتكىزدى.
تاعىلىمدى باسقوسۋ سوڭىندا باۋىرجان نوگەربەكتىڭ ءتول پەرزەنتى, تەاتر جانە كينو اكتريساسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى التىناي نوگەربەك:
– ەكى كۇنگە سوزىلعان فورۋمدا تەك اكەمىزدى عانا ەسكە الىپ قويماي, كۇللى قازاق كينوسىنىڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى جان-جاقتى قىرىنان كوتەرىلدى. ولاي بولۋى زاڭدى دا. ويتكەنى اكەمىزدىڭ ءومىر بويى ارقالاپ وتكەن, كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتىپ قالدىرعانى دا وسى – قازاق كينوسىن وركەندەتۋ ماسەلەسى عوي. سول ارمانعا ادالدىق تانىتىپ, تۇشىمدى, كوكەيكەستى ماسەلەلەردى قامتىعان مازمۇندى بايانداما جاساپ, اسەرلى ەستەلىكتەرىمەن بولىسكەن ءىس-شارا قوناقتارىنا, اكەمنىڭ شاكىرتتەرى مەن وسىنداي اۋقىمدى دا تاعىلىمدى دۇنيەنى ۇيىمداستىرعان قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشىلىعىنا وتباسىمىزدىڭ اتىنان زور ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. سانالى عۇمىرىن عىلىمعا ارناپ, بار بىلگەنىن شاكىرتتەرىنە ۇيرەتكەن اكەمنىڭ ماڭگىلىك ءومىرى ەندى باستالعانىن بۇگىن شىن سەزىندىم جانە قاتتى تولقىدىم. قازاق كينوسى باردا اكەمنىڭ ەسىمىنىڭ دە وشپەيتىنى انىق, – دەپ تەبىرەنە ءتىل قاتتى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان تاعىلىمدى ءىس-شارا كينوتانۋ عىلىمىنىڭ سونى ماسەلەلەرىن ايقىنداپ, نوگەربەكتانۋ ءىلىمىن جالعاعان جاس زەرتتەۋشىلەرگە جاڭا مىندەتتەر جۇكتەگەندەي.
