پىكىر • 21 ءساۋىر, 2023

ءماجىلىس – اشىق ۇنقاتىسۋ الاڭى

254 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋىنا ارنالعان كەڭەيتىلگەن كەڭەستە ايتىلعان بىر­قاتار ماسەلە ءماجىلىستىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسىندا دا كە­ڭى­نەن ءسوز بولدى.

پرەزيدەنت ەكونوميكانى قايتا جان­داندىرۋ بويىنشا ۇلكەن مىن­دەت­تەر قويدى. وتاندىق ءون­دى­رىس­تى دامىتۋعا نەگىزگى باسىم­دىق بە­رىلۋ­گە ءتيىس. سونىڭ ىشىندە شەتەل ين­­ۆەس­­تيتسياسىن تارتۋ ماسەلەسى دە ەس­كەرىلگەنى ءجون.

بىرىنشىدەن, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل رەتتە ءونىمدى تەك شى­عارىپ قانا قويماي, ساقتاۋ قا­جەت. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, اسىرەسە, اۋىلدى جەرلەردە دامى­تۋ­دى ىنتالاندىرۋ ماڭىزدى. «قا­­زاق­ستاندا جاسالعان» ونىمدەر باسە­كەگە قابىلەتتى جانە قولجەتىمدى باعادا بولۋى كەرەك. باعا وسىمىمەن ك­ۇ­رەسىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ تا­بى­سىن ارتتىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى وسى.

ەكىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى ونداعان جىلدار بويى جيناقتالعان ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرىن شەشۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شار­ۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋدى قول­عا الۋدى تاپسىردى.

حالىق پەن بيزنەس ءۇشىن تا­ريف­تەر­دى كوتەرىپ قانا قويماي, تۇر­عىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋا­شى­لىق سالاسىن ينۆەستورلارعا ۇزاق مەرزىمگە تارتىمدى ەتۋ ماڭىزدى. بۇل جەردە پرەزيدەنتتىڭ «ينۆەستيتسياعا ايىرباس ءتاريفى» باستاماسىنىڭ الەۋەتى مول. ينۆەستورلارعا مەم­لە­كەتتىڭ كەپىلدىگىمەن ءادىل ءارى قو­لاي­لى جاعداي جاساۋ قاجەت. بۇل وسى سالاعا جەكە قارجى تارتۋعا جول اشادى.

دەپۋتاتتىق كورپۋس مەنشىك يە­لە­­رى قاۋىمداستىعى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ, ۇسىنىسىن بەرۋگە ءتيىس. تۇرمىستىق زور­لىق-زومبىلىققا قاتىستى ما­سە­لەلەر بويىنشا دا ءوز پايىمى­مىز بار.

ۇشىنشىدەن, مەملەكەت باس­شى­­سىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان كونستيتۋتسيالىق رە­فور­ما­لاردىڭ ناتيجەسىندە, ءما­جىلىس ەلىمىزدەگى نەگىزگى زاڭ شىعارۋشى الاڭعا اينالدى. سوندىقتان دە­پۋتات­تىق كورپۋس پرەزيدەنت جۇك­تەگەن مىندەتتەردىڭ بارلىعىن زاڭ­نا­مالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋگە بۇگىننەن باستاپ كىرىسەدى.

بۇل جۇمىس كونسترۋكتيۆتى ديالوگ ارقىلى ۇكىمەتپەن, اكىم­دىك­تەر­مەن تىعىز قارىم-قاتىناستا اتقارىلۋى كەرەك. دەپۋتاتتار وسى ۇستانىمدى تولىق قولدايدى جانە ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋگە دايىن.

ءماجىلىس پرەزيدەنت رەفورمالارىن قوعامنىڭ بەلسەنە قاتىسۋىمەن تالقىلاۋعا ارنالعان اشىق ديالوگ الاڭى بولماق. وسى­عان وراي پالاتادا اگروونەر­كا­­سىپتىك كەشەن­گە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە­­لەردى ءبولۋ, سونداي-اق ايەل­دەر مەن با­لا­لارعا قاتىستى زور­لىق-زوم­بى­لىققا توزبەۋشىلىك مادە­­نيەتىن قا­لىپتاستىرۋ بويىنشا ەكى بەيىندى كوميتەتتىڭ وتىرىسى وتەدى.

سونىمەن قاتار «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىن جۇزەگە اسى­رۋدا ەلىمىزدىڭ ۇلەستى ارتتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا «Amanat» فراكتسياسىنىڭ وتىرىسى بولادى. الداعى 5 جىلدا 401 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا 2,6 تريلليون تەڭگە باعىتتالادى. بۇل جوباعا وتاندىق بيزنەس بارىنشا اتسالىسۋى قاجەت. سوندا عانا بولىنگەن قارجى ەكونو­مي­كاعا وڭ اسەر ەتەدى.

تورتىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ 2025 جىلعا دە­يىن­گى جاڭا ۇلتتىق دامۋ جوس­پارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. وعان ما­جىلىسكە وتكەن پارتيالاردىڭ ساي­لاۋ­الدى باعدارلامالارىنداعى ەڭ ماڭىزدى تارماقتار ەنگىزىلەدى.

بۇگىندە ماجىلىستە ساياسي پار­تيا­­لار­دىڭ التى فراكتسياسى, سونداي-اق ءبىر مانداتتى وكرۋگتەردەن سايلانعان 29 دەپۋتات قىزمەت اتقا­­رادى. ولاردىڭ بارلىعى سايلاۋالدى ناۋقان كەزىندە جۇرتشى­لىق­پەن بەلسەنە كەزدەسىپ, حالىققا ءبىراز ۋادە بەردى. سول فراكتسيالارعا ۇلتتىق جوسپارعا ەنگىزىلەتىن ۇسى­نىس­تاردى قازىردەن باستاپ دايىنداۋدى ۇسىندىم.

ماسەلەن, «Amanat» پارتيا­سىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلا­ما­سىن­دا اۋىلداعى جاس دارىگەرلەردىڭ كوتەرمە جاردەماقىسىن 10 ميل­ليون تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس بولعان. بۇل – مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋعا جاسالعان يگى قادام. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ, كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنىڭ, جاستاردىڭ, بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, جاڭا وندىرىستەر اشۋ بويىنشا دا ءتيىستى شارالار قاراستىرىلعان. وسىنىڭ بارلىعى ۇلت­تىق دامۋ جوسپارىندا كورىنىس تابادى.

مەملەكەت باسشىسى تاپسىر­ما­لا­رىنىڭ ەلىمىزدىڭ ودان ءارى دامۋى, ازاماتتاردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماڭىزى زور. بۇل – ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ ورتاق پىكىرى.

ەندى حالىق پەن بيزنەستىڭ مۇد­دەسىن, ەكونوميكانىڭ مۇم­كىن­دىك­تەرىن ەسكەرە وتىرىپ, العا قوي­عان مىندەتتەردىڭ ناقتى ءارى ءتيىمدى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس­پىز.

 

ەرلان قوشانوۆ,

ءماجىلىس توراعاسى

سوڭعى جاڭالىقتار