ءوز باسىم وسى ءبىر اعالارىمنىڭ سۆەتلانا جاقياقىزىن ۇنەمى ەركەلەتە ۇستار كەزدەرىنىڭ كۋاسى دە بولدىم. «الگى ءبىزدىڭ سۆەتا قالاي, امان با؟» دەپ جاتۋشى ەدى جارىقتىقتارمەن كەزدەسكەن ساتتەردە. اعالارى ەركەلەتىپ, «سۆەتا» دەپ دۇنيەدەن ءوتتى. ءبىر عاجابى سول, اعالاردىڭ سۆەتلانا جالماعانبەتوۆاعا دەگەن اكەلىك مەيىرىمى سارقىلماي كەتتى. ابزال جانداردىڭ سۆەتاسى وسى ءبىر ارقايسىسى دانا دا دارا ابىزداردىڭ كوڭىل تورىنەن قالاي ورىن الدى دەگەن ويدىڭ سۇراعىنا دا جاۋاپ ىزدەدىم. ويلايمىن, بالكىم سۆەتا وسى ءبىر اعالارىنىڭ ارقايسىسىنىڭ تۇلعاسىنان ءوز اكەسىنىڭ بەينەسىن تانىعان دا شىعار. اكەگە دەگەن قىز بالانىڭ ىستىق جۇرەگىنىڭ سارقىلمايتىن مەيىرىمى مەن ماحابباتىن دا سۆەتلانا جاقياقىزى وسى اعالارىنا ارنادى. جانە دە جالعىز بۇلارعا عانا ەمەس, قازاق ەلىنىڭ كەز كەلگەن اسىلدارىنىڭ الدىندا ءوزىن سولاردىڭ ءبىر پەرزەنتىندەي ۇستادى. ءار ادامنىڭ الدىنداعى ءوزىنىڭ كىسىلىك جانە ادامي پارىزىن تەرەڭ سەزىنە ءبىلدى. سول ءۇشىن دە ول ءوزىنىڭ اقىل-پاراساتىمەن قازاق حالقىنىڭ سۇيىكتى دە ابىرويلى قىزىنا اينالدى. تۋعان حالقىنىڭ سۆەتلانا جالماعانبەتوۆاعا دەگەن ءسۇيسىنىسى مەن سۇيىسپەنشىلىگى ەشقاشان سارقىلمايدى.
قاراوتكەل مەن كوكشەتاۋ ءوڭىرى ءۇشىن سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا وسى ەكى ەلدىڭ ءتول پەرزەنتىندەي بولىپ كەتتى. قاراوتكەلدە تۋىپ, ءوزىنىڭ بار سانالى عۇمىرى كەشەگى تسەلينوگراد, ودان كەيىنگى اقمولا وبلىستارىمەن تىعىز بايلانىستى بولسا, كوكشە ەلىندە تىنىسى اشىلىپ, قاناتىن كەڭگە سەرمەپ, الاشقا تانىلعان كەزەڭدەردى وتكەردى.
ءبىز سۆەتلانا جالماعانبەتوۆانى 1999 جىلدان بىلە باستادىق. 1997 جىلى كوكشەتاۋ وبلىسى تاراتىلىپ, تۇتاس كوكشە ءوڭىرى اۋەلى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا قاراپ قالدى دا, 1999 جىلى كوكشەتاۋ قالاسى اقمولا وبلىسىنىڭ ورتالىعى مارتەبەسىنە يە بولدى. بۇل تاريحي شەشىمنىڭ ناتيجەسىندە استانا قالاسىنان اقمولا وبلىسىنىڭ بار اكىمشىلىك جۇيەسى كوكشەتاۋعا جۇكتەرىن تۇسىرە باستادى. كوش باسىندا كۋلاگين! مازا تاپپاي ول دا اقمولانىڭ كوش كەرۋەنىن جاڭا ورىنعا ورنالاستىرۋعا كەلگەندە وزىنە ءتان ىسكەرلىك تانىتا ءبىلدى. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى سەرگەي كۋلاگيننىڭ سوڭىنان ەرىپ كەلگەن ءبىراز ورىنباسارلارىنىڭ اراسىندا سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا دا بار ەدى. جانە دە ول بىزگە اكىم كۋلاگيننەن كەيىنگى بەدەلى زور, ىقپالدى ءبىر ادام رەتىندە كورىندى. انىعىندا سولاي ەكەن.
كوكشەنىڭ بايان جانعالوۆ, ەستاي مىرزاحمەتوۆ, چاپاي ءابۋتالىپوۆ, ورىنباسار نازاروۆ, قايىرلى قۇرمانوۆ, قايىركەلدى اكىمبەكوۆ سىندى ابىز اعالارىنىڭ باتاسىن الىپ, وسى ەل جاقسىلارىنىڭ دا «سۆەتاسى» بولىپ ءسىڭىسىپ كەتتى. جانە دە كوكشەنىڭ ەل انالارى راۋزا بايكەنوۆا, جىبەك باعىسوۆا, رايحان سەيدالينا, رايسا تاسجانقىزى, قازيما ءومىرالينا سىندى ارداقتى جانداردىڭ تاپ ءبىر تۋعان سىڭىلىسىندەي بولىپ سىيلاستى. سول سىيلاستىق ءالى دە سول كۇيىندە.
كوكشەنىڭ ۇلكەن-كىشىسى سول سۆەتانىڭ بويىنان تەكتىلىكتى, ادىلدىك پەن ادالدىقتى تاني ءبىلدى. جانە سول سەنىم قالىڭ ەلدى الداماعان دا ەدى. ول, ياعني سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا ءوزىنىڭ مىندەتىن دە, ءوزىنىڭ ەل الدىنداعى ادامي پارىزىن دا ادال اتقارىپ,سەنىمگە كىرشىك تۇسىرمەدى. ءالى دە سول سىيلاستىق پەن سول سەنىمنىڭ ىستىق ىقىلاسى سۋىماي كەلە جاتىر.
اقمولالىقتار ءۇشىن ءبىز جاڭا ورتامىز, ءبىز ءۇشىن ولار جاڭا دەمەكشى, ەكى ەلدىڭ بىرىگۋى العاشىندا وڭاي دا بولماعانى انىق. ءتۇرلى كوزقاراستار مەن ءتۇرلى پىكىرلەر بولدى. ەكى جىل بويى وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىنەن ايىرىلىپ قالعان كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ جۇدەۋ تارتا باستاعانى دا انىق. اقيقاتىن ايتار بولساق, وسى ەكى ەلدىڭ حالقىنىڭ ءبىر-بىرىمەن تەز ارادا ارالاسىپ, ورتاق ءتىل تابىسىپ كەتۋلەرىنە اكىمنىڭ ورىنباسارى سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا زور ىقپال ەتىپ, ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىردى. ءوڭىردىڭ بارلىق الەۋمەتتىك جانە يدەولوگياسى مەن مادەنيەتى, ءبىلىم بەرۋ سالاسى بار سولاردىڭ قىزمەتىنە جاۋاپ بەرەتىن اكىمنىڭ ورىنباسارى سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا اقمولالىق شەندىلەردىڭ اراسىندا قالىڭ حالىقتىڭ بەل ورتاسىندا كوپ ءجۇردى.
بار شارۋاسىنىڭ قيۋى قاشىپ, بەرەكەسى كەتە باستاعان وبلىس ورتالىعى كوكشەتاۋدىڭ بارلىق الەۋمەتتىك سالاسىن, ءبىلىم بەرۋ مەن مادەنيەت جۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋدەگى سۆەتلانا جالماعانبەتوۆانىڭ جانقيارلىق ەڭبەگى ءاردايىم جوعارى باعالاۋعا تۇرادى. ەڭ باستىسى, وسى سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىنايى جاناشىرى بولا ءبىلدى. قالىڭ ەلدىڭ باسىن قوسىپ, بىرىكتىرە ءبىلدى. قازىر دە وسى سۆەتلانا جالماعانبەتوۆانىڭ ىسكەرلىگىن, تالاپ قويعىشتىعىن, ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىن, كەرەك جەرىندە سىلكىپ تە الاتىن, كەرەك كەزىندە قورعاپ, جانى اشىپ شىر-پىرى شىعاتىن قاسيەتىن دە ىزدەيتىن بولدىق, ءتىپتى ساعىنامىز دا! كەزىندە پەندەشىلىكپەن بايقاي الماعان ادامي زور قاسيەتتەرىمەن وسى كۇندەرى سۆەتلانا جاقياقىزى كوڭىل كوكجيەگىندە ءسات سايىن بيىكتەپ بارادى. ول بيىكتەگەن سايىن وتكەن سول كۇندەر مەن سول كەزەڭدەر دە الىستاپ بارادى. جالماعانبەتوۆا سىندى جاقسى ادامىمەن ەستە قالعان كۇندەر ەندى ساعىنىش!
باعى جانىپ سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا 2003 جىلى پارلامەنتتىڭ سەناتىنا دەپۋتات بولىپ سايلاندى. بەس جىلدىق دەپۋتاتتىق قىزمەتىنەن كەيىن 2008 جىلى سەناتورلىققا قايتا سايلانىپ, ەلدىڭ زور سەنىمىنە يە بولدى. ال 2011 جىلى مەن دە سەناتورلىققا سايلانىپ پارلامەنتكە كىرگەنىمدە سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا الدىمنان شىقتى. ەكەۋمىز دە اقمولا وبلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىمىز.
بايقايمىن, سەناتتا دا سۆەتلانا جالماعانبەتوۆانىڭ بەدەلى مەن ابىرويى اسىپ تۇر ەكەن. بىلىمدىلىگىندە ءسوز جوق! سەناتتا تالقىلانىپ جاتاتىن كەز كەلگەن ماسەلەگە كەلگەندە سۆەتلانا جاقياقىزى تارتىنىپ قالمايتىن. ويىن اشىق ايتاتىن, جاسقانبايتىن, جالماعانبەتوۆا قوياتىن سۇراقتاردان سەنات مىنبەسىندە تۇرعانداردىڭ تالايى توسىلىپ قالاتىن. سەناتور جالماعانبەتوۆانىڭ ويى دا, ءسوزى دە, قويار ساۋالى دا, ۇكىمەتكە جولدايتىن دەپۋتاتتىق ساۋالدارى دا قاراپايىم حالىقتىڭ مۇددەسىمەن تىعىز ۇشتاسىپ جاتاتىن. ول ءوز حالقىنىڭ ءسوزىن سويلەيتىن. باتىل ايتاتىن, ويلانىپ ايتاتىن, ابدەن اقىلعا سالىپ, زەردەلەپ ايتاتىن.
ءالى ەسىمدە, ايەلدەردىڭ زەينەتكە شىعۋ جاسىن ۇلعايتۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىنا اۋەلدەن قارسى بولعان جانە دە قارسى داۋىس بەرگەن دە سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا بولاتىن. وسى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا ايتقان ويلى سوزدەرى ەلگە تاراپ جاتتى. سودان دا بولار, سەناتور جالماعانبەتوۆانى قولداپ قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن قول جيناعان ايەلدەردىڭ حاتتارى دا كوپ كەلىپ جاتتى. ونى وزدەرىنىڭ ءسوزىن سويلەپ, وزدەرىنىڭ شىنايى جاناشىرى ەسەبىندە تانىدى. جالعىز ايەلدەر عانا ەمەس, كەز كەلگەن قاراپايىم حالىق وزدەرىنىڭ ءسوزىن باتىل سويلەيتىن سەناتور جالماعانبەتوۆا دەپ ءبىلدى. اقيقاتىندا سولاي ەدى!
سۆەتلانا جالماعانبەتوۆا! حالقىنىڭ سەنىمى مەن سىي-قۇرمەتىنىڭ جانە دە شىنايى اقىلشىسى مەن جاناشىرلىقتىڭ سيمۆولىنا اينالعان ەسىم. اقمولا مەن كوكشەتاۋ ءوڭىرىنىڭ حالقى ءۇشىن قاشان بولسىن توردە ورنى بار قۇرمەتتى ءبىر قىزدارىنىڭ ەسىمى.
ءومىر كوشى ۇزاپ بارادى. سول ۇزاپ بارا جاتقان كوشتىڭ الدىڭعى سابىندا كەتىپ بارا جاتقان جانىما جاقىن جانداردى ىزدەيمىن دە, ءومىردىڭ جاۋىنى مەن داۋىلى دا, ىستىعى مەن سۋىعى دا توزدىرماعان قالپى بويىن تىك ۇستاپ, ادامي ادال ويىن تازا ۇستاپ, سول باياعى كىسىلىك تە كىشىلىك كەلبەتىنەن اينىماي كەلە جاتقان سۆەتلانا جاقياقىزىنىڭ تۇلعاسى كوز الدىما كەلىپ تۇرىپ الادى. ءالى دە كەزدەسكەن سايىن «سەن مەنىڭ باۋىرىمسىڭ» دەپ بىرگە تۋعان اپكەمدەي قۇشاعىنا الاتىن سۆەتلانانىڭ مەيىرىمىن ساعىنامىن! اقىن كاكىمبەك سالىقوۆتىڭ «كەزدەسۋ مەن قوشتاسۋدىڭ اراسىن, جالعاستىرىپ تۇرادى ەكەن ساعىنىش» دەگەن جىر جولدارىن ىشتەي قايتالاپ, جانىم جۇدەپ, جىگەرىم جاسىپ قالعان ساتتە دە ىزدەيمىن, ساعىنامىن! ويتكەنى وسى ءبىر ادامنىڭ تۇلا بويىندا جاقسىلىق پەن ادالدىقتىڭ كەرەمەت ءبىر تاۋسىلمايتىن كۇننىڭ كوزىندەي قۋاتى بار.
سول قۋات كوزى ۇزاق... ۇزاق ۋاقىت بويى سونبەسە ەكەن دەپ ءاردايىم تىلەپ جۇرەمىن...
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى-دراماتۋرگ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
