اقسۋداعى جاڭا قازاندىق الداعى قىسقا تاعى دايىن بولماي شىعاتىن ءتۇرى بار. قۇرىلىسىنا 11 ملرد تەڭگە جۇمسالعان ەنەرگەتيكالىق نىسان 2019 جىلى پايدالانۋعا بەرىلۋى كەرەك-ءتىن. الايدا قازاندىق جوباسىنداعى ءاۋ باستا جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەر وعان مۇمكىندىك بەرمەي, جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلماي جاتىپ قات-قابات ماسەلەلەر انىقتالدى. نەگىزى بۇل قۇرىلىستىڭ سالىنۋىنا وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمى بولات باقاۋوۆ مۇددەلى بولعان. 2017 جىلى قوياردا قويماي ءجۇرىپ, وسى ءبىر ءساتسىز جوبانى باستاپ جىبەردى. «اقسۋ شاھارى ءبىر ماۋسىمدا 120 گيگاكالوريا جىلۋدى تۇتىنسا, جاڭا قازاندىق 180 گيگاكالوريا بەرەدى. جاڭا نىسان تۇرعىنداردىڭ سۇرانىسىن وتەپ قانا قويماي, قالانىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك تۋدىراتىنى ءسوزسىز. قازاندىق ەكى-اق جىلدىڭ ىشىندە تۇرعىزىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى» دەپ لەپىرگەنى ەسىمىزدە. وكىنىشكە قاراي, 2019 جىلدىڭ كۇزىندە تاپسىرىلۋعا ءتيىس الىپ نىسان ودان كەيىنگى 3 جىلدا دا تاپسىرىلمادى. ءاۋ باستا بولىنگەن ميللياردتاردىڭ جەتپەيتىنى ايقىن بولىپ, قوسىمشا 750 ملن تەڭگە ءبولىندى. بىراق ول قاراجات تا ماسەلەنى شەشپەدى.
بۇل ماسەلەگە ودان كەيىنگى ءوڭىر باسشىسى ابىلقايىر سقاقوۆ تا ارالاسىپ, بىلتىر كۇزدە جۇرگىزەمىز دەپ ءسوز بەرگەن. سويتسەك, ول ۋادە دە قۇرعاق بولىپ شىقتى. ال بىلتىر قاراشا ايىندا اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتى اۋماعىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەسكى قازاندىقتا (ازىرشە قالانى جىلۋمەن قامتىپ تۇرعان سول عانا) اپاتتىق جاعداي ورىن الىپ, تۇرعىن ۇيلەردەگى جىلۋ باتارەيالارى قاتىپ قالا جازدادى.
اقسۋ قالاسىندا سالىنىپ بولعان جاڭا قازاندىقتىڭ «جىرى» جۋىق ارادا بىتە قوياتىنىنا وبلىستىڭ بۇگىنگى باسشىسى اسايىن بايحانوۆ تا كۇمانمەن قاراپ وتىر. قازاندىق وسى ءساۋىر ايىندا بارلىق پارامەترىن رەتتەپ, جىلۋ بەرۋدىڭ ءتيىستى نورماتيۆتەرىن كورسەتسە, بيلىك وكىلدەرى ونى قابىلداۋعا دايىن. ياعني ستانسادان شىعاتىن جىلۋدىڭ تەمپەراتۋراسى 150 گرادۋس, ال ءاربىر قازاندىق اگرەگاتى وندىرەتىن جىلۋ قۋاتى 30 گيگاكالوريانى باعىندىرۋى شارت (جيىنتىعى 180 گيگاكالوريا). قازاندىقتاردا جانعان كومىردىڭ ك ۇلى سىرتقا اۆتوماتتى تۇردە شىعۋى كەرەك. ەگەر ستانسا سەنىمنەن شىقپاسا, پايدالانۋعا قابىلدانبايدى. ال اقسۋعا جىلۋ بەرۋدى جەرگىلىكتى فەرروقورىتپا زاۋىتىنداعى قوس قازاندىق جالعاستىرا بەرەدى. ونىڭ دا جاعدايى وڭىپ تۇرماعانىن ايتتىق. دەيتۇرعانمەن, اقسۋ شاعىن شاھار بولعاندىقتان امالداي تۇرۋعا بولادى دەيدى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى.
ءبىر قىزىعى, جىل سايىن كۇزدە جاڭا قازاندىق كەزەكتى رەت ىسكە قوسۋعا دايىن بولماي شىققاندا مەردىگەر «KBI ەnergy» جشس-ءنىڭ جاڭادان سەبەپ-سىلتاۋلارى ءازىر تۇرادى. 2020 جىلى ينجەنەرلەر ەنەرگەتيكالىق نىساننان شىعاتىن جىلۋدىڭ ءتاريفى ناقتى تۇردە العاندا اسا قىمباتقا تۇسەتىنىن اڭعارىپتى. ءتىپتى سۋعا قوسىلۋ جۇيەسى دە كاسىپورىنعا تىكەلەي جۇرگىزىلمەگەن. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالار مەن تەحنولوگيالىق شەشىمدەردىڭ دۇرىس جۇرگىزىلمەۋى سالدارىنان وسىنداي كۇردەلى جاعدايعا تاپ بولعانىن اڭعارعان جەرگىلىكتى بيلىك كومىر قۇنىن سۋبسيديالاپ, فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ سۋىنا اپارىپ قوستى. ال ەلەكتر ەنەرگياسىن جەرگىلىكتى گرەس-تەن الاتىنداي جاعداي جاسادى. مۇنىڭ بارلىعى شىعىنىن ازايتىپ, ءتاريفتى تومەندەتەدى دەپ كۇتىلگەن. الايدا الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا جاڭا تاريف قۇنى قازىرگى قولدانىستاعى تاريفتەن 1,4 ەسەگە قىمباتتاپ كەتەتىنى بەلگىلى بولدى. بىراق تاريف باعاسى ءارى كەتسە 25 پايىزدان اسپاۋى كەرەكتىگى تۋرالى تاپسىرما بەرىلدى.
بىلتىر كۇزدە مەردىگەر كومپانيانىڭ وكىلدەرى تەحنولوگيالىق ۇدەرىستى قۇرۋ بارىسىندا جىبەرىلگەن نەگىزگى كەمشىلىكتەردى جايىپ سالدى. باقساق, وتىندى قازاندىققا لاقتىرۋ, شىعارۋ جۇيەسىندە پروبلەمالار بار ەكەن. ەڭ اۋەلى سالىنعان كومىردىڭ ءوزى پەشتە تولىق جانىپ كەتپەگەن. ياعني اۋا جەتىسپەيدى. ونىڭ ۇستىنە پەشتە جاعىلاتىن كومىردىڭ 40 پايىزى كۇل كۇيىندە قالادى. جوبالاۋشىلاردىڭ ويىنشا, اگرەگاتتا جانىپ بولعان كومىردىڭ ك ۇلى قازاندىقتان سۋدىڭ قاتتى اعىنىمەن ايدالىپ شىعىپ, ودان ءارى تاسپاعا جەتكىزىلۋى كەرەك-ءتىن. الايدا كۇل كەسەكتەرى باگەرلىك سورعى ورنالاسقان جەردەگى قۇبىردان وتپەي, كەپتەلىپ تۇرىپ قالا بەرگەن. سۋدىڭ كۇشى جەتپەيتىنىن تۇسىنگەن مەردىگەر ۇلكەن قالدىقتاردى ۇساتاتىن قوندىرعى ورناتۋعا شەشىم قابىلدايدى. الايدا ول دا ءوزىنىڭ ناتيجەسىن بەرمەگەنى بايقالىپ وتىر. امالى قۇرىعان «KBI ەnergy» جشس ەندى ERG كومپانياسىنا قارايتىن اقسۋ ەلەكتر ستانساسىن كىنالاپ وتىر. قازاندىقتى تازالاۋعا ارنالعان سۋ سول جەردەن الىنادى ەكەن. ايتۋلارىنشا, ستانسا سۋدى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە بەرمەيدى, ونىڭ كۇل توگىلەتىن ورنىنان الىناتىن تازارتىلعان سۋدىڭ قىسىمى تومەن. ءسويتىپ, جاڭا قازاندىقتاعى سورعىلارعا سۋ دۇرىس بارماي, اگرەگاتتاردا جانىپ كەتكەن كومىردىڭ كەسەكتەرىنە سۋ اعىنىنىڭ كۇشى جەتپەيدى-ءمىس.
«ەەك» اق اقسۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ باس ينجەنەرى – وپەراتسيالىق ديرەكتور ۆاديم ۆەرەششاكا ءاۋ باستا جاڭا قازاندىق يەلەرىنە ستانسا تەحنيكالىق شارتتاردى ۇسىنعاندا سۋدىڭ قىسىمى كورسەتىلمەگەنىن, ال جوبا يەسى ونى مۇلدە سۇراماعانىن ايتادى.
«بىلۋىمشە, ونداعى قازاندىقتارعا ورتكە قارسى سورعىلار ورناتىلعان. مۇنداي قوندىرعىلار سۋ جينالاتىن جەردەن سۋ سورعاندا قازاندىق ءۇشىن قاجەتتى پارامەترلەردى بەرۋگە قابىلەتسىز. بۇل جايىندا ءبىز قازاندىق يەلەرىنە, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنا بىرنەشە مارتە جازباشا تۇردە ەسكەرتكەنبىز. ءبىزدى بۇل جوبادا تازارتىلعان سۋى بار رەزەرۆتىك قورلاردىڭ مۇلدە ەسكەرىلمەگەنى تاڭعالدىرىپ وتىر. كەلەشەكتە تازارتىلعان سۋ جىلۋ ماۋسىمى قىزا تۇسكەن ۋاقىتتا قازاندىق اگرەگاتتارىنا بەرىلمەي قالسا, قازاندىق تولىق ىستەن شىعۋى عاجاپ ەمەس. ال بۇل – اقسۋ حالقىنا ۇلكەن قاۋىپ, ەكىباستۇز قالاسىنىڭ كەبىن قۇشاتىنى انىق», دەيدى مامان.
وسىلايشا, جاڭا قازاندىقتى ىسكە قوسۋ بۇگىندە ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ تۇر. جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى الداعى ۋاقىتتا ونى قابىلداپ العانىمەن, ۋاقىت وتە شيكى جوبانىڭ وسال تۇستارى سىر بەرىپ, ارقانىڭ ايازىنا شىداس بەرمەۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان كوممۋنالدىق سالاعا جاۋاپتىلار دا ءارى-ءسارى كۇي كەشۋدە. ال تارازى باسىندا 40 مىڭعا جۋىق حالىقتىڭ تاعدىرى تۇر.
اقسۋ مەن ەكىباستۇزدى قويىپ, كەيىنگى جىلدارى وبلىس ورتالىعىندا دا جىلۋدىڭ پروبلەماسى بوي كورسەتە باستادى. قالادا الداعى قىستا جىلۋ تاپشىلىعى قالىپتاسىپ, ودان ارعى جىلدارى ماسەلە كۇردەلەنە تۇسەتىنگە ۇقسايدى. وسىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىگى مەن ERG كومپانياسىنىڭ باسشىلىعى پاۆلوداردىڭ №1 جەو-داعى ءۇشىنشى قازاندىق اگرەگاتىنىڭ بويلەرىن قايتا قۇرۋ بويىنشا كەلىسىمگە كەلگەن. ول شاھارعا قوسىمشا 112 گيگاكالوري جىلۋ اكەلەدى. تۇسىنىكتىرەك بولۋى ءۇشىن ايتىپ وتەيىك, «دوستىق» شاعىن اۋدانى تولىق سالىنىپ بىتكەندە ول جەردەگى تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك مەكەمەلەردى جىلىتۋ ءۇشىن شامامەن 48 گيگاكالوري جىلۋ قاجەت بولادى. سوندىقتان قوسىمشا جىلۋ قۋاتى قازىرگى تاپشىلىقتى جويۋعا قاۋقارلى. قايتا قۇرۋ شارالارى شامامەن كەلەر جىلى باستالىپ, اياقتالادى. بۇعان قوسا اتالعان جىلۋ ستانساسىندا قوسىمشا تاعى 2 جىلۋ قازاندىعىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ارقايسىسىنىڭ قۇنى 35 ملرد تەڭگەگە باعالاناتىن قوس جوبا بويىنشا كەلىسىم مەن ءتيىستى سمەتاسى ۋاقتىلى جاسالسا, شامامەن 2026 جىلى قۇرىلىس باستالىپ كەتپەك. جاڭا قازاندىقتاردىڭ ارقايسىسى 150-300 گيگاكالوري جىلۋ بەرەدى دەپ بولجانۋدا. بۇل جوبالار ومىرشەڭ ەتىلسە, قالا قارقىندى وسكەننىڭ وزىندە الداعى 15-20 جىلدا جىلۋ بارلىعىنا جەتكىلىكتى بولادى.
«پاۆلودار جىلۋ جەلىلەرى» مەكەمەسىنىڭ وكىلى گالينا ۆولكوۆا قازىردىڭ وزىندە جاڭا نىسانداردى ورتالىق جىلۋعا قوساتىن مۇمكىندىك جوق ەكەنىن جەتكىزدى. تەحنيكالىق شارتتار تەك الەۋمەتتىك عيماراتتار ءۇشىن عانا ۇسىنىلۋى مۇمكىن دەپ وتىر. وتكەن ناۋرىز ايىندا جەكە ازاماتتاردان جىلۋعا قوسىلۋعا قاتىستى 6 ءوتىنىش تۇسكەن ەكەن. جىلۋ جەتكىلىكسىزدىگىن العا تارتقان كاسىپورىن ولاردىڭ بارلىعىن كەرى قايتارىپتى.
پاۆلودار وبلىسى
