– جانىبەك نۇربەك ۇلى, اڭگىمەمىزدى امەن قايداردىڭ تىڭعا تۇرەن سالعان ەڭبەگىنەن باستايىق. ول كىسىنى جاقىن تانىدىڭىز با؟
– ارينە. ءوز باسىم امەن اتانىڭ شاكىرتى بولعانىمدى تاعدىرىمنىڭ ءبىر ولجاسى كورەمىن. انيماتسيالىق كينو ونەرىنىڭ ماماندارى ول كىسىنى «قازاق انيماتسياسىنىڭ اتاسى» دەپ بىلەدى. 1965 جىلى ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق مەملەكەتتىك كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىن بىتىرگەن جاس مامان 1967 جىلى «قارلىعاشتىڭ قۇيرىعى نەگە ايىر؟» اتتى تۇڭعىش انيماتسيالىق فيلم جاساپ شىعاردى. جاس انيماتورعا اتالعان تۋىندىنى جاساۋ وڭاي بولعان جوق. ويتكەنى ول كەزدە ەلىمىزدە انيماتسيالىق فيلم ءتۇسىرۋدى ەشكىم ويعا دا الماعان ەدى. بىراق سول تۇستا قازاق كينوستۋدياسىن باسقارعان كامال سمايىلوۆ جاس رەجيسسەرگە قولداۋ كورسەتتى. سونداي-اق امەن قايدار قازىرگى تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنان انيماتسيا ءبولىمىن اشىپ, وسى سالاداعى مامانداردى قالىپتاستىردى. شاكىرت تاربيەلەدى. «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنان اكادەميالىق انيماتسيا ستۋدياسىنىڭ اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى.
– ۇستازىڭىزدىڭ تاعى قانداي قاسيەتىن اتاپ وتەر ەدىڭىز؟
– 2004 جىلى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ انيماتسيا رەجيسسۋراسى ماماندىعىنا وقۋعا كەلدىم. شىعارماشىلىق ەمتيحاندى امەن اتانىڭ ءوزى الدى. ەمتيحاننان كەيىن بارىمىزبەن جەكە تانىستى. جالپى, ول كىسى قالجىڭعا ءبىر موينىن بۇرىپ تۇراتىن, ازىلقوي ادام ەدى. كەيدە ادەمى ازىلدەرىمەن ەزۋىمىزدى جيعىزبايتىن. 2005 جىلى جازعى دەمالىستا تۇردىبەك مايدان ەكەۋمىز «اق قاسقىر» اتتى كوميكس كىتاپ ازىرلەدىك. باس-اياعى 54 بەتتەن تۇراتىن كىتاپقا ۇستازىمىز ءدان ريزا بولدى. «ەندى مۇنى جيناق ەتىپ شىعارۋىمىز كەرەك» دەدى. سوندا جاسى ۇلعايىپ قالسا دا, ءبىزدى ەرتىپ الىپ, قوعامدىق كولىكپەن بىرنەشە كۇن باسپالاردى ارالادى. وسى كەزدە ونىڭ اقكوڭىل, باۋىرمال مىنەزىنە ءتانتى بولدىم. 2009 جىلى ديپلومىمىزدى قولىمىزعا العاننان كەيىن كۋرستاستارىمىزبەن بىرگە استاناعا كەلىپ, انيماتسيالىق كينوستۋديا قۇرامىز دەپ شەشتىك. ءبىر كۇنى دوسىم ەكەۋمىز گيمۇرات ەگىنباي ۇلى اعايىمىزبەن بىرگە مەتردىڭ كوڭىلىن سۇراپ باردىق. بۇل كەزدە ول كىسى توسەك تارتىپ, اۋىرىپ جاتتى. ءبىزدى كورىپ جاستىقتان باسىن كوتەرىپ, قۋانىپ قالدى. الدىندا 15 مينۋت وتىرىپ شىعامىز دەگەنبىز, ايتۋلى شەبەردىڭ تەبىرەنىسكە تولى اڭگىمەسىن تىڭداپ, ەكى جارىم ساعات وتىردىق. اياۋلى تۇلعا قوشتاساردا: «دۇنيە دوڭگەلەك دەگەن وسى. بالتامەن كىندىگىمدى كەسكەن تۋعان جەرىم – اقمولاعا شوبەرەلەرىم سەندەر كەتىپ بارا جاتىرسىڭدار. سەندەر سول جاقتا قالىپ, انيماتسيانى دامىتىڭدار. ەندى مەنىڭ ورىندالماعان ارمانىمدى سەندەر جالعاڭدار», دەپ كوزىنە جاس الىپ, باتاسىن بەردى.
2009 جىلى ەلورداعا كەلگەننەن كەيىن «Astana film» اتتى انيماتسيالىق كينوستۋديا اشىپ, جۇمىسىمىزدى باستادىق. كەلەسى جىلى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىنا ءتۇستىم. 2012 جىلى اتالعان جوعارى وقۋ ورنىنان باۋىرجان نوگەربەك پەن بولات ومار ەسىمدى اعالارىمىزدىڭ قولداۋىمەن «انيماتسيالىق كينو رەجيسسۋراسى» ماماندىعى اشىلدى. سوندا ساباق بەردىم. بۇگىندە وسى ماماندىقتى بىتىرگەن بىرقاتار تالانتتى جاستار ەلىمىزدەگى انيماتسيالىق كينو ونەرىندە تانىمال بولىپ ۇلگەردى. ماسەلەن, «ARA» ستۋدياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان مەيىرجان ساندىباي, «QAZART» ستۋدياسىن قۇرعان ساقيوللا قاسيەت, «Glen» ونلاين وقۋ اكادەمياسىن اشىپ, بىزدە عانا ەمەس يتاليا, رەسەي, پولشا ەلدەرىندەگى جاستاردى وقىتىپ جۇرگەن ادىلبەك بايان, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر جانە ديزاين كوللەدجىندە انيماتسيالىق كينو ماماندارىن دايارلاپ, «Juma pradaction» ستۋدياسىن اشقان سۇلتان جۇمابەك ۇلى سەكىلدى شاكىرتتەرىمدى ماقتانىشپەن ايتامىن. وسىعان قاراپ, امەن اتامىزدىڭ باتاسى قابىل بولدى دەپ ويلايمىن.
– كورنەكتى تۇلعانىڭ عاسىرلىق تويىنا قانداي ءىس-شارالار جوسپارلانىپ وتىر؟
– مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى امەن قايداردىڭ ءجۇز جىلدىعىن رەسپۋبليكا كولەمىندە اتاپ وتپەك. وسى ورايدا مينيسترلىككە استانا, الماتى, قاراعاندى, كوكشەتاۋ قالالارىنان امەن قايداردىڭ اتىنا كوشە بەرىلسە دەگەن تىلەگىمىزدى جەتكىزدىك. بۇعان مينيسترلىك قولداۋ كورسەتتى. سونداي-اق پرەزيدەنتىمىز وتكەن جىلدى «بالالار جىلى» دەپ اتادى. بىلتىر قازاق انيماتسياسىنا دا 55 جىل تولدى. بيىل ۇلت انيماتسياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ مەرەيتويىن اتاپ وتەمىز. سوندىقتان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە وسى ءۇش وقيعانى ۇشتاستىرىپ, ەسكەرتكىش ورناتۋعا جانە ارداقتى ازاماتتىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن وتاندىق انيماتسيا تاريحىن قامتىعان ەكى كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە قولداۋ كورسەتۋىن سۇراپ, حات جازدىق. سونىمەن قاتار وڭىرلەردە امەن اتامىزدىڭ عانا ەمەس, وسى كەزگە دەيىن جاسالعان بارلىق ۇزدىك انيماتسيالىق فيلمدەردى كورسەتىپ, انيماتسيالىق كينو اپتالىعىن وتكىزۋ ويىمىزدا بار. وسىعان بايلانىستى وبلىستاردان قولداۋ كۇتەمىز. سونداي-اق 2019 جىلى استانادا العاش رەت امەن قايدار اتىنداعى انيماتسيالىق فيلمدەر فەستيۆالى ءوتتى. 2020 جىلى ءبىز ونى حالىقارالىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, پاندەمياعا بايلانىستى ونلاين وتكىزدىك. 2021 جىلى تۇركىستاندا, 2022 جىلى الماتىدا ۇيىمداستىرىلدى. بيىل ەندى تۇعىرلى تۇلعانىڭ مەرەيتويىنا ورايلاستىرىپ, قاراعاندى وبلىسىندا وتكىزۋدى جوبالاپ وتىرمىز.
– ەندى ءوزىڭىز جەتەكشىلىك ەتىپ وتىرعان شىعارماشىلىق بىرلەستىككە ويىسساق. ءبىر جىل ىشىندە قانداي جۇمىس اتقارىلدى؟
– بىلتىر ۇلتتىق انيماتسيالىق كينو ونەرى ءۇشىن ايتۋلى جىل بولدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى جانىنان «قازاقانيماتسيا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگى جاڭادان جاساقتالىپ, قايتا قۇرىلدى. بىرلەستىك 17 شتاتپەن اشىلىپ, وعان مەملەكەتتەن 1 ملرد قارجى ءبولىندى. ءبىزدىڭ بىرلەستىك ەكى باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. ءبىرىنشىسى – انيماتسيالىق ءوندىرىس, ەكىنشىسى – ماماندارعا ارنايى ءبىلىم بەرۋ. وتكەن جىلى كونكۋرس ارقىلى شىعارماشىلىق بىرلەستىككە 167 ستسەناري كەلىپ ءتۇستى. سونىڭ ىشىنەن ىرىكتەلگەن 20 انيماتسيالىق جوبا وندىرىسكە جىبەرىلدى. دالىرەك ايتقاندا, الماتى, استانا, شىمكەنت, تۇركىستان, پەتروپاۆل قالالارىنداعى 20 انيماتسيالىق ستۋديا ارقايسىسى 5 مينۋتتىق 20 انيماتسيالىق فيلم جاسادى. بۇل تۋىندىلاردىڭ ءبارى جوعارى دەڭگەيدە شىقتى. مىسالى, شىمكەنتتەگى «ساق» ستۋدياسىنىڭ «ايبىندى اۋلاسىن» ۇزدىك مۋلتفيلم دەپ ايتا الامىن. ەلورداداعى «AUA» ستۋدياسىنىڭ «ۇندەمە» اتتى اۆتورلىق ءفيلمى جوعارى دەڭگەيدە جاسالدى. الداعى تاڭدا ونى «وسكار» جۇلدەسىنە ۇسىنۋعا بولادى. سونىمەن قاتار «باقا شاباق», «تولاعاي», «ماقتا قىز بەن مارعاۋ», «بوتاي» سەكىلدى جوبالار دا قولداۋ تاپسا, الەمدىك باسەكەگە تۇسە الادى. ال «DGK» ستۋدياسىنىڭ «ستەللەر» ءمۋلتفيلمى بىزدە دە الەمدىك دەڭگەيدەن كەم ەمەس جاڭا تەحنولوگيانى يگەرگەن انيماتسيالىق ستۋديا بار ەكەنىن دالەلدەيدى.
ەلىمىزدە انيماتسيا ماماندارىن ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى مەن ونىڭ كوللەدجى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى جانە شىمكەنتتەگى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر جانە ديزاين كوللەدجى دايارلايدى. ۋاقىت تالابىنا ساي انيماتسيالىق تەحنولوگيا كۇن ساناپ جاڭارىپ وتىرادى. بۇگىن ءبىر باعدارلامانى ۇيرەنسەڭىز, ەرتەڭ باسقا جوبانى مەڭگەرۋىڭىز كەرەك. ال ونى جەتىك بىلەتىن ماماندار بىزدە جوقتىڭ قاسى. نانساڭىز, وقۋ ورىندارىنان «3D» فورماتىنداعى تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن مامان تابۋ قيىن. وقىتۋشىلاردىڭ دەنى كلاسسيكالىق ءبىلىم بەرەدى. ال «3D» فورماتىنداعى تەحنولوگيانى جاستار ءوز بەتىمەن ۇيرەنەدى. سوندىقتان بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن فرانتسيا, يسپانيا, جاپونيا, رەسەي, پولشا سەكىلدى ەلدەردەن تاجىريبەلى مامانداردى شاقىرىپ, شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدىك. مىسالى, «وسكار» سىيلىعىنا ەكى رەت ۇسىنىلعان كونستانتين ءبرونزيتتىڭ ءدارىسىن ستۋدەنتتەر عانا ەمەس, كاسىبي رەجيسسەرلەردىڭ ءوزى تىڭدايدى. ودان كەيىن وتاندىق 20 ستۋديا وكىلدەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى جانە ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ سەگىز ستۋدەنتى فرانتسيا, پورتۋگاليا, تۇركيا, پولشا سەكىلدى ەلدەرگە ون كۇن وقۋ-تاجىريبە الماسۋعا باردى. ەندى ولار وزدەرىنىڭ سول جاقتان ۇيرەنىپ كەلگەن تاجىريبەسىن ارىپتەستەرىمەن ءبولىسىپ, وندىرىستە پايدالانادى.
– ۇلتتىق ەرتەگىلەرىمىز بەن اڭىز-اڭگىمەلەرىمىزدە انيماتسيالىق فيلمدەرگە لايىقتى كەيىپكەرلەر وتە كوپ. سولاردى ءتۇسىرۋ ويلارىڭىزدا بار ما؟
– قازىر الەمگە ايگىلى دەگەن ءىرى انيماتسيالىق كومپانيالار ءوز ەلدەرىنىڭ قازىنالارىن تاۋىسىپ, وزگە حالىقتاردىڭ اڭىزدارىن جاڭا زامانعا لايىقتاپ تۇسىرە باستادى. 2008 جىلى «ەرتوستىك» ەرتەگىسىنىڭ جەلىسىمەن انيماتسيالىق فيلم جاسالدى. بىراق ول ءوز دەڭگەيىندە شىقپادى. كەمشىن تۇستارى بار. ەگەر ونى بىلىكتى ماماندار قولعا الىپ, قايتادان جاڭعىرتسا ارتىق ەمەس. سونداي-اق جاۋگەرشىلىك زاماندا دەشتى قىپشاق دالاسىنان تۇتقىنعا الىنىپ, جات جەردە ەرەن ەرلىگىمەن, اسقان قابىلەتىمەن قۇلدان قايراتكەرلىككە دەيىن كوتەرىلگەن سۇلتان بايبارىس تۋرالى انيماتسيالىق تۋىندى تۇسىرۋگە بولادى. ءبىر جاعىنان, بيىل بابامىزدىڭ 800 جىلدىعى تويلانادى. دايىن تۇرعان كەيىپكەر. قازاق ەرتەگىلەرىندە قازىنا تۇنىپ تۇر. ماسەلەن, جەزتىرناق, تاۋسوعار, جەلاياق, كول تاۋسار, الدار كوسە, تولاعاي – دايىن انيماتسيالىق بەينەلەر. شەتىنەن الىپ, تۇسىرە بەرگىمىز كەلەدى. بىراق وعان قوماقتى قارجى قاجەت. قولىمىزدى سول بايلايدى.
– انيماتسيالىق ءفيلمدى جاساۋدىڭ كوپشىلىك بىلە قويمايتىن قانداي ەرەكشەلىكتەرى بار؟
– بازبىرەۋلەر انيماتسيالىق تۋىندىلاردى كومپيۋتەر الدىندا ويناپ وتىرىپ ىستەيدى دەپ ويلايدى. ماسەلەن, ءبىر كەيىپكەردىڭ 1 سەكۋندتاعى قيمىلىنا 24 كادر سۋرەت سالادى. ءدال وسىنداي 5 سەكۋندتىق دۇنيەگە مامان ءبىر اپتا ۋاقىتىن جۇمسايدى. ءتىپتى ول ايعا دا سوزىلادى. شىڭداپ كەلگەندە, بۇل كوزدىڭ مايىن تاۋىسىپ, تاباندىلىقتى قاجەت ەتەتىن ماشاقاتى مول ەڭبەك. بىراق ءوز ىسىنە جان-تانىمەن بەرىلگەن ادام بۇدان ءلاززات الادى. انيماتسيالىق كينو جاڭا كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن جاسالادى. بۇگىنگى تاڭدا تەحنولوگيالار قارقىندى دامىپ جاتىر. ەگەر سونى ۋاقىتىندا يگەرمەسەڭ, ساعان سۇرانىس بولمايدى. كەيىن قالا بەرەسىڭ. سوندىقتان ءبىزدىڭ ماماندار ۇزدىكسىز ىزدەنىستە جۇرەدى.
– ءبىزدىڭ تۋىندىلار الەمدىك برەندكە اينالعان انيماتسيالىق فيلمدەرگە باسەكە بولا الا ما؟
– قازىر ءبىزدىڭ انيماتسيالىق فيلمدەر باسەكەگە قابىلەتتى دەپ ايتا الامىن. مىسالى, «مۇزبالاق» ءفيلمى گەرمانيا, يزرايل, رەسەي, فرانتسيا, ءۇندىستان, تۇركيا قاتارلى الەمنىڭ التى ەلىندە وتكەن بايقاۋلارداعى ءتۇرلى اتالىمدا باس جۇلدەنى يەلەندى. مارجان جۇبانىش ەسىمدى جاس رەجيسسەر اناسى ءۇمىت جۇبانىش ەكەۋى ءوز قارجىسىنا «شاڭىراقتىڭ يەسىن ىزدەپ ءجۇرمىز» اتتى فيلم جاسادى. بۇل تۋىندىدا رەجيسسەردىڭ وي-ورنەگى, شەشىمى مۇلدە بولەك. ۇلتتىق ەرەكشەلىككە باي. جاقىندا وسى فيلم توكيودان باس جۇلدەمەن ورالدى. الدىندا تۇركيادا وتكەن فەستيۆالدە دە توپ جارعان. سونىمەن قاتار انگليادا وتكەن مىڭنان استام جوبانىڭ ىشىنەن ون ۇزدىك انيماتسيالىق فيلم قاتارىنا ەندى. رەجيسسەر ديلشات ءراحماتۋليننىڭ «بەسىك جىرى» ءفيلمى دە تۇركيا, انگليا ەلدەرىنەن ولجامەن ورالدى.
ماسەلەن, جاپونيادا انيماتسيا سالاسىنان تۇسەتىن تابىس, بىزدەگى مۇنايدان قۇيىلاتىن قارجىدان الدەقايدا قوماقتى. وڭتۇستىك كورەيا, اقش, قىتاي, رەسەيدىڭ انيماتسيالىق كينو بيزنەسىنە قىزىعامىز. ءبىز دە سول دەڭگەيگە جەتسەك قوي دەپ ارماندايمىز. بۇيىرسا, وعان دا جەتەمىز. بىزدەگى ستۋديالاردىڭ الەم ەلدەرىنە ارنالعان مۋلتفيلم ءتۇسىرىپ, ونى برەندكە اينالدىرۋعا مۇمكىندىگى بار. ويتكەنى وعان بىلىكتى مامان دا, بازا دا جەتكىلىكتى. تالانتتى جاستار وتە كوپ. تەك مەملەكەت جاعىنان قولداۋ بولسا دەيمىز. مىسالى, شىعارماشىلىق بىرلەستىكتە وندىرىلەتىن انيماتسيالىق فيلمدەردى قارجىلىق قولداۋدى ءۇش جىل قاتارىنان 100 پايىز, ودان سوڭ تاعى ەكى جىل 75 پايىز, سودان كەيىنگى ءۇش جىلعا 50 پايىز جانە ەكى جىل 30 پايىز قولداۋ كورسەتسە جەتكىلىكتى بولار ەدى. سودان كەيىن ستۋديالار مەملەكەت قولداۋىنسىز ءوز ونىمدەرىن وزدەرى شىعارادى. بۇگىندە اقش, جاپونيا, قىتاي, رەسەي, ەۋروپا ەلدەرىنە تاپسىرىسپەن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تالانتتى جاستارىمىزدى وزگە ەلدىڭ انيماتسيالىق وندىرىسىندە اقشا قۋالاعان قارا جۇمىسشى قىلماي, جەكە رەجيسسەر, ابىرويلى مامان ەتىپ شىعارۋىمىز كەرەك. ەگەر وسىنداي دارىندى جاستارعا قولداۋ بولماسا, ولار باسقالاردىڭ انيماتسياسىن دامىتۋعا ۇلەسىن قوسادى. قازاقتىڭ ۇلتتىق انيماتسيا سالاسىندا دا ءوز ديماشى بار. تەك سونى مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى الەمدىك دەڭگەيگە الىپ شىقساق دەيمىز.
– انيماتسيا سالاسىنداعى پروبلەمالارعا توقتالساڭىز...
– بۇگىندە ۇرپاق تاربيەسى ەڭ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. ال ىزگىلىكتى, ادامگەرشىلىكتى, وتاندى ءسۇيۋدى, قىسقاسى, ادام بويىندا قانداي جاقسى قاسيەت بار سونى ناسيحاتتاعان وتاندىق انيماتسيالىق فيلمدەردى كورگەن جەتكىنشەك سانالى ازامات بولىپ قالىپتاسادى. وسىدان-اق ونىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن بايقايسىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, انيماتسيا – كەلەشەك ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە قۇيىلعان ينۆەستيتسيا. ءبىزدىڭ بىرلەستىك قۇرىلعانعا دەيىن بۇل سالادا جۇمىس ونشا جۇرمەدى. 2013 جىلدان 2017 جىلعا دەيىن مۇلدە توقتاپ قالدى. 2017 جىلى عانا ەكى تولىقمەترلى انيماتسيالىق فيلم جاسالدى. ودان كەيىن قىسقامەترلى ءبىر سەريال شىقتى. ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى 2019 جىلى قۇرىلعانىمەن بۇگىنگە دەيىن 10-نان اسا قىسقامەترلى انيماتسيالىق فيلم جاسالدى. ال «قازاقانيماتسيا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگىنىڭ تولىقمەترلى انيماتسيالىق كينو جاساۋعا, سەريال تۇسىرۋگە زاڭدىق تۇرعىدا قۇقىعى جوق. سەبەبى بۇل ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى ارقىلى عانا ىسكە اسادى. ءبىر جاعىنان, وسى دا بىزگە كەدەرگى بولىپ وتىر.
پروبلەما دەگەندە, ءبىرىنشى – ءبىزدىڭ بىرلەستىك ءوز الدىنا بازاسى مەن عيماراتى بار, بولەك شاڭىراق بولسا دەپ ويلايمىز. بۇل ونەردىڭ دامۋ تالابى. ەلىمىزدە پاندەمييا كەزىندە كينو ءتۇسىرۋ سالاسىمەن بىرگە انيماتسيا دا جۇمىس ىستەگەن جوق. بىراق انيماتسيالىق تۋىندىلار كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن قاشىقتان جاسالادى. وسى جاعداي دا بىرلەستىكتىڭ بولەك شاڭىراق بولىپ قۇرىلۋىنا ايقىن دالەل بولادى.
ەكىنشى – شىعارماشىلىق بىرلەستىك ستۋديالارعا كونكۋرستى ءوزى جاريالاسا دەپ ويلايمىز. ويتكەنى ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعىندا جىل سايىن كونكۋرس وتەدى. سول كوميسسياعا ءبىر عانا انيماتسيا مامانى كىرەدى. كەيدە ەشكىم دە بولماي قالادى. كەيدە وسىدان تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر تۋادى. مىسالى, بۇعان دەيىن ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعىنىڭ بايقاۋىنا ەكى جىل قاتارىنان ۇسىنىلىپ وتپەگەن «ساق» ستۋدياسىنىڭ «ايبىندى اۋلا» جوباسى ءبىزدىڭ بىرلەستىكتەن قولداۋ تاۋىپ, 20 جوبانىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇزدىك تۋىندى اتاندى. سونداي-اق «Astana film» جاستار كينو ستۋدياسىنىڭ «بالا عارىشكەر» اتتى تولىقمەترلى انيماتسيالىق فيلم جوباسى دا ءتورت جىل بويى كونكۋرستان وتە المادى.
«بالاپان» ارناسى قارجىسى از بولسا دا انيماتسيالىق ستۋديالاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە, وسى سالاداعى مامانداردىڭ جان-جاققا تاراپ كەتپەۋىنە مۇمكىندىك بەردى. بىرقاتار ستۋديانىڭ قۇرىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. بالالارعا ارنالعان انيماتسيالىق فيلمدەرگە دە تاپسىرىس بەرەتىن وسى ارنا. ءۇشىنشى ماسەلە وسى جەردەن تۋىپ وتىر. كەيىنگى ەكى-ءۇش جىلدىڭ كولەمىندە اتالعان ارنا ء«بىز تەك «3D» فورماتىندا جاسالعان فيلمدەردى عانا بەرەمىز» دەپ, «2D» فورماتىنداعى تۋىندىلارعا تاپسىرىس بەرمەيتىن بولدى. ەگەر بۇل شەشىمدى قابىلداعاندار «2D» فورماتى ساپاسىز, «3D» فورماتى ساپالى دەسە قاتتى قاتەلەسەدى. الەمدەگى «Nickelodeon», «Tiji», «مۋلت» جانە «كارۋسەل» سەكىلدى شەتەلدىك بالالار تەلەارنالاردىڭ 60-70 پايىزى «2D» فورماتىندا جاسالعان انيماتسيالىق ءفيلمدى كورسەتەدى. ەلىمىزدەگى ءتورت بىردەي وقۋ ورنىندا «3D» فورماتىندا ەمەس, تەك «2D» فورماتىنداعى ماماندار دايارلانادى. سوندا قانشاما جىل بويى مەملەكەتتىك گرانتپەن جانە اقىلى تۇردە وقىعان تۇلەكتەرىمىز قايدا بارىپ جۇمىس ىستەيدى؟ سوندىقتان تەلەارنانىڭ قويىپ وتىرعان تالابى ورىنسىز.
ءتورتىنشى – جوعارى وقۋ ورىندارىندا انيماتسيالىق كينو رەجيسسەرلىگىنە تۇسۋگە تالپىنعان جاستار جىل سايىن ارتىپ كەلەدى, بىراق گرانت سانى شەكتەۋلى. بۇرىن ءبىر جىلعا 2-3 گرانت قانا بولىنسە, كەيىنگى جىلدارى 20-30 ستۋدەنتكە 6-7 گرانت بولىنە باستادى. بۇل دا از بولىپ تۇر. جوق دەگەندە, وقۋعا تۇسۋگە كەلگەن تالاپكەرلەردىڭ 50 پايىزىنا گرانت بولىنسە دەپ ويلايمىز.
سونىمەن قاتار بىلتىر ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى «اشينا», «وركەش», «المالى» اتتى تولىقمەترلى ءۇش انيماتسيالىق ءفيلمدى وندىرىسكە جىبەردى. ۇشەۋى دە بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالۋى كەرەك ەدى. ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى دايىندىق كەزەڭىندە جۇرگەن ءۇش جوبانى شىعارماشىلىق ەسەبى دۇرىس ەمەس دەپ سوتقا بەردى. انيماتسيالىق وندىرىستە الدى ون جىلدان ارتىق جۇمىس ىستەگەن, بەدەلدى, تاجىريبەلى تانىمال رەجيسسەرلەرىمىزدىڭ ەڭبەگىن وسىلاي جوققا شىعارۋى جۇرەگىمدى مۇزداي قارىدى.
– وتاندىق تۋىندىلارعا تەلەارنالاردان سۇرانىس بار ما؟
– جوعارىدا ايتقانىمداي, ەلىمىزدە ۇلتتىق انيماتسيالىق فيلمدەردى جالعىز «بالاپان» ارناسى عانا كورسەتەدى. كەيبىر ارنالار اۋدارما تۋىندىلاردى ۇسىنادى. بىراق ولار بىزگە تاپسىرىس بەرمەيدى. ماسەلەن, «بالاپان» ارناسى التى جاسقا دەيىن بالالارعا ارنالعان. ال 6-12 جاسقا دەيىنگى جەتكىنشەكتەردى قايدا قويامىز. 12 جاستان جوعارىلار دا قوعام نازارىنان تىس قالماۋى قاجەت. سوندىقتان ەلىمىزدەگى تەلەارنالار بالالارعا ارنايى ۋاقىت ارناسا جاقسى بولار ەدى. سونداي-اق قورعانىس مينيسترلىگى, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىكتەرى دە بالالارعا وتانسۇيگىشتىك رۋحتاعى تۋىندىلاردى تۇسىرۋگە تاپسىرىس بەرسە, ءبىز ونى جۇزەگە اسىرۋعا دايىنبىز. ارينە, اۋدارما فيلمدەردىڭ ءوز ورنى بار. ءتىلدىڭ دامۋىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. بىراق اۋدارمانىڭ باعاسى ارزان دەپ, ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق انيماتسيالىق فيلمدەرگە قىرىن قاراماسا ەكەن. قازىر شەتەلدىك انيماتسيالىق تۋىندىلاردى اۋدارىپ, ولاردى بالالارعا كورسەتىپ جاتقان ارنالاردى بىلەمىز. بىراق سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق بولمىسىمىزعا قايشى دۇنيەلەر دە كەزدەسەدى. وسىعان اباي بولعان ءجون.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ازامات ەسەنجول,
«Egemen Qazaqstan»
