ەركىن كۇرەستەن وتكەن جارىستىڭ العاشقى كۇنى قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانى ەكى مارتە شىرقالدى. 70 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان سانجار دوسجانوۆ وسىنداي ءدۇبىرلى دوداعا تۇڭعىش رەت قاتىسىپ وتىرعانىنا قاراماستان, دارا تالانتىمەن وقشاۋلانىپ, جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىنا جينالعان جانكۇيەرلەردى قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ول وڭتۇستىك كورەيانىڭ وكىلى سۋحيون پاكتى وڭاي ۇتقانىمەن, ودان كەيىنگى باسەكەلەردە ءوزىنىڭ جانكەشتىلىگى مەن تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتتى.
شيرەك فينالدا سانجار قىرعىزستاندىق ورازبەك توقتومامبەتوۆپەن كەزدەستى. بۇل باسەكە 4:4 ەسەبىمەن اياقتالدى. سوڭعى ۇپايدى دوسجانوۆ يەلەنگەندىكتەن, تورەشى جەرلەسىمىزدىڭ قولىن كوتەردى. جارتىلاي فينالدا ول يراندىق مورتەزا گياسي شەكامەن ابدەن «شايقاستى». ءبىرىنشى كەزەڭ تەڭ اياقتالعانىمەن, ەكىنشىسىندە ءبىزدىڭ بالۋان وڭتايلى ءادىسىن جۇزەگە اسىرىپ, جەڭىستى قارسىلاسىنىڭ ۋىسىنان ج ۇلىپ اكەتتى. فينالدا سانجار زافاربەك وتاحونوۆپەن ايقاستى. العاشىندا قانداسىمىز ەكى ۇپاي ولجالادى. وزبەك سپورتشىسى «تارازى باسىن تەڭسەلتەمىن» دەپ ءبىراز ارەكەتتەندى. بىراق دوسجانوۆ وعان ونداي مۇمكىندىك بەرمەدى. تورەشىنىڭ ىسقىرىعى ەستىلگەنشە, تابلوداعى ەسەپ وزگەرگەن جوق. سانجار – ازيا چەمپيونى!
سانجار دوسجانوۆتىڭ كۇرەسۋ مانەرى ەرەكشە. باسەكە قىزعان تۇستا ول قارقىنىن كۇرت ۇدەتەدى. قارسىلاسىن ابدەن ابىگەرگە سالىپ, ءبىر ساتكە دە دامىلداۋىنا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ءوزى دە وتە ساۋاتتى قورعانادى. ءبىر بايقاعانىمىز, دوسجانوۆ كۇرەسىپ جاتىپ, اياعىن قارسىلاسىنا وڭاي ۇستاتا سالادى. قارسى بەتتەگى بالۋان اياعىنان شاپ بەرگەندە, ونى كوتەرىپ الىپ اۋناتىپ جىبەرەدى دە, ۇستىنەن باسىپ قالادى. وسىلايشا, تازا جەڭىسكە جەتەدى نەمەسە قاجەتتى ۇپايدى قورجىنعا سالادى. كەزىندە وسى ايلا-ءتاسىلدى ايگىلى ابىلسەيىت ايحانوۆ ءجيى قولداناتىن. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى اتوي سالعان ءاپايتوس ءدال وسى ادىسپەن تالاي جەكپە-جەكتە جەڭىسكە جەتكەنى كوزى قاراقتى كورەرمەندەردىڭ ەسىندە. كۇنى كەشە عانا ازيا چەمپيونى اتانعان بالۋاننىڭ وسى تاكتيكانى ۇستانۋى بەكەر ەمەس. كەيىن بىلدىك, سانجار دا ءدال سول ابىلسەيىت ايحانوۆ پەن امانجول بۇعىباەۆتاي كۇرەس ونەرىنىڭ كوكجالدارىن دۇنيەگە اكەلگەن جەتىسۋ وبلىسى سارقان اۋدانىنىڭ تۋماسى ەكەن. قازىرگى كەزدە ول عالىمجان وسەرباەۆ پەن ەركەبۇلان كەشۋباەۆتىڭ قول استىندا جاتتىعىپ ءجۇر. ال ونىڭ مىقتى سپورتشى بولىپ قالىپتاسۋىنا ەرلان قوجاسباي مەن سامات ەرعاليەۆ سىندى بىلىكتى مامانداردىڭ دا سىڭىرگەن ەڭبەگى وراسان ەكەنىن ايتا كەتكەن ابزال.
سانجار دوسجانوۆتىڭ جەڭىستى جولىن بولات ساقاەۆ جالعاستىردى. 79 كيلو سالماقتا سايىسقا ءتۇسىپ جۇرگەن ول بىلتىر الماتىدا وتكەن بولات تۇرلىحانوۆتىڭ مەموريالىندا قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى اراسىنان جالعىز ءوزى باس جۇلدەنى ولجالاپ, بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىنا جينالعان كورەرمەندەردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن ەدى. بۇل جولى دا بولات بارىن سالدى. شيرەك فينالدا جاپونيالىق ياجۋرو ياماساكيدى جولىنان ىعىستىرعان ول كەلەسى مەجەدە يراندىق اميرحوسسەين مورتەزا كاۆۋسيمەن كۇش سىناستى. بۇل باسەكەدە تارازى باسى ۇزاق ۋاقىت بويى تەڭسەلىپ تۇردى. شەشۋشى تۇستا شيراق قيمىلداعان ساقاەۆ پارسى ەلىنىڭ وكىلىن سان سوقتىرىپ كەتتى. فينالدا بولاتتى وزبەكستاننىڭ اتاقتى بالۋانى بەكزات ابدۋراحمونوۆ كۇتىپ تۇردى. ول – توكيو وليمپياداسى مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن قولا جۇلدەگەرى, ازيا ويىندارى مەن قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى. وسىنداي دۇلدۇلمەن ەش قايمىقپاي ايقاسقان ساقاەۆ ءۇش ۇپاي وزىپ, ازيا چەمپيونى اتاندى.
57 كيلو سالماقتا راحات قالجان بەلدەستى. بىلتىر ۇلانباتىردا كۇمىسپەن كۇپتەلگەن ول استانادا قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. شيرەك فينالدا قىرعىزستاندىق الماس سمانبەكوۆتەن ۇتىلعان راحات ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن تارتىستا موڭعوليالىق زانبازار زانبانبۋدتان ايلاسىن اسىردى. ال نۇربولات ابدۋاليەۆ (61 كيلو), مۇحتار سانجار (65 كيلو) جانە بەكزات ۇركىمبايدىڭ (97 كيلو) بۇل جارىستا جولدارى بولمادى.
97 كيلو سالماق دارەجەسىندە قىتايدىڭ نامىسىن قازاقتىڭ ۇلى ءابۋسايمان حابيلا قورعادى. ونىڭ ونەرى جاقسى اسەر قالدىردى. العاشىندا ۇندىستاندىق دەپاك دەپاكتى باس كوتەرتپەي ۇتقان ول ىلە-شالا الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيونى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, يراندىق مودجتابا گولەيدجدەن 13:8 ەسەبىمەن باسىم ءتۇستى. الايدا فينالدا باحرەيننىڭ نامىسىن قورعاعان داعىستاندىق احمەد تاجۋدينوۆكە ەسە جىبەرىپ, كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى.
جارىستىڭ سوڭعى كۇنى تاعى بەس سالماق دارەجەسى بويىنشا بەلدەسۋلەر ءوتتى. ءبىر كەرەمەتى, بەس جىگىتىمىزدىڭ تورتەۋى اقتىق سىنعا جولداما الدى. سولاردىڭ اراسىنان دارحان ەسەنعالي مەن ازامات داۋلەتبەكوۆتىڭ ونەرلەرىنە تامساندىق. 74 كيلو سالماقتا كۇرەسكەن دارحان باستاپقى باسەكەلەرىندە سينگاپۋرلىق حونگ لوۋ مەن قىرعىزستاندىق ادىلەت جاپارقۇلوۆتى جولىنان وڭاي ىعىستىرعانىمەن, جارتىلاي فينالدا ماگومەدراسۋل اسلۋەۆپەن ءبىراز تىرەستى. بۇل بالۋان باحرەيننىڭ نامىسىن قورعاعانىمەن, ونىڭ تەگى داعىستاندىق ەكەنى بەلگىلى. ەكەۋارا تارتىس قازاقتىڭ پايداسىنا شەشىلدى. فينالدا ەسەنعالي جاپونيالىق كيرين كينوشيتانى 7:2 ەسەبىمەن قاپى قالدىردى.
29 جاستاعى ازامات داۋلەتبەكوۆ ءۇشىن بىلتىرعى جىل اسا تابىستى بولعان ەدى. ول قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى اراسىنان جالعىز ءوزى ازيا چەمپيونى اتانىپ, جالعىز ءوزى الەم چەمپيوناتىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. سەمەي ءوڭىرىنىڭ تۋماسى بيىل دا بابىندا ەكەنىن بايقاتتى. ەلوردا تورىندە داۋلەتبەكوۆكە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. شەشۋشى تۇستا ول الەم چەمپيوناتىنىڭ ءۇش دۇركىن جۇلدەگەرى, ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, ازيانىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى, الەم كۋبوگىنىڭ ەكى دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەرى, يراندىق اليرەزا كاريمي ماحانيمەن كۇرەستى. اتاعى الىسقا جايىلعان پەحلەۆانمەن ەش قايمىقپاي ايقاسقان ازامات كوزدەگەن ماقساتىنا قول جەتكىزىپ, ەكىنشى رەت سارى قۇرلىقتىڭ باس بالۋانى اتاندى.
92 كيلو سالماقتاعى ريزابەك ايتمۇقان استانادا بارلىق قارسىلاسىن سىپىرا ۇتىپ, اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەتتى. كورەرمەندەر 19 جاستاعى جالىندى جىگىتتىڭ تەحنيكالىق ارسەنالىنىڭ مولدىعى مەن وجەتتىگىنە ريزا بولدى. ەڭ باستىسى, ول باتىل كۇرەسەدى, دەر كەزىندە شۇعىل شەشىم قابىلداي بىلەدى, ۇنەمى شابۋىل وتىندە جۇرەدى جانە ءبىر ساتكە دە دامىلاۋدى بىلمەيدى. دەسەك تە فينالدا ءبىز ريزابەكتى مۇلدە تانىماي قالدىق. باستاپقى باسەكەلەرىندە شارشاپ قالدى ما, الدە باسقا دا سەبەپتەر بولدى ما, ايتەۋىر, شەۋشى تۇستا تىم سىلبىر قيمىلداپ, جاپونيالىق اراش يوشيدانىڭ «جەتەگىمەن» ءجۇردى. ناتيجەسىندە, كۇنشىعىس ەلىنىڭ وكىلى التىن السا, قانداسىمىز كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتتى.
اسا اۋىر سالماقتاعى يۋسۋپ باتىرمۇرزاەۆ تا ءدال سونداي جاعدايدى باسىنان كەشىردى. ۇندىستاندىق كۋمار انيرۋدح پەن وزبەكستاندىق ساردوربەك حولماتوۆتى جاۋىرىنىمەن جەرگە قاداعان جەرلەسىمىز فينالدا موڭعوليالىق لحاگۆاگەرەل مۇڭحتۋرگە جول بەردى. بۇل باسەكەدە ەكەۋى يتەرىسىپ قانا ءجۇردى. التى مينۋت ارالىعىندا بىردە-ءبىر ءادىس جاسالعان جوق. تەك اكتيۆ-تايمنىڭ ارقاسىندا ءبىر-ءبىر ۇپايدان ەنشىلەدى. كەزدەسۋ 1:1 ەسەبىمەن اياقتالدى. ەرەجەگە سايكەس سوڭعى ۇپايدى موڭعوليانىڭ الىبى ەنشىلەگەندىكتەن, تورەشى جەڭىستى سوعان بەردى.
تاريحقا ۇڭىلسەك, وتاندىق ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى ازيا چەمپيوناتىنداعى وزدەرىنىڭ ەڭ زور تابىسىنا 2006 جىلى قول جەتكىزگەن ەكەن. وسىدان 17 جىل بۇرىن الماتىدا ۇيىمداستىرىلعان بايراقتى باسەكەدە جەرلەستەرىمىز قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانىن ءۇش مارتە شىرقاتتى. اتالعان جارىستا لەونيد سپيريدونوۆ (66 كيلو), نۇرجان قاتاەۆ (96 كيلو) جانە ماريد مۋتاليموۆ (120 كيلو) الدىنا جان سالمادى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان قۇراماسى جالپىكوماندالىق ەسەپتە جەكە-دارا كوش باستاعان-تىن.
2021 جىلى تاعى سول الاتاۋ باۋرايىندا جالاۋى جەلبىرگەن جارىستا جوعارىداعى ناتيجەنى قايتالادىق. قورجىنىمىزعا تاعى ءۇش التىن ءتۇستى. ول كەزدە سىرباز تالعات (70 كيلو), نۇرقوجا قايپانوۆ (74 كيلو) جانە ولەگ بولتين (125 كيلو) قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. بىراق جالپى ەسەپتە ەكىنشى ورىندا قالىپ قويدىق. ويتكەنى يراندىقتاردىڭ بىزدەن ءبىر كۇمىسى ارتىق ەدى. ال وزگە جارىستاردا جەرلەستەرىمىز ءۇش رەت توپ جارعان ەمەس.
كۇنى كەشە عانا استانادا اياقتالعان ازيا چەمپيوناتىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كورسەتكىشكە قول جەتكىزدىك. قازاقتىڭ ءتورت بىردەي ءور مىنەزدى ورەنى وزا شاۋىپ, كۇللى الاش جۇرتىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى. وعان تاعى ەكى كۇمىس پەن ءبىر قولا مەدالدى قوسىڭىز. بۇل – قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرىنىڭ تاريحي جەڭىسى!
جالپى ەسەپتە قازاقستاننان كەيىنگى ەكىنشى ورىنعا جاپونيا قۇراماسى جايعاستى. كۇنشىعىس ەلىنىڭ ورەندەرى 1 التىن, 1 كۇمىس جانە 4 قولا مەدال ولجالادى. ءۇشىنشى ورىندى يران يەلەندى. پارسى ەلىنىڭ پەحلەۆاندارى 1 التىن, 1 كۇمىس جانە 3 قولانى قورجىنعا سالدى. سونداي-اق جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەندەردىڭ قاتارىندا موڭعوليا (1+1+3), قىرعىزستان (1+1+2), ءۇندىستان مەن باحرەين (1+0+2), وزبەكستان (0+2+2) جانە قىتايدىڭ (0+2+1) سپورتشىلارى بار. ال وزگە مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرىنە ءدۇبىرلى دودادا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى بۇيىرمادى.
