عىلىم • 12 ءساۋىر, 2023

عىلىم تابىس كوزىنە اينالۋعا ءتيىس

380 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا سايلانعان پارلامەنت سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا: «ەلدىڭ ىشكى سۇرانىسىن وتەۋگە قاتىستى ءبىر نەگىزگى ۇستانىم بولۋعا ءتيىس. ەڭ الدىمەن, ىشكى نارىققا باعىتتالعان وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋىمىز قاجەت. وڭدەۋ ونەركاسىبىن يننوۆاتسيا مەن جوعارى تەحنولوگيا عانا جەدەل دامىتادى. بۇل ايدان انىق نارسە. سول سەبەپتى قازاقستان ەكونوميكاسى عىلىمي جەتىستىكتەردى نەگىزگە الۋى كەرەك. زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, پاتەنت الۋ جەتكىلىكسىز. عىلىمي جاڭالىقتاردى وندىرىستە پايدالانۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى.

عىلىم تابىس كوزىنە اينالۋعا ءتيىس

ەل پرەزيدەنتى بارلىق باياندامالارى مەن ماقالالارىندا, جولداۋلارى مەن ۇندەۋلەرىندە, سونداي-اق سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا دا عىلىمي-تەحنيكالىق جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى دامىتۋدى ۇنەمى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. عىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى جانە ۇلتتىق عىلىمي جۇيەنى باسقارۋدى جەتىل­دىرۋ ماقساتىندا قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلدى.

سونىمەن قاتار جاقىندا ەل ۇكى­مەتى وتاندىق عىلىمنىڭ باسەكەگە قا­بىلەت­تىلىگىن ارتتىرىپ, ۇلتتىق دەڭگەي­دەگى وزەكتى پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن جوعارى ءبىلىمدى جانە عىلىمدى دامى­تۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. ەندى جوعارى وقۋ ورىندارى ءوز قىزمەتىندە وسىنداي ماقساتتى باعدارلامالار مەن ءنورماتيۆتى قۇجاتتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, ىزدەنىستەرىن جالعاستىرادى.

قازىرگى ۋاقىت جاڭا تەحنولوگيالاردى ويلاپ تاۋىپ, وندىرىسكە ەنگىزۋدى, يننو­ۆاتسيالىق ۇدەرىستەر مەن زەرتحانالاردى جانداندىرۋدى, ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىن دامىتىپ, عىلىمي ماماندار دايارلاۋدى تالاپ ەتەدى. وسى باعىتتا ۇكىمەت قاۋلىسىمەن زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مارتەبەسى بەرىلگەن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىنە اتسالىسىپ, پايدا اكەلەتىن عىلىمي-يننو­ۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الدىنا جاڭا مىندەتتەر قويىپ وتىر. «QS WUR» حالىقارالىق رەيتينگىندە 150-ورىنعا يە قازۇۋ 2022-2026 جىل­دارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاماسىن ازىر­لەگەن بولاتىن. قۇجاتتا جوعارى وقۋ ور­نىنىڭ مۇمكىندىكتەرى, مەملەكەتتىك سايا­سات جانە ەلىمىزدىڭ جوعارى جانە جو­عارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىندەگى زاماناۋي ترەندتەر ەسكەرىلدى. نەگىزگى ماقسات – الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋني­ۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالانۋ. ال ترانس­فورماتسيا كەزىندە ۋنيۆەرسيتەت باس­­تى ءتورت ستراتەگيالىق مىندەتتى ورىنداي­دى.

بىرىنشىدەن, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە عىلىمي قىزمەتتى جانە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ينتەگراتسيالاۋ.

ەكىنشىدەن, ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم بە­رۋدىڭ پەرسپەكتيۆالى مودەلىن قالىپ­تاستىرۋ جانە اكادەميالىق كوش­باسشى­لىقتى قامتاماسىز ەتۋ.

ۇشىنشىدەن, ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىنىڭ ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوساتىن ۇلەسىن ارتتىرۋ.

تورتىنشىدەن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ورنىق­تى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كورپو­راتيۆتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى مودەلىن قۇرۋ.

اتالعان ستراتەگيالىق مىندەتتەردى ورىنداۋ ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشا­دى. اتاپ ايتقاندا, وسى كۇنگە دەيىن جو­بالارىن ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى وندىرىسكە جەتكىزە الماعان عالىمدار زەرتتەۋلەرىن جەتىلدىرىپ قانا قويماي, ءارى قاراي كوممەرتسيالاندىرا الادى.

جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە عىلىمي قىزمەت پەن ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ينتەگراتسيالاۋ مىندەتى ۇلكەن ماڭىزعا يە. بۇل رەتتە عىلىم, ءبىلىم بەرۋ جانە ءوندىرىس سالا­سىنداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر توعى­ساتىن ورتاق بۋىن – ۋنيۆەرسيتەت. سوندىقتان زەرتتەۋ باع­دار­لامالارىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە ەڭ الدىمەن وندىرىستىك سالانىڭ تاپسىرىسى بويىنشا عىلىمي-قولدانبالى زەرتتەۋ­لەر مەن ازىرلەمەلەردى دامىتۋ تالاپ ەتىلەدى. بۇعان قوسا, ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە ءوندىرىس اراسىن باي­لانىستىراتىن يننوۆاتسيالىق ينفرا­قۇرى­لىمدى جە­تىل­دىرىپ, عىلىمي-يننو­ۆاتسيالىق ور­تالىقتار, تەحنوپاركتەر قۇرۋ, جۇمىستى جانداندىرۋ ءىس-شارالارى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق «عىلىم ورداسى» مەن عى­لىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ تىعىز ين­تەگرا­تسياسى وقۋ ورنىنىڭ ىنتى­ماقتاستىق اياسىن كە­ڭەيتە تۇسپەك.

بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە عىلىمي جو­بالار­دىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى­لىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناقتى سەكتوردىڭ تەحنولوگيالىق مىندەتتەرىن جيناقتاۋ تەتىگى ازىرلەندى. وسى ماقساتتا ءبىز عى­­لىمي-زەرتتەۋ زەرتحانالارى مەن ۇجىم­دىق پاي­دالانۋ ورتالىقتارىنىڭ بازاسىن كە­ڭەيتەمىز. وقىتۋشى-پرو­فەسسورلار قۇ­رامى مەن ءبىلىم الۋشىلار عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىنە جانە عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جان-جاقتى تارتىلادى. الەمدىك عىلىمي كەڭىستىككە ينتەگراتسيانى ارتتىرۋ قازۇۋ عالىمدارىنىڭ الەمدىك جەتەكشى عىلىمي جانە زەرت­حانالىق كە­شەندەر بازاسىنداعى حالىق­ارالىق ۇجىمدارعا قاتىسۋى ار­قىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سو­نىمەن قاتار حالىق­ارالىق كوللابوراتسيانى دامىتۋ ماقساتىندا عالىمداردىڭ عىلىمي تاعى­لىمدامالارىنىڭ سانى ارتادى. ۋني­ۆەرسيتەت نەعۇرلىم وزەكتى باعىتتار بويىنشا عىلىمي جوبالاردى ورىنداۋ ماق­ساتىندا قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىم­دارىمەن ىن­تىماقتاستىقتى كەڭەي­تەدى.

ال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زەرتتەۋ الەۋەتى پلازما فيزيكاسى, جوعارى مولەكۋلالىق قو­سىلىستار حيمياسى, ماتەماتيكالىق جانە كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ, بيوتەحنو­لوگيا, مولەكۋلالىق بيولوگيا جانە گە­نە­تيكا, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ, تاريح جانە ارحەولوگيا, پسيحولوگيا سىندى عى­­لىمي مەكتەپتەردى دامىتۋ ارقىلى ارتادى.

ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىنىڭ باسىم باعىت­تارىن انىقتاۋعا باعىتتالعان پان­ارالىق زەرتتەۋ توپتارى قۇرىلادى. وسى باعىتتارعا عىلىمي الەۋەت پەن رەسۋرستاردى شوعىرلاندىرا وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىنىڭ ينۆەس­تيتسيالىق تارتىمدىلىعىن, تەحنولوگيالار ترانسفەرتىن جانە كوممەرتسيالاندىرۋدى قامتاماسىز ەتە الامىز.

وقىتۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ زەرتتەۋشىلىك قۇزىرەتتەرىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا قازاقستاندىق جانە حالىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشى ساراپشىلارىن تارتا وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ كە­شەندى ادىستەرىن پايدالانۋ جانە عىلى­مي جاريالانىمدار مەن گرانتتارعا وتىنىمدەر دايىنداۋ داعدىلارىنا وقىتۋ بويىنشا ترەنينگتەر ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.

كوممەرتسيالىق الەۋەتى بار, عىلىمدى قاجەت ەتەتىن جانە يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ورىنداۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بيۋد­جەتتەن تىس قاراجاتى ەسەبىنەن گرانت­تىق قولداۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى. ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردىڭ باسىم با­عىتتارى بويىنشا عىلىمي زەرتحانالار مەن ورتالىقتاردى تۇبەگەيلى جاڭارتۋ جۇزەگە اسىرىلادى. وزىق جاب­دىقتارمەن جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاۋ قازۇۋ-دىڭ عىلىمي-زياتكەرلىك ورتاسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بۇل باعىتتاردا جۇيەلى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن قازىرگى تاڭدا عىلىمي كادرلاردىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى. ۋنيۆەرسيتەتتە ۇعا, كعا-نىڭ 22 اكادەميگى, ۇعا-نىڭ 11 كور­رەسپوندەنت-مۇشەسى, عىلىم جانە تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ 14 لاۋرەاتى, 585 عىلىم دوكتورى, 489 PhD, 801 عىلىم كانديداتى ەڭبەك ەتەدى.

بىلتىردان بەرى عىلىمي ينستيتۋتتارمەن جانە ۇيىمدارمەن ءوزارا ينتەگراتسيا كۇشەيتىلدى. الەمدىك تەندەنتسيالاردى زەردەلەي وتىرىپ, قازۇۋ-دا بالا­مالى ەنەرگەتيكا, گەندىك ينجەنەريا, «BigData», «DataScience», ترانسلياتسيالىق مەديتسينا, ۋلترا دالدىكتەگى نەيروندىق جۇيەلەر, كيبەرقورعانىس, نەيروبيولوگيا عىلىمي باعىتتارى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن وقۋ ۇدەرىسىنە ەن­گىزدىك. بۇل ماماندىقتار قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى ءۇشىن ۇلكەن پايدا اكەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز.

بۇگىنگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەتىمىز بىرەگەي عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمى بار ءىرى زياتكەرلىك كورپوراتسياعا اينالدى. 16 فاكۋلتەتتەن, 8 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنان, فيزيكا-حيميالىق زەرتتەۋ جانە تالداۋ ادىستەرى ورتالىعىنان, عىلىمي-تەحنولوگيالىق پاركتەن, اشىق ۇل­گىدەگى ۇلتتىق نانوتەحنولوگيالىق زەرتحانادان, 6 ينستيتۋت پەن 12 الەۋمەتتىك-گۋما­نيتارلىق بەيىندەگى عىلىمي-زەرت­تەۋ ورتالىعىنان, 3 عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­­لىعىنان, زەرتحانالار جانە جاراتى­لىس­تانۋ بەيىندى ينستيتۋتىنان, 97 وندىرىستىك فيليالدان قۇرالادى. جىل سايىن عالىم­دار تاراپىنان جالپى سانى 8 ملرد تەڭ­گەدەن اساتىن 300 عىلىمي-تەحنيكالىق جوبا مەن ءتۇرلى باعدارلاما دايىندالادى.

قازۇۋ عالىمدارىنىڭ عىلىمي يننوۆاتسيا سالاسى بويىنشا دا قوعامعا ايتار جاڭالىعى بار. ماسەلەن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بيوتەحنولوگيا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى ليۋدميلا يگناتوۆا باكتەريالاردىڭ كومەگىمەن ەكولوگيالىق تازا, سۋدا ەرى­گىش­تىك جانە ىدىراۋ قاسيەتتەرى بار بيو­لوگيالىق پلاستيك ويلاپ تاپتى. بيو­پلاستيكانى شىعارۋ ءۇشىن بيورەاكتور, ءوسىرۋ ورتاسى جانە شتامم جەتكىلىكتى. ماتەريالدىڭ ءوزىن ونەركاسىپتىك اۋقىمدا وندىرۋگە بولادى. بيوپلاستيك مۇنايدان الىنعان پلاستيكتى الماستىرا الادى. وسىلايشا, جاقىن بولاشاقتا پلاستماسسا ءداۋىرى وتكەنگە اينالۋى مۇمكىن. جاھاندانۋ داۋىرىندە ادامزات ءۇشىن ەكولوگيا مەن ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن قولدايتىن پايدالى زاتتار جاساۋ قاجەت. وسى تۇرعىدان قازۇۋ عالىمدارىنىڭ جاڭالىعى قازىرگى زاماننىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىگى بولۋى مۇمكىن.

سونداي-اق قازۇۋ تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋعا ارنالعان 2 ملرد تەڭگەدەن استام گرانتتىق قاراجاتتى يگەردى. 1400-كە جۋىق ونەرتابىس پاتەنت­تەلدى. ۋنيۆەرسيتەتتە 10-نان استام ين­نوۆاتسيالىق ءوندىرىس جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتقاندا, شۋنگيت كونتسەنتراتى, پوليەفيرلى شايىر, گازرازريادتى شام­دار, دارىلىك زاتتار مەن كومىرتەكتى نانو­قۇرىلىمداردى جانە تاعى باسقا يننو­ۆاتسيالىق ءونىم شىعاراتىن شاعىن تسەحتار ىسكە قوسىلعان. جالپى, ۋنيۆەرسيتەت بويىنشا عالىمدارىمىز ازىرلەگەن 100-دەن استام عىلىمي-زەرتتەۋ جوباسى بار. ستۋدەنتتىك بيزنەس-ينكۋباتور شەڭبەرىندە 70-تەن استام ستۋدەنتتىك يننوۆاتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا.

قازۇۋ-دىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق پاركى «ترانسنەفت» ورتالىق ازيا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە جوبالاۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ «ۇلۋتاس پليتكالارىنا جاعۋعا ارنالعان سۇيىق تۇردەگى كالتسي كاربوناتىنان الىنعان پوليكريستالدى سىنعىش ۇنتاقتى تاۋ جىنىستارىنىڭ بىرلەسكەن ءوندىرىسىن قۇرۋ» يننوۆاتسيالىق جوباسىنىڭ جۇمىس بارىسىن باقىلايدى.

تاعى دا ءبىر يننوۆاتسيالىق جوبا – «مۇناي ۇڭعىمالارىن اسفالت-شايىر-ءپارافيندى جانە گيدراتتى شوگىندىلەردەن تازارتۋ تەحنولوگياسى». عالىمدار ازىر­لەگەن مۇناي شوگىندىلەرىن تازارتۋ اۆتوماتتى قوندىرعىسى مۇناي قاعىن تسيكلدىك جانە كۇندەلىكتى ءوندىرىس كەزىندە تازارتادى. مۇنداي ءۇردىس مۇنايدى ۇزدىكسىز وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قۇرىلعى وڭاي­لىقپەن توزبايدى, ونىڭ توزۋعا توزىم­دىلىگى وتە جوعارى. قۇرىلعىنى پاي­دالانۋ قولدانىستاعى تازالاۋعا ار­نالعان وپەراتسيالىق شىعىنداردى 80 پايىزعا دەيىن وڭتايلاندىرىپ, تازالاۋ كەزىن­دە مۇنايدىڭ جوعالۋىنان ساقتايدى. سونداي-اق ونىڭ توگىلۋ قاۋپىن ازايتۋعا مۇم­كىندىك بەرىپ, جۇمىس كەزىندە ادامعا تەرىس اسەرىن ازايتادى.

ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىنىڭ ناتيجەسى ەل ەكونوميكاسى مەن تۇتاس قوعامعا پايدا اكەلۋى ءتيىس. وسى ماقساتتاعى قازۇۋ-دىڭ دارىلىك وسىمدىكتەردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى بازاسىندا وسىمدىك شيكىزاتى نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق ونىمدەردىڭ از تونناجدى ءوندىرىسى ىسكە قوسىلدى. قازۇۋ پروفەسسورى جانار جەڭىس جەتەكشىلىك ەتەتىن بۇل جوباعا قىتاي حالىق رەسپۋب­ليكاسى تاراپىنان ارنايى گرانت ءبولىندى. قازىرگى ساتتە ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ, اس­قىنعان رەسپيراتورلىق-ۆيرۋستىق ينفەك­تسيالاردىڭ تارالۋىنا قارسى مۋلتي-تابيعي قوسپالار شىعارىلىپ جاتىر.

ال 12 ساۋىردە, ياعني بۇگىن «استانا» حالىق­ارالىق قارجى ورتالىعىندا وتەتىن تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ رەاك­تورىنا قازۇۋ-دىڭ ءۇش عىلىمي جو­باسى ىرىكتەلىپ الىندى. ءىرى بيزنەس وكىلدەرى قاتىساتىن اۋقىمدى جيىندا «NANOQUQIRT» جاڭا پرەپاراتىن ءوندىرۋ جانە قازاقستان نارىعىنا شى­عارۋ جوباسىنىڭ جەتەكشىسى, قازۇۋ پروفەس­سورى مۇحامبەتقالي بۇركىتباەۆ, «جاق­سارتىلعان سيپاتتامالارى بار پوليەفيرلى شايىرلارعا نەگىزدەلگەن بوياۋ ماتەريالدارىن الۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسى» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورىمىز عاليا يرمۇحامەتوۆا, «جەمىس-جيدەك داقىلدارىن تەرەڭ وڭدەۋ ءۇشىن مۇزداتۋ, كەپتىرۋ ۇدەرىسىن پايدالانۋ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى, فيزيكا-حيميالىق تالداۋ ادىست­ەرى ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىز­مەتكەرى, PhD ەربول يحسانوۆ ءوز جوبالارىن تانىستىرادى. بۇل عا­لىمدارعا كوم­مەرتسيالاندىرۋعا دايىن جوبالارىن بيزنەس-ارىپتەستىك ارقىلى ودان ءارى دا­مىتۋعا جانە وندىرىسكە كەڭىنەن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي يننوۆاتسيالىق جوبالارى مەن ولاردىڭ زياتكەرلىك مەن­شىكتەرى عالىمدار ءۇشىن دە, بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن دە اسا قۇندى اكتيۆ.

زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مارتەبەسى بىزدەن عىلىمي باعىتتاردى تەرەڭدەتۋدى تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنت­تەر مەن جاس عالىمداردىڭ كاسىبي باعى­تىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جانە ولاردىڭ بولاشاق ماماندىقتارى بو­يىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىكتەر بەرەتىن بىر­قاتار ناقتى شارالار قولعا الىنىپ جاتىر. بۇگىندە ءار كافەدرا مەن فاكۋل­تەتتىڭ عىلىمي جوبالارىنا تالداۋ جاساۋ ارقىلى ەكونوميكالىق اسەرىن انىقتاپ وتىرمىز. جوبالاردى قالالار مەن جالپى ەلدەگى بەلگىلى ءبىر ماسەلەلەردى شە­شۋگە تىكەلەي بايلانىستى وزەكتى تاقى­رىپتار بويىنشا ءبولۋ ماڭىزدى. كوم­مەر­تسيالاندىرۋعا الەۋەتتى عىلىمي جوبالار ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. جوبالاردىڭ تاقىرىبىن مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا نازار اۋدارا وتىرىپ, وندىرىستىك سەكتورمەن بايلانىس ورناتۋ ارقىلى تاڭداۋعا باسىمدىق بەرىلدى.

ۋنيۆەرسيتەتتەگى بارلىق عىلىمي جو­­بانى سارالاپ, وندىرىسكە قاجەتتى­لەرىن ىرىكتەپ, كوممەرتسيالاندىرۋ تەتىك­تەرىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن قازۇۋ جانى­نان «عىلىمدى دامىتۋ كەڭەسى» جاساقتا­لىپ جاتىر. بۇعان قوسا, الداعى ۋاقىتتا عالىم­دارىمىزعا قولداۋ كورسەتۋ, ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىن ىلگەرىلەتۋ جانە دامىتۋ ماق­ساتىندا «عىلىمي يننوۆاتسيالىق بەلدەۋ» قۇرۋدى كوزدەپ وتىرمىز.

جاس عالىمداردىڭ, تالانتتى ستۋدەنت­تەردىڭ شىعارماشىلىق, عىلىمي الەۋەتىن دامىتۋدا ۋنيۆەرسيتەت بارلىق قاجەتتى جاعدايدى جاساپ وتىر. ولارمەن ەركىن فورماتتا كەزدەسىپ, عىلىمداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, جاڭا ۇسى­نىس-يدەيالاردى سارالاپ وتىرۋ ءۇشىن «جاس عالىمدار كلۋبى» مەن عىلىمي ازىرلە­مەلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋگە جول اشاتىن «جاس عالىمدار قورى» قۇرىلماق.

قورىتا ايتقاندا, جاڭا قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى ەلدەگى عىلىم جانە عىلىمدى قاجەت ەتەتىن تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. ال عىلىمنىڭ ىل­گەرىلەۋى عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىمەن جانە ولاردىڭ جاڭالىقتارىنىڭ قۇندى­لىعىمەن انىقتالادى. سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىن دامىتۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت.

 

جانسەيىت تۇيمەباەۆ,

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ باسقارما توراعاسى-رەكتور 

سوڭعى جاڭالىقتار