قازىر سولتۇستىك قازاقستاندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىن دامىتۋ بويىنشا بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا, سونىڭ سالماقتىلارى وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندە. كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ (كيد) باسقارماسىنىڭ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ن.سادىقوۆ: «جاڭا جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋدىڭ ارقاسىندا ءبىز ونەركاسىپ سالاسىنىڭ ۇدەمەلى دامۋ تراەكتورياسىن ساقتايتىن بولامىز. 2022 جىلى ءوندىرىس كولەمى 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 4%-عا (395 ملرد تەڭگەدەن 490 ملرد تەڭگەگە دەيىن) ۇلعايدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 9,8%-عا ۇلعايدى (2021 جىلى – 306 ملرد تەڭگە, 2022 جىلى – 401,6 ملرد تەڭگە)», دەيدى.
2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى ونەركاسىپتىڭ ءوسۋ قارقىنى بويىنشا وبلىس رەسپۋبليكادا 7-ورىن العان. ءوسىم پايىزى رەسپۋبليكالىق ورتا دەڭگەيدەن جوعارى. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ – ەكونوميكا ءوسىمىنىڭ نەگىزگى درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك دەيدى مامان. وتكەن جىلى قازاقستاننىڭ ءىرى كاسىپورىندارىمەن, ونىڭ ىشىندە «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن ۇلتتىق كومپانيالارمەن وبلىس كاسىپورىندارى شامامەن 81 ملرد تەڭگەگە شارتتار جاساعان. سونىڭ ارقاسىندا تاپسىرىس كولەمى 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 2022 جىلى 28%-عا ارتقان. بۇل ماشينا جاساۋ سالاسىن 2022 جىلى 3,3%-عا ارتتىرىپ, 111,5 ملرد تەڭگەگە جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە رەسەيلىك «ۋرال» موتوتسيكلىن شىعارۋ جولعا قويىلدى. بىلتىر 8,9 ملن اقش دوللارى كولەمىنە تەڭ 730 موتوتسيكل شىعارىلدى.
وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋدى ىنتالاندىراتىن يندۋسترياليزاتسيانىڭ بىرتەكتى كارتاسى جاسالعان. 2010 جانە 2019 جىلدار ارالىعىندا وسى كارتانىڭ شەڭبەرىندە 57 ملرد تەڭگەنىڭ 71 جوباسى ىسكە اسىرىلدى. سونىڭ ارقاسىندا 2800 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
وسى كارتانىڭ كەلەسى, 2020-2025 جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭىندە 141 ملرد تەڭگەنى يگەرەتىن 25 جوبا ىسكە اسىرىلۋى جوسپارلانعان. سونىڭ 17 جوباسى بۇگىنگە دەيىن ىسكە اسىرىلدى. بۇل ماشينا جاساۋ, ەلەكتر قۋاتى, اۋىل شارۋاشىلىعى, تاماق ونەركاسىبى جانە جەڭىل ونەركاسىپ سالالارىندا ىسكە اسىرىلعان جوبالار. ولاردا شىعارىلعان ونىمدەر ايماقتاعى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 45 پايىزدىق ۇلەسىن الىپ وتىر. جاڭادان ەنگىزىلگەن جەتىلدىرىلگەن تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا ەڭبەك ونىمدىلىگى دە 2022 جىلدىڭ 9 ايىندا 4,1%-عا ارتتى.
سولتۇستىكقازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى دە ارتىپ كەلەدى. بىلتىر ول 423 ملن اقش دوللارى كولەمىنە جەتتى. بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 29,4%-عا ارتىق. ماسەلەن, «Cool Infinity», «كيروۆ اتىنداعى زاۋىت» جشس, «يزوليت», «ەلەكترتەحنيكالىق زاۋىت» جشس ونىمدەرى ەلدىڭ سىرتىنان وزدەرىنىڭ رىنوكتارىن تاپقان.
قولايلى ينۆەستيتسيالىق كليمات وڭدەۋ ونەركاسىبىندە دە ءتيىمدى جاسالعان. وسى كۇنگە دەيىن 496 ملرد تەڭگەنى يگەرۋگە ءتيىستى 44 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ 44 ملرد تەڭگەنى يگەرگەن 13 جوباسى 2022 جىلى ىسكە اسىرىلدى. سونىڭ ىشىندە وڭىردەگى ەڭ ۇلكەن «ماسلو-دەل» ءسۇت زاۋىتىنىڭ كەلەسى كەزەڭىن جاڭعىرتۋ اياقتالدى. ونىڭ ارقاسىندا كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى ەكى ەسەگە جۋىق ارتتىرىلىپ, جىلىنا شىعاراتىن 120 مىڭ توننانىڭ ورنىنا 323 مىڭ توننا ءونىم شىعارا الاتىن دەڭگەيگە جەتتى. بۇل ماقساتقا 5,5 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى قۇيىلدى. سونداي-اق 2022 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اسا ءىرى ءسۇت وڭدەۋشى «ەۆرازيان فۋدس كورپورەيشن» كومپانياسىنىڭ وندىرىسىنە 13 ملرد تەڭگە قۇيىلىپ, تولىق جاڭعىرتۋ اياقتالدى. بۇل كاسىپورىننىڭ قاتتى ىرىمشىكتەرىن ەلىمىزدىڭ استانا, الماتى, شىمكەنت سياقتى ءىرى قالالارىنىڭ دۇكەندەرىنەن دە ءجيى كورۋگە بولادى. بىراق ءبىر وكىنىشتىسى سول, ءونىمنىڭ باعاسى وتە قىمبات.
يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ماقساتىندا وبلىستا قۇس ەتىن وندىرەتىن كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتىلۋدە. بىلتىر «سولتۇستىك برويلەرى» كاسىپورنىنىڭ 5 مىڭ توننا ءونىم شىعارا الاتىن العاشقى كەزەڭى ىسكە قوسىلدى. قازىر كاسىپورىننىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. سونىمەن بىرگە قىزىلجار اۋدانىندا «جاڭا قۇس» جشس ىسكە قوسىلدى. وعان قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 1,4 ملرد تەڭگە, كاسىپورىن جاڭادان 60 جۇمىس ورنىن اشتى. قازىر ول جىلىنا 1500 توننا قۇس ەتىن وندىرەدى.
تايىنشا اۋدانىندا 1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلىپ, جەمازىقتىڭ 9 ءتۇرىن شىعارا الاتىن جاڭا زاۋىت ىسكە قوسىلدى. ول جىلىنا 72 مىڭ توننانىڭ ءونىمىن شىعارا الادى, كاسىپورىن جاڭادان 70 جۇمىس ورنىن اشتى. ونىمدەرىن نەگىزىنەن وبلىستاعى «ەمس اگرو» اتتى قۇس فابريكاسىنا, ەلدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە جانە وزبەكستان, تاجىكستان مەملەكەتتەرىنە شىعارادى.
پەتروپاۆلدا ۆاگون-تەرموس جانە ۆاگون-رەفريجەراتورلار شىعارىلا باستاعانى تۋرالى بۇرىن جازعانبىز. «كۋل ينفينيتي» كومپانياسى جاساپ جاتقان بۇل ونىمدەردىڭ جىلدىق سانى 800-گە جەتپەكشى. بيىل وندىرىسكە تاعى 12 ملرد تەڭگە قۇيىلىپ, قوسىمشا 200 جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
بىلتىر كۇزدە پەتروپاۆلدا «ريم-كازاگرو» جشس جىلدىق قۋاتى 5 مىڭ توننا بولاتىن قاعاز ونىمدەرىن شىعاراتىن فابريكانى ىسكە قوسقانىن قۋانا جازعانبىز. قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 2,5 ملرد تەڭگە, جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 80 ەكەنىن دە ايتقانبىز. قازىر زاۋىت جۇمىس ىستەپ, سانيتارلىق-گيگيەنالىق ماقساتتاعى قاعاز ونىمدەرىن شىعارۋدا. بۇل ونىمدەر يمپورتتىڭ 16 پايىزىن جابۋعا قول جەتكىزدى. بولاشاقتا كاسىپورىن ءوز ونىمدەرىن رەسەيگە شىعارۋدى دا جوسپارلاپ وتىر.
رەسپۋبليكا حالقى سولتۇستىك قازاقستاندا 2019 جىلدان بەرى «قىزىلجار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ (اەا) اشىلعانىن بىلەدى. بۇل ايماقتا ىستەيتىن كاسىپورىندارعا كوپتەگەن جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. قازىر اەا-دا 196,8 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسىن يگەرۋدى ماقسات ەتكەن 9 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ولار تولىق ىسكە اسىرىلعاندا 2,7 مىڭ ادامعا شاقتالعان جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلماقشى. بۇگىنگە دەيىن 2 جوبا ىسكە اسىرىلدى. سونىڭ ىشىندە 10 ملرد تەڭگە قۇيىلعان ترانسفورماتورلار شىعاراتىن زاۋىت جانە نەمىستىڭ CLAAS كومباينىن جينايتىن تسەح. سوڭعىلار بىلتىر 332 كومباين جيناسا, بيىل بارلىعى 478 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن جيناۋدى مەجەلەپ وتىر. ال جەتى جوبا قازىر ىسكە اسىرىلۋ ۇستىندە. ونىڭ ىشىندە, بىلتىر ەكى رەسەيلىك كومپانيا ءوز ونىمدەرىن شىعارماق بولىپ, جاڭا جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتىر. مىنە, قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ ونەركاسىپ سالاسىنداعى قازىرگى قادامدارى وسىنداي.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
