ءار ءساۋىر ايىندا قانىش ساتباەۆ اتىنداعى سۋ ارناسىنان شىدەرتى وزەنىنىڭ ساعاسىمەن سۋ بوساتۋ سوڭعى 15-20 جىلدا جاقسى جولعا قويىلىپ وتىر. كۇنكورىسى ءتورت ت ۇلىك مالعا قاراپ وتىرعان اۋىلداعى جۇرتتىڭ ۇمىتپەن كۇتەتىن وقيعاسى بۇل. بۇعان دەيىنگى ءبىر ماقالامىزدا اقكول – جايىلما اۋماعى مەن اقتوعاي اۋدانىنىڭ قىر جاق بولىگى جازدا قۇرعاق كەلەتىنىن, سۋ جىبەرىلمەسە, وسىمدىك بىتكەن جازدىڭ باسىندا-اق قۋراپ قالاتىنى تۋرالى جازعان ەدىك. مامانداردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, سۋ جىبەرۋ وزەن باسسەينىنە ىرگەلەس اۋماقتاردىڭ تابيعي بالانسى مەن ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى جانە اۋليەكول كولدەر جۇيەسىن تولىقتىرۋعا, بالىق رەسۋرستارىن قالپىنا كەلتىرۋگە وڭ اسەرىن تيگىزەدى.
– وڭتايلى اۋا رايى مەن توپىراق ىلعالىنىڭ جاي-كۇيىن ەسكەرە وتىرىپ, 6 ساۋىردەن سۋ ارناسىنان شىدەرتى وزەنىنىڭ ساعاسى ارقىلى سۋ بوساتىلا باستادى. بيىل جالپى كولەمى 120 ملن تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلەدى. بۇل وتكەن جىلعى مەجەمەن تەڭ ءارى سۋ جىبەرۋ شارالارى ادەتتەگىدەي ءۇش بىردەي گيدروقۇرىلعى ارقىلى جۇزەگە اساتىنىن ەسكەرتكىم كەلەدى. نەگىزگى №112 گيدروقۇرىلعى ارقىلى 85 ملن تەكشە مەتر سۋ وتەدى. وزگە بولىگى №108 جانە №109 سۋ شىعارۋ جۇيەلەرىنەن تۇسەدى. بۇل كولەمدەر جاراتىلىستانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزدەمەلەرىمەن ەسەپتەلگەن جانە شىدەرتى مەن ولەڭتى اۋماقتارىن تولىعىمەن سۋلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. بيىلعى جىلدىڭ ەرەكشەلىگى, اقتوعاي اۋدانىنداعى شىعاناق كولىنە العاشقى رەت 15 ملن تەكشە مەتر سۋ اعىپ باراتىنى بەلگىلى بولۋدا. وسىلايشا, ول جەردەگى ەكوجۇيەنى جاقسارتا ءتۇسۋ كوزدەلىپ وتىر. سۋ بوساتۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە ەكىباستۇزدىڭ اۋىلدىق ايماعى مەن اقتوعاي اۋدانىنىڭ اۋماعىندا جالپى كولەمى 21 مىڭ گەكتاردان استام شابىندىق القاپتاردى سۋ باساتىن بولادى. وسى ەكى ايماقتىڭ ىرگەلەس قونعان ەلدى مەكەندەرىندە 50 مىڭنان استام مال بار. تۇرعىندار قولداعى ت ۇلىكتەرىنە جاز بەن كۇزدە مال ازىعىن جەتكىلىكتى جيناپ الادى, – دەپ اتاپ ءوتتى پاۆلودار وبلىسىنىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋ, قورشاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايگەرىم قابىلتاەۆا.
ساي-سالاعا جوڭكىلگەن مول سۋ ەكىباستۇز ءوڭىرىنىڭ ەكىباستۇز, اقكول اۋىلدىق وكرۋگتەرى اۋماعىنداعى جانە اقتوعاي اۋدانىنىڭ جالاۋلى, جولبولدى اۋىلدىق وكرۋگتەرى اۋماعىنداعى ليمانداردى سۋعا تولتىراتىنىن ايتادى جەرگىلىكتى جۇرت. شىدەرتى وزەنىنە جىبەرىلگەن سۋعا مونيتورينگ جاساۋمەن شۇعىلداناتىن «تسەنتر ەكولوگيچەسكوگو پروەكتيروۆانيا ي مونيتورينگا» جشس-نىڭ باس گيدروگەولوگى ۆلاديمير نيكەلدىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر شىعاناق كولىنە نەبارى 5 ميلليون تەكشە مەتر سۋ عانا جەتىپتى. بيىل اتالمىش كولگە ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ وتىرعانى قۋانتادى. ارينە, ول ءۇشىن قۇزىرلى مەكەمەلەر باقىلاۋدى كۇشەيتكەنى ابزال. سەبەبى قازىرگى زاماندا اركىم ءوز مۇددەسىن ويلاپ, كولتاباندى شابىندىعى بار شارۋا قوجالىقتارى يەلىگىندەگى ليماندارىن سۋمەن تولتىرىپ الۋعا ۇمتىلاتىنى انىق. سوندىقتان ارنادان كەلەتىن سۋدىڭ بارلىعىنا بىردەي جەتۋى ماڭىزدى.
ال «قازسۋشار» رمك پاۆلودار فيليالى ۋچاسكەسىنىڭ باستىعى باعادات اپاحانوۆ: «وسى جولى باسەنتيىن كولىنە 8 ميلليون تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلۋى ءتيىس. ول ءۇشىن قاشىقتىعى 12 شاقىرىم ارىقتىڭ ارناسىن تازالاپ, سۋ قابىلداۋعا دايىنداپ قويدىق. باسەنتيىن كولىنىڭ ايدىنى تولعان سوڭ, سۋ وزگە كولدەرگە قۇيادى», دەيدى.
پاۆلودار وبلىسى
