باسىنا بۇعالىق تۇسپەگەن اساۋداي بۇلقىنعان باعا شىركىننىڭ ءبىز تۇگىلى جەر-جاھاننىڭ بيلەۋشى مەملەكەتتەرىنە دە بوي بەرەتىن ءتۇرى جوق. قىسقان ۇستىنە قىسىپ بارادى. ۇشقان ۇستىنە ۇشىپ بارادى. كەشەگى باعا – بۇگىن جوق. ال ارزاندادى دەگەن اڭگىمە اتىمەن جوق. قالاي بولعاندا دا قالتاڭا قاراي «كوسىلەتىن» زامان كەلدى عوي. قىزىل باعالاردىڭ تۇسىنا كەلگەندە شىبىنداي قۇجىناپ كەتەتىنىمىز دە سوندىقتان شىعار. اكتسيانى ايتام دا...
«اكتسيا دەگەن – تاۋار يەسىنىڭ ونى وتكىزۋ ءۇشىن ويلاپ تاپقان امالى», دەيدى ماركەتولوگ مامان الماگۇل سەرىكقاليقىزى. – قانشا اكتسيا جاريالاسا دا دۇكەن يەسى ۇتىلمايدى. ويتكەنى كوپ جاعدايلاردا تاۋاردىڭ تولىق قۇنى سول باعانىڭ ىشىنە كىرىپ كەتكەن دە بولۋى مۇمكىن. اڭعال الۋشى ونى اڭعارا دا بەرمەيدى. نە بولماسا دۇكەن يەسى سول تاۋاردى ساتىپ العان اقشاسىن شىعارىپ, ەندى قويمانى جاڭا تاۋارلارعا بوساتۋ ءۇشىن دە وسىنداي قادامدارعا بارۋى بەك مۇمكىن. جارامدىلىق مەرزىمى جاقىنداپ قالعان ونىمدەردى دە تەزىرەك وتكىزىپ جىبەرۋ ءۇشىن تاپتىرماس ءتاسىل. قالاي بولعاندا دا, بۇل – ساۋداداعى كەرەمەت ماركەتينگتىك قادام», دەيدى ءبىز پىكىرلەسكەن مامان.
اقىر ايتقان سوڭ ارعى باستاۋىن امەريكالىق فرەنك ەسىمدى ازاماتتان الاتىن اكتسيا جايلى دا اڭگىمەلەي كەتەيىن. بايدىڭ دۇكەنىندە جالدانىپ جۇمىس ىستەيتىن 21 جاستاعى جىگىت قوجايىنىنا اسا جاعىڭقىراماي جۇرەدى. بىردە, ءتىپتى, «وسى ايدا تۇسەتىن تابىستى كوتەرمەسەڭ, بۇل جۇمىستان تابانىڭدى جالتىراتاسىڭ!», دەگەن ەسكەرتۋ دە ەستيدى. سول زاماندا ءار تاۋاردىڭ ناقتى بەلگىلەنگەن باعاسى بولماپتى. ءجونى وسى-اۋ دەپ جوباعا كەلەتىن باعانى قويىپ ساتا بەرىپتى. تاعدىرى تارازىعا تۇسكەن جاس جىگىت ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ دۇكەن ىشىندە اۋىس-ءتۇيىس جاساپ, قويمادا قالعان تاۋارلاردى ءبارىن توپتاپ ءبىر قوراپقا سالادى دا, توبەسىنە «بارلىعى ءبىر باعادا – 5 تسەنت» دەپ ماڭدايشا جازىپ, دۇكەننىڭ قاق ورتاسىنا ورنالاستىرادى. سول كۇنگى تابىس بۇعان دەيىنگى اپتالاردا تۇسكەن پايدادان الدەقايدا اسىپ كەتەدى. ەسەلەنگەن تابىستان ەسى شىققان قوجايىننىڭ قۋانىشىندا شەك بولمايدى. فرەنكتى جۇمساعان ۇستىنە جۇمساي تۇسەدى. كەيىننەن اقىلدى جىگىت ءوزىنىڭ جەكە ساۋداسىن اشىپ, بۇگىندە بۇكىل الەمدى جاۋلاعان «ۆۋلۆورت» دۇكەندەر جەلىسىنىڭ نەگىزىن قالايدى.
ازدى-كەم تاريحتىڭ ايتارى – وسى. سونىمەن اكتسيا ءبىزدى قالاي اربايدى؟ ونىڭ دا ءتۇرى كوپ ەكەن. بىلايعى كۇندە ءبىز كوپ ءمان بەرە بەرمەيدى ەكەنبىز. الدىڭعىسى تاۋاردىڭ تومەندەتىلگەن باعاسىن سارى نە قىزىل ءتۇستى باعا كورسەتكىشتەرىمەن «جەڭىلدىك» دەپ تاڭبالاۋ ءتاسىلى. وزدەرى مۇنى «كەرەمەت! نە سۇمدىق! بولماسا كۇلكىلى باعالار» دەپ ايدارلايدى. «1+1=3» دەگەن فورمۋلالارى دا تاپقىرلىق. «ەسكى ۇتىگىڭدى تاپسىر دا, جاڭا ۇتىككە 50 پايىزعا دەيىن جەڭىلدىك الىپ قال!» دەيدى ەندى ءبىر جاپسىرمالار. «ىرىسىڭ ورتايماسىن دەسەڭ, وتباسىڭمەن تۇگەل كەلىپ ساۋدا جاسا!» دەيدى تاعى تاقتايشادا. «دوسىڭدى ەرتىپ كەلىپ, دوستىق جەڭىلدىگىن پايدالان!» دەپتى مىنا ءبىر شاقىرتۋلاردا. بونۋس پەن كەشبەكتىڭ دە ومىرىمىزگە ەنگەنىنە كوپ بولا قويعان جوق. بۇل دا – ءبىر ءوز اياعىمەن كەلگەن كليەنتتەن ايىرىلماۋدىڭ تاپتىرماس امالى. تۋعان كۇنىڭىزدە تانىس-تۋعاندارىڭىزبەن جارىسىپ حابارلاما جىبەرەتىن دۇكەندەر بار. «تۋعان كۇن قۇرمەتىڭىزگە وراي, تەك ءسىز ءۇشىن ءبىر اي بويى كەز كەلگەن تاۋارىمىزعا 20 پايىزدىق ارنايى جەڭىلدىك!» دەپ قارماق لاقتىرىپ قوياتىندارىن قايتەرسىز؟ «الدىن الا تاپسىرىس جاساعاندارعا قۇلاققاپ سىيلىققا بەرىلەدى!» دەپ كەلەتىن جارنامالاردان دا اياق الىپ جۇرە الماي قالدىق. «اككاۋنتقا تىركەلىپ, لايك باسىپ, 3 دوسىڭدى بەلگىلەپ, وسىنشاما جەڭىلدىك ال!» دەيتىن جەلى قولدانۋشىلارى دا جەتكىلىكتى. ارنايىلاپ ءار اپتاعا, ايعا, كۇنگە بولەك-بولەك اكتسيا جاسايتىندارى دا تابىلادى. «پودروبنەە» باتىرماسىن باستىرتۋعا قۇمارلار دا قاپتاپ كەتتى...
تەرگىشتەي بەرسەڭ, تولىپ جاتىر. ال ءبىر ايتارىمىز: الدىڭىزدان اقسيا كۇلگەن اكتسيا شىعا قالسا, اسىقپاڭىز, ابدىراماڭىز! پايىزىن شاعىڭىز! باعاسىن قايتا باعامداڭىز! جارامدىلىق مەرزىمىنە دە كوز جۇگىرتە سالىڭىز!
P.S. ەسىمە تۇسكەن مىنا ءبىر اڭگىمەنى دە ايتا سالايىن. «اكە, ەندى مەن اكتسيونەرمىن!» دەدى بىردە ۇلكەن ۇلىم ماعان. «و, قۇتتى بولسىن, بالام! اكەڭنەن وتە تۋعان ۇل بولدىڭ!» دەپ اكەتىپ بارا جاتسام, ۇلىم كەڭك-كەڭك كۇلەدى. ء«وي, اكە, دۇكەندەردەگى ارزان اكتسيالاردى جيناپ ءجۇرمىن. سولاردىڭ اكتسيونەرىمىن!» دەپ...
مۇنى قالاي باعامداساڭىزدار دا ءوز ەرىكتەرىڭىز...
