ەگەر مالىمدەمە ءماتىنىنىڭ ءار سوزىنە ءمان بەرەتىن بولساق, ءتۇرلى سوزدەردى قىستىرىپ, ەرتەڭگى كۇنى سوت الدىندا جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلەتىندەي بولسا, جالتارىپ كەتەتىندەي سان جولى قاراستىرىلعانى اڭعارىلادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جۇرتتى دۇرلىكتىرگەن مالىمدەمە اسا «ۇقىپتىلىقپەن», مۇقيات «دايىندىقپەن» جازىلعانى كورىنىپ تۇر. مىسالى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەگەندى ەل نەمەسە مەملەكەت دەمەيدى, «قازاقستان كورپوراتسياسى» دەپ اتاپ, سوزدەرىن قايسىبىر كاسىپورىنعا ارناعانداي ەتىپ ورايىن كەلتىرگەن. بىراق ء«وزىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى, دەربەستىگىمىزدى جانە ەگەمەندىگىمىزدى جاريالايمىز» دەگەن سوزدەردىڭ اپ-انىق سەپاراتيستىك سيپاتىنان ەشكىم دە جالتارا الماسى انىق. سونداي-اق مالىمدەمەنى دايىنداعاندار ونى وقىعان ەكى ايەل ەمەس ەكەنى دە بەينەكورىنىستەن انىق ءبىلىنىپ تۇر.
مالىمدەمەگە قاتىسىپ, ونى ءۇنسىز قولداپ وتىرعانداردىڭ سانى 19 ادام ەكەندىگى انىقتالعان. سونىڭ ىشىندە بەسكول اۋىلىندا قىزمەت ىستەگەن ءبىر قازاق ايەل, مۇعالىم دە بار. جيىن توقسان بي كوشەسىندە ورنالاسقان سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كوللەدجىندە وتكەن. وسىنشا بەيتانىس ادامداردىڭ وقۋ عيماراتىنا كىرىپ, وسىنداي ماعىناداعى جينالىس وتكىزۋىنە جول بەرگەندەردىڭ دە كىناسى انىقتالا جاتار.
سەپاراتيستىك مالىمدەمە «باسە» ارناسىندا 19 ناۋرىزدا جاريالانعان ەكەن. الايدا «نارودنىي سوۆەت ترۋدياششيحسيا» دەگەن قويىرتپاقتىڭ ء«ۇنى» حالىققا 30 ناۋرىزدا جەتكەن. مالىمدەمەنى ەستىگەن, كورگەن حالىقتىڭ نارازىلىعى الەۋمەتتىك جەلىنى «جارا جازدادى». اشۋ-ىزانىڭ شەكتەن شىققانى سونداي, «دەرەۋ كوشەگە شىعايىق» دەگەن جەلوكپەلەر دە تابىلدى. بىراق وبلىس باسشىلىعى دەرەۋ شارالار قابىلداپ, قۇزىرلى قۇرىلىمدار باسشىلارىمەن شۇعىل كەڭەس وتكىزدى. مالىمدەمەنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتايتىن ساراپتاما دا تاعايىندالدى.
وسى كۇنى تۇندە پروكۋراتۋرا سەپاراتيستەرگە قارسى قىلمىستىق كودەكستىڭ 180-بابىنىڭ 2-بولىگى (باق-تى پايدالانا وتىرىپ ادامدار توبىمەن سەپاراتيزمدى ناسيحاتتاۋ) بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ باستالدى. سونداي-اق وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى دەپارتامەنتىنىڭ تەرگەۋشىلەرىنەن جەدەل-تەرگەۋ توبى قۇرىلدى. قازىر مالىمدەمە جاساۋشىلار ۇستالىپ, كەيبىرەۋلەرىنىڭ ۇيىنە ءتىنتۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلدى دەگەن اقپاراتتار تارادى, بىراق ءتىنتۋدىڭ ناتيجەسى بەلگىسىز.
31 ناۋرىز كۇنى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ 31 دەپۋتاتى باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆقا رەسمي حات جولداپ, بۇل جايت بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, زاڭ اياسىندا شارا قولدانۋ جونىندە ايتتى. دەپۋتاتتار ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورىنان سەپاراتيستىك ارەكەتتىڭ قۇقىقتىق باعاسىن بەرۋدى سۇراپ: «كونستيتۋتسيانىڭ 3-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بيلىكتى ەشكىم دە يەمدەنىپ كەتە المايدى, بيلىكتى يەمدەنۋ زاڭ بويىنشا قۋدالانادى. كونستيتۋتسيانىڭ 5-بابىنىڭ 3-تارماعى بويىنشا ماقساتى نەمەسە ءىس-ارەكەتتەرى رەسپۋبليكانىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىن كۇشتەپ وزگەرتۋگە, ونىڭ تۇتاستىعىن بۇزۋعا باعىتتالعان قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋعا جانە ولاردىڭ قىزمەتىنە تىيىم سالىنعانىن» ەسكە سالدى. وسىعان وراي حاتقا قول قويعاندار اتالعان فاكتىلەردى تەكسەرۋدى جانە قۇقىقتىق شارا قولدانۋدى سۇرادى.
وسىنشا سەپاراتيستەردىڭ باس قوسۋىنا جانە وسى ۋاقىتقا دەيىن جايىن قۇلانداي جوسىپ, ەركىن جۇرۋىنە جول بەرگەنىنە قاراعاندا ۇقك جۇمىسىنىڭ سىلبىرلىعى بىردەن كوزگە ۇرادى. بالكىم, كوميتەتتەگىلەر اڭدۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن دە شىعار, ولاي بولسا 19 قاڭتاردان بەرى نەگە ناقتى شارالار قولدانىلماعان؟ بارلىعى تەك «باسە» ارناسى جاريالاعاننان كەيىن عانا بەلگىلى بولىپ وتىر...
بىرەر كۇن بۇرىن الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ بىرىندە «قازاقستان كورپوراتسياسىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزى جاساندى» دەپ مالىمدەمە جاساعان توپتىڭ ەكى مۇشەسىنىڭ بەينەجازباسى جاريالاندى. وندا سوزدەرىن «جەرلەستەر, وتانداستار» دەپ باستاعان ەركەك پەن ايەل: «وكىنىشكە قاراي ءبىزدىڭ قازاقستاندا وليگارحتار مەن سىبايلاس جەمقورلار تۇرىندەگى كورپوراتيۆتىك كومپونەنت بار. ءبىز, «نارودنىي سوۆەت ترۋدياششيحسيا», وسى كورپوراتيۆتىك كومپونەنتتەردەن ءوزىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى, دەربەستىگىمىزدى جانە ەگەمەندىگىمىزدى جاريالايمىز» دەپ, توندارىن تەرىس اينالدىرىپ, ەلدەن كەشىرىم سۇراعانداي, قۇزىرلى ورگاننان كومەك تىلەگەندەي بەينەجازبا تاراتتى. الايدا جەلى قولدانۋشىلارى ەل ىشىندە ىرىتكى سالىپ, مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتتىڭ ار-ۇجدانىن اياققا تاپتاۋ «ەكى ادامدى كەشىرە سالاتىن» وڭاي ءىس ەمەس ەكەنىن ايتىپ, كىنالىلەردى انىقتاپ, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ كەرەكتىگىن العا تارتىپ وتىر.
قازىر وسى وقيعا بويىنشا باستالعان تەرگەۋ بارىسى باس پروكۋراتۋرانىڭ باقىلاۋىندا. وسى ورگاننىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى «قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىنا سايكەس وزگە دەرەكتەر جاريا ەتۋگە جاتپايتىنىن» دا حابارلادى. بىراق ىرگەسى سوگىلمەي, ەلدىگىمىز بەن تۇتاستىعىمىزدى الدىڭعى ورىنعا قوياتىن حالىققا ءۇي ىشىنەن ءۇي تىككىسى كەلگەندەردىڭ كىم ەكەنى, ولاردىڭ اڭساعانى نە ەكەنى, ات توبەلىندەي توپتىڭ ارتىندا كىمدەردىڭ تۇرعانى اشىق ايتىلعانى كەرەك. ويتكەنى «جاۋىردى جابا توقىپ» قالماس پا ەكەن دەگەن الاڭداۋشىلىق ءار كەز قالماسى انىق...
پەتروپاۆل
