راسىندا دا, حالىق نەشە ءتۇرلى تۇجىرىمدامالارعا, باعدارلامالارعا سەنىپ كەلدى. جالعان ەسەپكە سەنۋگە ءماجبۇر بولدى. پرەزيدەنت ايتقانداي, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسى ءالى كۇنگە دەيىن جاقسى ەمەس. باي مەن كەدەيدىڭ اراسى الشاقتاي ءتۇستى. قۋانتارلىعى جانە ەرتەڭگە دەگەن سەنىمدى نىعايتا تۇسەتىنى – وسى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ شەشىمى الداعى بەس جىلدا تابىلۋعا ءتيىس.
سونداي-اق الداعى بەسجىلدىق شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ارنالماق. تۋريزم – تۇركىستان وبلىسى ەكونوميكاسىنىڭ باسىم سالالارىنىڭ ءبىرى. وبلىس اۋماعىندا 1700-دەن استام تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىش بار. سونىڭ ىشىندە يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مادەني مۇرا نىساندارىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى ورنالاسقان. وبلىستىڭ تابيعاتى دا ايرىقشا. وبلىستا 225 ورنالاستىرۋ ورىندارى: قوناقۇيلەر, حوستەلدەر, دەمالىس ايماقتارى, بالالار لاگەرلەرى جانە 68 ساناتورلىق-كۋرورتتىق ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى جالپى سوماسى 22,86 ملرد تەڭگەگە 19 تۋريستىك نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى ورايدا پرەزيدەنت بۇل سالاعا تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشىپ, قىزمەت ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «كاسىپكەرلەر ءتۋريزمنىڭ بولاشاعى زور ەكەنىن كورۋى كەرەك. سول ءۇشىن قاجەتتى جاعدايدى جاساعان ءجون. وسى سالاعا سالىنعان جەكە ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى, ىشتەن جانە سىرتتان كەلگەن تۋريستەردىڭ سانى نەعۇرلىم كوپ بولسا, جۇمىستىڭ ناتيجەسى دە سوعۇرلىم ءتيىمدى بولماق», دەدى مەملەكەت باسشىسى. دەمەك تۇركىستان وڭىرىندە ءتۋريزمدى جانداندىرا تۇسۋگە مۇمكىندىك مول بولادى.
پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ وندىرىستىك الەۋەتىن ارتتىرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىن ايقىندادى. اۋىل تۇرعىندارىنا 5-7 جىلعا جىلدىق ءوسىمى 2,5 پايىز بولاتىن شاعىن نەسيە, قۇرال-جابدىق جانە تەحنيكا ساتىپ الۋ ءۇشىن سۋبسيديا بەرىلمەك. وسى ماقساتقا 1 تريلليونعا جۋىق تەڭگە بولىنەدى. بۇل جاعىمدى باستامالار حالقىنىڭ 80 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن تۇركىستاندىقتاردى ەرەكشە قۋانتىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ۇزاق جىلدار جۇمىس ىستەگەندىكتەن دە وسىنداي باستامالاردىڭ پرەزيدەنت تاراپىنان ايتىلىپ وتىرعانى ەل سەنىمىن نىعايتا تۇسەدى. ياعني اۋىلدى دامىتۋدا جاڭا يدەيالار جۇزەگە اسىرىلىپ, تۇرعىندار تۇرمىسى جاقسارا تۇسەرى انىق. «اۋىل – ەل بەسىگى», «اۋىل اماناتى» جوبالارى دا اۋىلدى دامىتۋعا ارنالعان جاڭا تۇجىرىمداماعا ارقاۋ بولماق. وبلىس اكىمى د.ساتىبالدى كەزدەسۋلەردە اۋىل تۇرعىندارىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتيتىن جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وتكىزۋگە مۇمكىندىكتى مولايتاتىن جوبالار قولعا الىنعانىن ايتقان-دى. اتاپ ايتقاندا, بيىل شاردارا اۋدانىندا «جىلىنا 100 مىڭ توننا جۇگەرى ءدانىن تەرەڭ وڭدەۋ زاۋىتى», تولە بي اۋدانىندا «جىلىنا 220,0 ملن جۇمىرتقا باعىتىنداعى قۇس فابريكاسى», ورداباسى اۋدانىندا «40,0 مىڭ باسقا بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ», كەلەس اۋدانىندا «51 گەكتارعا جىلىجاي كەشەنىن سالۋ», ارىس قالاسىندا «4 500 گا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ», تۇركىستان قالاسىندا «5200 تونناعا جەمىس-كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىن» سالۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى باستالدى. بۇل يگى ىستەر اۋىلداردىڭ كوركەيىپ, ەل دامۋىنا وڭ سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
ءاتىرحان شىڭعىسباەۆ,
تولە بي اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى
تۇركىستان وبلىسى
