وسى جەردە ءبىر تولىقتىرا كەتەتىنىم, ادام كاپيتالى دەگەندە تەك ءبىلىمدى عانا ەمەس, سونىمەن قوسا تاربيەنى دە ۇمىتپاعان ابزال. بالكىم تاربيە ءبىرىنشى ءجۇرۋ كەرەك شىعار. شىعىستىڭ ويشىلى ءال-فارابي «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن جوق پا؟ سوندىقتان ادام كاپيتالى دەگەنىمىز ول – ساپالى ۇلت تاربيەلەۋ. ساناسى بيىك, جاڭالىققا جانى قۇمار, عىلىمعا ۇمتىلعان ۇرپاق قالىپتاستىرۋ.
كەزىندە گەرمانيا دا پرەزيدەنت قوزعاعان ماسەلەمەن بەتپە-بەت كەلدى. نەگە دەيسىز عوي. ويتكەنى نەمىستەر كىتاپ وقىمايتىن, بىلىمگە قۇشتار ەمەس ۇلتتار قاتارىنا ءتۇسىپ كەتكەن ەدى. بۇل سول ەكىمىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەدى. كەيىن گەرمانيا ۇكىمەتى تەز ەس جيناپ, بۇل ماسەلەنى قولعا الىپ, ۇلتتىڭ ساپاسىن كوتەرۋ جولىندا قىرۋار جۇمىس اتقاردى. سونىڭ ناتيجەسىندە نەمىس حالقى الەمدىك رەيتينگتە ەڭ كوپ وقيتىن ۇلتتاردىڭ قاتارىنا كوتەرىلدى.
كسرو زامانىندا كەڭەس حالقى دا قولىنان كىتاپ تۇسپەيتىن ۇلتتار قاتارىنان بولعان. سول كەزدىڭ ستاتيستيكالىق كورسەتكىشىندە ءجۇز ادامعا شاققاندا 82 ادام كىتاپ وقيتىن. ال جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ادام كاپيتالىن ارتتىرۋدىڭ ناتيجەسىندە نەمىستەر بۇل كورسەتكىشتەن دە اسىپ ءتۇستى. ياعني قازىرگى تاڭدا گەرمانيا حالقىنىڭ ءجۇز ادامنىڭ ىشىندەگى توقسان ءۇشى كىتاپپەن دوس. بۇل – وتە جوعارى كورسەتكىش. ءبىز دە وسىنداي دارەجەگە جەتۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن جوعارىدا بايانداپ وتكەنىمدەي, ۇلتتىڭ ساپاسىنا جۇمىس ىستەۋىمىز قاجەت. تەك ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, ءبىرىنشى كەزەكتە تاربيەگە دە ماڭىز قويعان ءجون. پرەزيدەنت ايتپاقشى, ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلتتىق مۇددە, ەلدىك ماقسات تۇرۋعا ءتيىس.
قازاقتان ءتورتىنشى ونەركاسىپ تۋرالى ءسوز قوزعاعان كەزدە گەرمانيا ول ۋاقىتتا بۇل بەلەستى باعىندىرىپ قويعان ەدى. ول ماقساتقا جەتكىزگەن جالعىز جول سول باياعى ادام كاپيتالىن دامىتۋدىڭ جەمىسى. ال ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك توڭكەرىستە كوپشىلىگىمىز بىلەتىندەي, كاسىپورىنداردا بۇرىنعى قول جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرىلعان روبوتتار اتقارادى.
پرەزيدەنت تە وسى ماقساتتى مەڭزەپ ايتتى دەگەن ويدامىن. ياعني ۇلتتى ساپا جاعىنان كوتەرىپ, الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قوسۋ ءبىلىمسىز, عىلىمسىز وركەنيەت شىڭىنداعى مەملەكەتتەرمەن ينتەگراتسيالانۋ وتە قيىن.
سكانديناۆيا ەلدەرىندە ادامداردىڭ كوپشىلىگى بىرنەشە ءتىلدى بىلەدى. ولار قوسىمشا شەت تىلدەرىن مەكتەپ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ مەڭگەرەدى. ال كوپ ءتىل ءبىلۋدىڭ پايداسى مول. ويتكەنى سول ءتىل ارقىلى وزگە جۇرتتى تانيسىڭ, سولاردىڭ ىشكى الەمىنە ۇڭىلەسىڭ جانە ولاردان بىزدە جوق تاجىريبەنى ۇيرەنۋگە كومەكتەسەدى. وسىنداي مادەني قارىم-قاتىناس ارقىلى حالىقتار ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنىپ داميدى. جاپونيادا دا وسى تاجىريبە بۇرىننان قالىپتاسقان. ءتىپتى سامۋراي ۇرپاقتارىنىڭ تاڭداعان جولىمەن جۇرسەك ءبىز دە ءوسىپ-وركەندەيمىز دەپ كەزىندە الاش پارتياسىنىڭ كوسەمدەرىنىڭ ءوزى ايتىپ كەتكەن.
سوندىقتان ادام كاپيتالى تاربيە مەن ءبىلىمنىڭ ۇشتاسۋى, ال ودان تۋعان ناتيجە ۇلت ساپاسىن ايقىندايدى دەپ ۇققان ابزال.
ساكەن ماجىنبەكوۆ,
ساياساتتانۋشى
