زاڭ • 30 ناۋرىز, 2023

زاڭ سالاسىنا تۇبەگەيلى وزگەرىس قاجەت

183 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ VIII سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ادام قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسىن نىعايتۋدى جالعاستىرۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى.

زاڭ سالاسىنا تۇبەگەيلى وزگەرىس قاجەت

ادام قۇقىعىن قورعاۋ ماسە­لە­سى ەلىمىز ەل بولعالى, تاۋەل­سىزدىك العالى ايتىلىپ كەلە جاتىر. بىراق بۇرىنعى جۇيەدە, ەسكى قازاقستاندا كوپ وزگەرىس بولمادى. قازىرگى جاعدايدا ەلىمىزدە زاڭنىڭ داعدارىسى شارىقتاۋ شەگىندە تۇر. سوندىقتان ءدال قازىر بىزگە ناقتى قادام, تۇبەگەيلى وزگە­رىس كەرەك.

ءبىز قولدانىپ جۇرگەن كەز كەل­گەن زاڭ – جەر قاتىناستارىن, قۇ­رىلىس سالاسىن رەتتەيتىن, سا­لىقتى رەتتەيتىن, قىلمىستىق, ازاماتتىق زاڭدار – بۇلاردىڭ قاي-قايسىسىن الىپ قاراساق تا كەمشىلىكتەر بار. زاڭنىڭ ءبىر بابى ەكىنشى بابىنا قارسى كەلىپ جاتادى نەمەسە ءبىر زاڭنىڭ ءبىر نورماسى ەكىنشى نورماعا قايشى. ونى كەشەگى سوزىندە پرەزيدەنت تە ايتتى. «زاڭنامانىڭ جەكەلەگەن نورمالارى اتا زاڭعا قايشى. كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ شەشىم­دەرى كەيبىر شاعىمداردىڭ ورىندى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر», دەدى. شىن مانىندە سولاي.

زاڭ سالاسىندا جۇرگەنىمە 30 جىلعا تايادى. سول ۋاقىت ىشىن­دە بايقاعانىم, ءبىزدىڭ زاڭ­دار­دىڭ كوبى دامىعان باتىس ەلدەرى – فرانتسيا, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا سياقتى مەملەكەتتەردەن كوشىرىلىپ الىنعان. ارينە, ول زاڭ جاقسى شىعار, وعان داۋىم جوق. بىراق ول زاڭ ءبىزدىڭ داستۇرىمىزگە, سالت-سانامىزعا, وي-ورىسىمىزگە, مەنتاليتەتىمىزگە, ەڭ اياعى ءبىزدىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىمىز بەن تۇرمىس-تىرشى­لى­گىمىزگە سايكەس كەلمەي جاتادى. شىنىن ايتقاندا, ءبىز ول زاڭمەن جۇرەتىندەي دەڭگەيگە جەتە قويعان جوقپىز. باتىس ءۇشىن جاقسى زاڭ بىزگە وعاش, وراشولاق زاڭعا اينالىپ, ءومىرىمىزدى جاقسارتۋدىڭ ورنىنا, قيىنداتاتىن قۇرالعا اينالعان.

تاعى ءبىر ماسەلە بار. ادەتتە زاڭنىڭ ورىندالۋىن وعان ساي­كەس ەرەجەلەر, نۇسقاۋلىقتار, ۇكىمەت قاۋلىلارى, سانيتارلىق, قۇرىلىس سەكىلدى تولىپ جاتقان نورمالار, قۇقىقتىق اكتىلەر رەتتەپ وتىرادى. بىراق ءبىزدىڭ قۇرىلىس, سانيتارلىق-ەپيدەميالىق سالا­لارداعى نورمانىڭ بارلىعى دەر­لىك كەڭەستىك ەسكى جۇيەدەن كەلە جاتقان نورمالار. مەنىڭ پايىمداۋىمشا, 90 پايىزدايى سولاي. تەك تاقىرىبى وزگەرگەن.

الايدا ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇر­مايدى. ءبىز قازىر مۇلدەم جاڭا زاماندا, تەحنولوگيا كەزە­ڭىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. زاڭ­دارىمىز وزىمىزدەن وزىپ كەت­كەن, ال بۇل زاڭداردى جۇزەگە اسىراتىن قۇقىقتىق اكتىلەرىمىز كونە زاماندا قالىپ قويعان. سول سەبەپتى قوعامدا, زاڭ سالاسىندا قايشىلىق, تۇسىنبەستىك ءجيى تۋىندايدى. اينالىپ كەلگەندە زاڭدارىمىز بەن قۇقىقتىق اكتى­لە­رىمىز حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىن جاقسارتىپ, ەكونوميكانى تۇزەپ, جاعدايىمىزدى جە­ڭىلدەتۋدىڭ ورنىنا ودان سايىن قيىنداتىپ جىبەرگەن.

ەلىمىزدەگى زاڭ شىعارۋ ورىن­دارىنىڭ, ۇكىمەتتىڭ, بيلىك ورىن­دارىنىڭ ەڭ الدىمەن اينا­لىساتىن ماسەلەسى – وسى ولقى­لىقتى جويۋ.

پرەزيدەنتىمىزدىڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارى الدىندا وسى ماسە­لەنى كوتەرىپ, ەرەكشە نازار اۋدا­رۋى كوڭىلگە ۇلكەن ءۇمىت ۇيالا­تادى. مەملەكەت باسشىسى كون­ستيتۋتسياعا قايشى نورمالاردى جارامسىز دەپ تانىپ, وسىنداي ەرەجەلەرگە سۇيەنىپ قابىلدانعان سوتتىڭ جانە باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ شەشىمدەرىن قايتا قاراۋدى تاپسىردى. حالىقتىڭ كۇتىپ وتىرعانى دا وسى.

 

ءمادي مىرزاعاراەۆ,

باتىس قازاقستان وبلىستىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى

سوڭعى جاڭالىقتار