پىكىر • 30 ناۋرىز, 2023

عىلىم اكادەمياسىنىڭ جاڭا تىنىسى

317 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 27 ناۋرىزدا عىلىم اكادەمياسىن ەل پرەزيدەنتى جانىنداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى» كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامى دەپ قايتا اتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. ونداعى ماقسات – تاريحي دا ءداستۇرلى اكادەميانىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ. جاڭا مارتەبەگە يە بولعان اكادەميا قىزمەتى ەندى قالاي وزگەرەدى؟ بۇدان قانداي ناتيجە كۇتەمىز؟ ەل عالىمدارىنىڭ پىكىرىن سۇراپ بىلگەن ەدىك.

عىلىم اكادەمياسىنىڭ جاڭا تىنىسى

جاڭاشا سەرپىن بەرەدى

پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىن اسا قۋا­نىشپەن قابىلدادىق. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. 2003 جىلدان باستاپ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ قارجىلىق-ماتەريال­د­ىق جاعدايى كۇرت تومەندەپ كەتتى. قارجى تۇراقتى تۇردە بولىنگەن جوق. قولداۋ از بولدى. سونىڭ سالدارى­نان عىلىم اكادەمياسىنا قاراستى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى بۇرىنعى ءبىلىم جانە عىلىم مينيس­ترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتىنە قارا­دى. قىسقاسى, ۇلت­تىق عىلىم اكادە­مياسىنىڭ اتاۋى سول قالپىندا قالعا­نىمەن, قوعامدىق بىرلەستىككە اينالدى.

بىلتىر ەل پرەزيدەنتى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سويلەگەن سوزىندە اكادە­مياعا مەملەكەتتىك مارتە­بە بەرۋ تۋرالى ايتتى. بۇعان دەيىن اكادە­ميانىڭ مارتەبەسى ايقىندالماي كەلگەن ەدى. ەندى, مىنە, سول ايتقان ۋادە ورىندالدى. پرەزيدەنت جارلىعى وتان­دىق عىلىمعا جاڭاشا سەرپىن بەرەدى. بىرىنشىدەن, وسىعان دەيىن قوردالانىپ قالعان پروبلەمالار شەشىلەدى. ەكىنشى­دەن, اكادەميانىڭ قارجىلىق جاعدايى جاقسارادى. ايتپەسە, قازىر اكادەميا­دا ون بەسكە جۋىق قىزمەتكەر عانا بار, ولار بۇگىنگە دەيىن ۇتىپ العان عىلىمي جوبا­لارىمەن عانا تىرشىلىك ەتىپ كەلدى. پرەزي­دەنت  اكادەميانى ءوزىنىڭ قاراۋىنا العاننان كەيىن وسىنىڭ ءبارى شەشىلەدى دەپ ويلايمىن.

ەلىمىزدىڭ دامۋىندا ۇلتتىق عى­لىم اكادەمياسىنىڭ ورنى وتە زور. اكادە­ميا­دا مىقتى, تالانتتى عالىمدار شوعى­رى قالىپتاسقان. پرەزيدەنت باستاعان رەفور­مانىڭ ورنىقتى ىسكە اسۋىنا عالىمداردىڭ تيگىزىپ جاتقان ىقپالى مول. كەيىنگى جىلدارى عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىندا كوپتەگەن وڭ وزگەرىس باستاۋ الدى. مىسالى, بۇرىن عىلىمي كونكۋرس­تار ءۇش جىلدا ءبىر رەت بولسا, قازىر ءبىر جىلدا ەكى-ءۇش رەت وتەدى. عىلىمعا كەلگەن جاستارعا دا قولداۋ قوماقتى. 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەتىمىزدىڭ عىلىمعا بولىنگەن قارجىسى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءبىر پايىزىن قۇرايدى. ماسەلەن, 2017 جىلى ول 0,12 پايىزعا عانا تەڭ ەدى.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەملەكەت باس­شى­سى­نىڭ جارلىعى ءبارىمىزدىڭ كوڭىلى­مىزدەن شىقتى. ەندى اكادەميا نەگىز­گى قىزمەتتەرىنىڭ قاتا­رىندا الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋ باسىم­دىق­تا­رىنا سايكەس عىلىمي, عىلى­مي-تەحني­كالىق جانە يننوۆاتسيالىق قىز­مەت­­تىڭ باسىم باعىتتارىن, سون­داي-اق ستراتە­گيالىق, ىرگەلى جانە قول­دان­بالى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىن­داۋ جونىندە ۇسىنىم­داردى ازىرلەيدى.

 

زيابەك قابىلدينوۆ,

ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى

تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى,

ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى

سوڭعى جاڭالىقتار