سۋرەتتە: مۇزدى قوپارعىش زاتتارمەن جارۋدان كورىنىستەر
وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆ وسى ماسەلەگە قاتىسى بار بارلىق قۇرىلىمدار مەن اۋدان باسشىلارى قاتىسقان وبلىستىق كەڭەستە جاعدايدى ءجىتى تالقىلاپ, قاجەتتى تاپسىرمالار مەن وكىمدەرىن بەردى. وبلىستىڭ جاعدايىن وتە جاقسى بىلەتىن اكىمنىڭ نازارىنان ەشقانداي ماسەلەنى بۇگىپ قالۋ استە مۇمكىن ەمەس. اسىرەسە, كەزىندە ءوزى قىزمەت اتقارعان م.جۇماباەۆ پەن ەسىل وزەنىنىڭ بويىندا ورنالاسقان شال اقىن اۋداندارىنداعى وسال تۇستاردى ءتيىستى اكىمدەردەن قاتاڭ سۇرادى.
پەتروپاۆل قالاسى اۋداندارىنىڭ ىشىندە قار سۋىنىڭ قاۋپى «جۇمىسشى كەنتىندە» جوعارىلاۋ بولىپ تۇر. تەك قانا جەكەمەنشىك ۇيلەردەن تۇراتىن بۇل اۋداننان تاۋلىگىنە 618 تەكشە مەتر قار شىعارىلۋدا. اۋلالاردان شىعارىلعان قار كوشەگە ۇيىلەدى دە ءارى قاراي كوممۋنالدىق قىزمەتتەر دالاعا تاسيدى. بارلىق قار باساتىن مولتەك اۋدانداردا ۇزىن سانى 118 ادام قار شىعارىپ, اعىن سۋدىڭ جولىن ارشۋدا. ولاردىڭ قولىندا 21 تەحنيكا مەن 34 موتوپومپا بار. بۇلاردان باسقا 11 اۋىر ەكسكاۆاتور مەن 2 بۋلدوزەر دە دامىل تاپپاي قىزمەت ەتۋدە. سونىمەن قاتار جەكەمەنشىكتەردىڭ 27 ەكسكاۆاتورى مەن 43 بۋلدوزەرىن جالعا الۋ تۋرالى كەلىسىمشارت جاسالعان.
وسى جەكەمەنشىك كومپانيالارمەن قالا اكىمدىگى جىل سايىن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, تەحنيكالارىن جالعا الادى. ايداربەك ساپاروۆ وسىنشا تەحنيكانى قالانىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتى ءوزى نەگە ساتىپ المايدى, «كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» ەمەس پە, ولار جىل سايىن جالداۋ اقىسىن كوبەيتە بەرەدى عوي», دەپ سۇرادى. وعان جاۋاپ بەرۋگە قالا باسشىلىعى دايىن ەمەس ەكەن, بارلىق جوق-باردى ساراپتاپ, ۇسىنىس تۇسىرەتىنىن ايتتى.
اعىن سۋ وتەدى-اۋ دەگەن 397 شاقىرىم جول اشىلعان. سۋ وتەتىن 2051 قۇبىر ارشىلدى. سونىمەن قاتار 130 شاقىرىمداي ارىقتار تازالانىپ, سۋدىڭ اعىسىنداعى كەدەرگىلەر الىنعان. قالا ىشىندە 308 اۋلانىڭ سۋ جۇرەتىن جولدارى تازالانعان.
قازىر ش.ءۋاليحانوۆ, ايىرتاۋ, ع.مۇسىرەپوۆ اۋداندارىنداعى شاعىن وزەندەردىڭ سىرەسىپ جاتقان مۇزدارى قوپارعىش زاتتارمەن جارىلۋدا. ويتكەنى كۇرت تولعان اعىن سۋدىڭ بارار جەرى بولماي, تاسقىنعا جول بەرىلۋى مۇمكىن. بۇل وزەندەر جازدىگۇنى ەش زيانسىز بولعانىمەن كوكتەمدە وسىنداي مىنەز تانىتادى. سوندىقتان سوڭعى كۇندەرى ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانى ارقىلى وتەتىن 3 وزەن ۋچاسكەسىندە جارىلىس جۇمىستارى ءجۇردى. كۇنى بويى اققانبۇلاق وزەنىندە, چيستوپولە جانە ستەرليتاماك ەلدى مەكەندەرىنىڭ ماڭىندا جانە رايسوۆكا سەلوسىنىڭ جانىنداعى شارىق وزەنىندە قولدان جارىلىستار جاسالدى. ناۋرىزدىڭ 27-دە ايىرتاۋ اۋدانىنداعى 3 ۋچاسكەدە دە جارىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ولار گۋساكوۆكا سەلوسىنىڭ ماڭىندا بابىق-بۇلاق وزەنىندە, جاقسى-جانعىستاۋ ەلدى مەكەنىنىڭ جانىنداعى قاراسۋ وزەنىندە جانە يمانتاۋ اۋىلىنىڭ جانىنداعى جىلاندى جانە وسينوۆكا وزەندەرىنىڭ ارناسىندا بولدى. جاقىن ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى بۇل تۋرالى الدىن الا حابارلانىپ, قۇلاعدار بولىپ وتىردى. جارىلىس جۇمىستارىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاتىسۋىمەن وبلىستىق تجد جانە كوكشەتاۋ قالاسىنان الدىرىلعان مامانداندىرىلعان ۇيىم – «كوكشە-بۋر» جشس جۇرگىزدى. ء«بىز جارىلعىش زاتتارمەن ءبىر جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. مىندەتىمىز – سۋ دەڭگەيىنىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنە جانە كەپتەلىسكە جول بەرمەۋ, ەگەر سۋ جولىن وسىلاي اشپاساق ول جاقىن ماڭداعى اۋىلداردىڭ شەتكى كوشەلەرىنىڭ تومەن ورنالاسقان ۋچاسكەلەرىنە قاۋىپ توندىرەدى», دەپ ءتۇسىندىردى ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرلان امانجولوۆ.
وسى كۇنگە دەيىن جارىلىس جۇمىستارىنىڭ جالپى اۋدانى 2400 ش.م. جەتكەن. بۇل جۇمىستار ءالى دە جالعاسۋدا.
اعىن سۋدى قارسى الۋعا اقجار جانە جامبىل اۋداندارى سىلبىرلىق تانىتۋدا. وبلىس اكىمى وسى ەكى اۋداننىڭ اكىمىنە ناقتى تاپسىرما بەرىپ, جاۋاپكەرشىلىك تىكەلەي وزدەرىنە جۇكتەلەتىنىن ەسكەرتتى.
وبلىستىق گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتتىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا ەسىلدىڭ سەرگەەۆ سۋ قويماسىنداعى تولىعۋى بيىل جوبالىق قۋاتتىڭ 70 پايىزىنداي عانا بولماق. بۇل بىلتىرعىدان دا 6 پايىزعا تومەن. ال پەتروپاۆل سۋ تورابىندا ەسىل سۋى جوبالىق قۋاتتىڭ 87 پايىزىن عانا تولتىرادى دەپ كۇتىلۋدە. ايتا كەتەر بولساق, سەرگەەۆكا سۋ قويماسىنىڭ سىيىمدىلىعى – 1296 ملن. تەكشە مەتر. كۇتىلەتىن سۋ كولەمى – 720-1080 ملن تەكشە مەتر.
وسى قىزمەتتىڭ بولجاۋىنا قاراعاندا كوكتەم سارى مايدان قىل سۋىرعانداي اسا جايلى بولا قويمايدى. الداعى كۇندەردە كۇن رايى كۇرت سالقىنداپ, قار ارالاس جاڭبىر جاۋىپ, اۋا تەمپەراتۋراسى 5-10 گرادۋسقا دەيىن تومەندەۋى كۇتىلۋدە. وبلىستىق تجد قىزمەتى مۇنداي توسىن جايتتارعا دا دايىنبىز دەپ بەلدى بەكەم بۋىپ وتىر.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
