قازىر مەملەكەتتىك ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردا قىزمەت ىستەيتىن دارىگەرلەردىڭ كوبى جەكەمەنشىك امبۋلاتوريالاردا حالىقتى اقىلى قابىلدايدى. بۇل جەردەگى تابىسى قوماقتى جانە قولما-قول تولەنەتىنىن دە بىلەمىز. مەملەكەتتىك ەم ورىندارىندا ولار وزدەرىنە تيەسىلى مولشەرلەمەنى جانە ءمامس-تەن تۇسەتىن اقشادان ۇلەس الاتىنى بەلگىلى. بىراق ونى مىسە تۇتىپ, وزىنە قارالعان ناۋقاستاردى ءجىتى تەكسەرىپ, بىلىگىن جەتىلدىرىپ, دياگنوزدى ءدال انىقتاۋعا, ەمدى ناقتى بەلگىلەۋگە ۇمتىلىپ جاتقاندارى شامالى. حالىق ولاردىڭ تەك قوسىمشا تابىس تابۋعا جانتالاسىپ جۇرگەنىن ءبىلىپ وتىر. مۇنداي قىنجىلىس الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى وي-پىكىرلەردەن دە بايقالادى. ءبىزدىڭ ارىپتەسىمىز, جۋرناليست ءومىر ەسقالي ءتىپتى ءۇش جەردە جۇمىس ىستەيتىن دارىگەرلەردى بىلەتىنىن ايتادى. جۋرناليست ەسەنكۇل كوشەرباەۆا دا وسىنداي جاعدايعا كوز جەتكىزىپتى. ال بۇرىنعى دەپۋتات, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى جابال ەرعاليەۆ جاقىن تانىسى جازىلعان ۋاقىتىندا كىرمەك بولعان دارىگەرىنە كىرە الماي, ناۋقاسى جانعا باتىپ, باسقا امالى قالماعاندىقتان, اقىلى قىزمەت كورسەتەتىن جەرگە بارسا, مەملەكەتتىك ەمحانادا ناۋقاستاردى قابىلداۋعا ءتيىستى مامان سىرقاتتاردى وسى جەردە قابىلداپ وتىرعانىن ايتتى.
«ەمحاناداعى دارىگەرلەر سىرقاتقا دۇرىس كوڭىل بولمەيدى, تەك الدىنا كەلگەن دياگنوزدى كومپيۋتەردەن قاراپ, ەمدى قاعازداعى دەرەكتەرگە سايكەس بەلگىلەپ جاتادى. ولار نە قان قىسىمىڭدى ولشەمەي, نە ءىشىڭدى, باۋىرىڭدى باسىپ, اۋزىڭدى اشىپ كورمەي, ءتىپتى دەنەڭە قول تيگىزبەي, «جيۆوت مياگكي, بەزبولەزنەننىي, يازىك چيستىي» جانە ت.س.س. قالىپتى سوزدەردى جازا سالادى. ناۋقاسقا كوزىن كوتەرىپ قارامايدى دا. ولارعا ادامنىڭ دەنساۋلىعى ەمەس, ەڭ باستىسى – قۇجاتتى دۇرىس تولتىرسا بولعانى», دەپ ناليدى جەلى پايدالانۋشىسى باقىت شۇنگىلشينا.
ەندوكرينولوگ, نەۆروپاتولوگ, گاستروەنتەرولوگ سياقتى سيرەك ماماندارعا مەملەكەتتىك ەمحانالاردا ايلاپ كىرە الماي جۇرەتىن ادامدار بولادى ەكەن. ويتكەنى وندايلار نەگىزىنەن اقىلى ەمحانالاردا عانا قابىلدايدى. تىلەكگۇل ەسداۋلەت دەگەن زامانداسىمىزدىڭ باسىنان كەشىرگەنى دە وسى تاقىلەتتەس. «ماعان دارىگەر ء«مامس شەڭبەرىندە كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ءبارىن كورسەتتىم. كەيبىر انىقتاۋ كەرەك ماسەلەلەر بار, ونى جاقسى قارايتىن, بىراق اقىلى جەردە انىقتاۋ كەرەك, سول كلينيكاعا جىبەرەيىن» دەپ ءبىر مەكەنجايدى جازىپ بەردى. بارساق, الگى جاقسى كلينيكا دەگەنىندە جاقسى دارىگەر بولىپ ءوزى وتىر. ۇيات جوق, ءوز باسىمنان وتكەن وسى جاعدايدان كەيىن كىمگە بارارىمدى بىلمەي دال بولدىم», دەيدى ول.
مۇنداي مىسالداردى تەرە بەرسەك, جۇزدەپ كەلتىرۋگە بولادى. ەندى سونى جونگە سالاتىن امال بار ما, سوعان كەلەيىك. بىزدىڭشە, مۇنىڭ ەڭ دۇرىس شەشىمى – دارىگەرلەردى قوسىمشا تابىس تابۋدان تىيۋ. العان ەڭبەكاقىسىن دارىگەر نەگىزگى جۇمىس ورنىندا اقتاسىن, سوندا ەل دە, مەملەكەت تە ريزا. ال نەگىزگى ورنىندا دارىگەر بار ىنتاسىن سالىپ جۇمىس ىستەسە, ونىڭ ارتىق ۋاقىتى دا بولمايدى.
حالىق ءمامس-كە نە ءۇشىن جارنا تولەپ وتىر؟ ول ءوزىن ساقتاندىرۋ ءۇشىن عانا ەمەس, دارىگەردىڭ ەڭبەكاقىسى كەم بولماسىن, الاتىنى ەڭبەگىنە ساي بولسىن دەپ تولەپ وتىر ەمەس پە؟ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەنگىزىلگەننەن بەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ ەكى ەسەدەن اسا ءوستى. اتاپ ايتقاندا, 2019 جىلعى 1 ترلن تەڭگەدەن 2021 جىلى 2,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن شارىقتادى. وسىنىڭ ءبارى ناۋقاستاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن عانا ەمەس, دارىگەرلەردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا, ونىڭ ىشىندە ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋعا جۇمسالادى.
كەيىنگى ءۇش جىلدا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ايتارلىقتاي ءوستى. پرەزيدەنت 2023 جىلعا قاراي دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى ەكونوميكاداعى ورتاشا جالاقىدان ەكى ەسە ارتىق بولاتىنىن ايتقان ەدى. 2020 جىلى بەرىلگەن سول تاپسىرما قازىر ورىندالىپ كەلەدى. سوندىقتان دارىگەرلەردىڭ اقشادان قىسىلىپ, ەكىنشى, ءتىپتى ءۇشىنشى جەردە قوسىمشا جۇمىس ىستەۋىنە جول بەرىلمەۋى كەرەك. ونداي جۇمىستان ەشقانداي ساپا بولمايدى. ەگەر اقىلى قىزمەت كورسەتەتىن جەرگە بارىپ ىستەگىسى كەلسە, وزدەرى ءبىلسىن, بىراق وندايلاردىڭ مەملەكەتتىك ەمدەۋ ورىندارىنا قوسىمشا نەگىزدە ەشقاشان الىنباعانى ءجون.
ادام دەنساۋلىعى – ەڭ ماڭىزدى سالا. دەنساۋلىق بولماسا, وزگە دۇنيەنىڭ ءبارى قاراڭ. سوندىقتان ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرامىز دەگەن جاڭا پارلامەنت وسى ماسەلەنى قولعا الىپ, زاڭدىق نەگىزدە شەشىم قابىلداسا ەكەن. بۇعان بيۋدجەت شىعىندارى كەتپەيدى, اياقتان شالاتىن كەدەرگىلەر بولمايدى, تەك حالىققا دەگەن ۇلكەن جاقسىلىق بولادى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قوسالقى جۇمىس ىستەۋگە تىيىم سالىنعانى بەلگىلى. سودان مەمقىزمەتكەر كەم قالعان جوق, ءوزىنىڭ جۇمىسىنا جاۋاپكەرشىلىگى بۇرىنعىدان ارتتى. دارىگەرلەر دە سولاي بولاتىنى حاق.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
