«ەڭ قاۋىپتىسى – مەتيل ءسپيرتى بار كونترافاكت الكوگول. ال مەتانولى بار ءبىر ستاقان ادام ءومىرىن قيۋى مۇمكىن. مەتانول بۇكىل دەنەگە تەز تارالادى جانە جاسۋشالاردا ەڭ اۋىر ۋ – فورمالين تۇزىلەدى. مۇنداي ىشىمدىكتى ۇرتتاعان ادام السىرەپ, باسى اينالىپ, ەنتىگىپ, كوز الدىندا جارقىل پايدا بولادى, ەسىنەن تانادى. وسى ارالىقتا ادام ميى قالپىنا كەلمەستەي زاقىمدانادى. بۇل احۋال كەم دەگەندە سوقىرلىق, اۋىر نەۆرولوگيالىق اسقىنۋلارعا دۋشار ەتەدى. ەڭ اۋىرى – اجال قۇشتىرادى», دەيدى «دەنساۋلىق» ۇلتتىق قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى باقىت تۇمەنوۆا.
دەرەك بويىنشا الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن تۇركىستان وبلىسىندا جەرتولە تسەحتارى ءجيى كەزدەسەدى ەكەن. قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى بۇل ايماقتاردا ميلليونداعان بوتەلكە كونترافاكتىلىك الكوگول تاركىلەنگەنىن راستادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن دۇكەن سورەلەرىنە قانشاما زاڭسىز ءونىم تۇسكەنىن ناقتى انىقتاۋ قيىن. پوليتسيا تاراتقان اقپاراتتاردا قازىر پەتروپاۆل, سەمەي, قاراعاندى, قوستاناي, وسكەمەن, اتىراۋ, اباي, ماڭعىستاۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا زاڭسىز الكوگولدىك ونىمدەر اشكەرەلەنىپ جاتقانى ءجيى ايتىلادى. ءتارتىپ ساقشىلارى كۇماندى بيزنەس ءۇشىن بىرنەشە ميلليون تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىناتىنىن ەسكەرتىپ وتىر.
بىلتىر رەسپۋبليكادا زاڭسىز جۇمىس ىستەگەن 187 الكوگول ءونىمىن ساتۋشى اشكەرە بولدى. تەكسەرىس كەزىندە پوليتسەيلەر 783 مىڭ ليترگە جۋىق الكوگول ءونىمىن تاركىلەدى, ال وعان قوسا كونتراباندالىق تەمەكى ونىمدەرىنىڭ 2,7 ملن قورابى انىقتالدى. ايتا كەتۋ كەرەك, مەملەكەتتىك ورگاندار شاعىن جانە ميكروبيزنەستى تەكسەرۋگە موراتوري جاريالاعانىنا قاراماستان, ەگەر سۋبەكتىنىڭ قىزمەتى حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا تىكەلەي قاۋىپ توندىرەر بولسا, شوب-تى تەكسەرە الادى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, اسىرەسە زاڭسىز, جالعان ءونىم جاساۋعا ابدەن اككىلەنگەندەر ونى تۇپنۇسقا تاۋاردان اينىتپاي جاساۋعا قول ۇيرەتكەن. دەگەنمەن جۇرت كونترافاكتىگە تاپ بولماۋى بىرنەشە قاراپايىم ەرەجەنى ەستە ساقتاۋى كەرەك. بىرىنشىدەن, ەشقانداي جاعدايدا الكوگولدى ليتسەنزياسى جوق ادامنان ساتىپ الماڭىز, الەۋمەتتىك جەلىلەردە دە الكوگول ساتىپ الۋدان اۋلاق بولىڭىز. ارقاشان تاۋاردىڭ قۇنىنا نازار اۋدارىڭىز, ويتكەنى مىسالى, كولەمى 0,5 ل اراق زاڭ بويىنشا 1000 تەڭگەدەن كەم ەمەس, ال كونياك 1500 تەڭگەدەن تومەن باعاعا ساتىلمايدى. ايتا كەتەيىك, ەلىمىزدە كۇشتى الكوگولگە ەڭ تومەنگى بولشەك ساۋدا باعاسى بەلگىلەنگەن. ەگەر سۋسىنداردىڭ قۇنى جوعارىدا كورسەتىلگەن كورسەتكىشتەردەن تومەن بولسا, وندا ونىڭ جالعان ءونىم بولۋ ىقتيمالدىعى 100%-عا تەڭ دەگەن ءسوز. الكوگولدىڭ ساپاسىن تەكسەرۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى ءادىسى – E-SAPA قوسىمشاسىنداعى اكتسيزدەردى باقىلاۋ: ءونىمنىڭ اتاۋى, بەرىكتىگى جانە باسقا مالىمەتتەر قوسىمشانىڭ اقپاراتىندا دا, بوتەلكەنىڭ وزىندە دە سايكەس كەلۋى كەرەك. انىق سىزىلماعان شتريح-كود تا تاۋاردىڭ جالعان الكوگول ءونىمى ەكەندىگىنىڭ ءبىر بەلگىسى.
سونىمەن قاتار قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا زاڭدى الكوگول ءوندىرىسى دە ارتىپ كەلەدى. بىلتىر بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە وسكەن. الايدا تۇتىنۋ دەڭگەيى ءوز ورنىندا. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ءۇردىس – اراق بيزنەسىنىڭ كولەڭكەدەن شىعا باستاعانىنىڭ بەلگىسى. اكتسيزدەلەتىن ءونىمنىڭ اينالىمىن باقىلاۋدىڭ ناتيجەسى كورىنە باستادى دەگەن ءسوز. 2022 جىلى بيۋدجەتكە تۇسەتىن ءتۇسىمنىڭ ءوسۋ قارقىنى 1,6 ەسەگە ۇلعايدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ حابارىنا قاراعاندا, قازىنا 757,3 ملرد تەڭگەگە تولىقتى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 288,8 ملرد تەڭگەگە ارتىق.
جالپى, ساراپشىلار «ەليتالىق» ارزان ءونىمدى ساتىپ العانداعى ۇنەمدى ەمەس, ونىڭ سالدارى قانداي بولارىن ويلاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتەدى.
الماتى
