جالپى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ, ۇقشۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ, رەسەي فەدەراتسياسى مەن بەلارۋس وداعىنىڭ, جەرورتا تەڭىزى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ, سونداي-اق تۇركى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ دەلەگاتسيالارىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى. وسى ماقساتتا قازاقستانعا ازەربايجان, مولدوۆا, موڭعوليا, ارمەنيا, بەلارۋس, ماجارستان, گرۋزيا, ءۇندىستان, قىرعىزستان, رەسەي فەدەراتسياسى, رۋمىنيا, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان, تۇركيا رەسپۋبليكاسى مەن ءفيليپپيننىڭ سايلاۋ ورگاندارىنىڭ مۇشەلەرى كەلدى. بەس ەلدىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىن توراعالارى وزدەرى باسقارىپ كەلدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ قوناقتاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا ازىرلىك جانە ونى وتكىزۋ بارىسىمەن تانىستىرىپ, دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى تىركەۋ قورىتىندىلارى تۋرالى ايتىپ, بارلىق تىركەۋ راسىمدەرى كونستيتۋتسيالىق نورمالارعا سايكەس جاريالىلىق جانە اشىقتىق قاعيداتتارىندا جۇرگىزىلگەنىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. سايلاۋ كوميسسيالارى ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلدادى.
نۇرلان ءابدىروۆ تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ باسشىسى لەونيد انفيموۆپەن كەزدەسۋ كەزىندە قازاقستاندا سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ميسسيالارىنىڭ بولۋىنا ۇلكەن ءمان بەرىلەتىنى اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق بايقاۋ سايلاۋدىڭ ادالدىعى مەن اشىقتىعىن قورعاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سونداي-اق مولدوۆا جانە ازەربايجان وسك توراعالارى انجەليكا كارامان جانە مازاحير پاناحوۆپەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا حالىقارالىق بايقاۋشىلار سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ جاڭالىقتارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىنا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ەل وڭىرلەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىسقا جوعارى باعا بەردى.
ال داۋىس بەرۋ كۇنى قازاقستان بويىنشا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە 41 شەت مەملەكەت پەن 12 حالىقارالىق ۇيىمنان 793 بايقاۋشى جۇمىس ىستەدى. ولار رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە, سونداي-اق شەتەلدەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە پارلامەنت ماجىلىسىنە دەپۋتاتتاردى سايلاۋ جونىندەگى بايقاۋشىلاردىڭ وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىردى.
دەلەگاتسيا وكىلدەرىنىڭ كوپشىلىگى ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى سايلاۋ ۇدەرىستەرىن بايقاۋعا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ وتىرعان جوق. ولاردىڭ بارلىعى سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيىن اتاپ ءوتتى. ەلىمىزدىڭ قازىرگى زاڭنامالىق بازاسى قوعامدىق ۇدەرىستەردى دەموكراتيالاندىرۋعا باعىتتالعان ساياسي رەفورمالاردى تابىستى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سايلاۋ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ازاماتتاردىڭ سۇرانىستارى مەن مۇددەلەرىنە سايكەس كەلەتىن جاڭا ساياسي مودەل قالىپتاستىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى. سونداي-اق ولار جاڭا نورمالار ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك جانە ساياسي ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى. جاستار مەن ۆولونتەرلەردىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىندە بەلسەندىلىگى جانە جاس ۇرپاقتى سايلاۋ ۇدەرىسىنە تارتۋ جونىندەگى بۇل تاجىريبە باسقا ەلدەر ءۇشىن جاقسى ۇلگى بولا الاتىندىعى جەكە توقتالدى. حالىقارالىق بايقاۋشىلار سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ جاڭاشىلدىقتارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىنا جوعارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ەل وڭىرلەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا جوعارى باعا بەردى. اتاپ ايتقاندا, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن جاقسى تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ, داۋىس بەرۋ ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ازاماتتار ءۇشىن جاعداي جاساۋ باسىمدىقتارىن اتاپ ءوتتى. ناشار كورەتىن ادامدار ءۇشىن برايل ءشريفتى, قوسىمشا جارىقتاندىرۋ, ۇلكەيتىپ كورۋ قۇرالى جانە باسقا دا قاجەتتى اقپارات بولدى.
سونداي-اق كەشە وسك ءباسپاسوز ورتالىعىندا تمد ەلدەرىنەن كەلگەن سايلاۋدى بايقاۋ ميسسياسىنىڭ وكىلدەرى بريفينگ وتكىزدى, وعان تمد اتقارۋ كوميتەتى, تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى جانە ۇقشۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى وكىلدەرى قاتىستى. ولار 19 ناۋرىزدا پارلامەنت ماجىلىسىنە وتكەن سايلاۋ تۋرالى جالپى اسەرلەرىمەن ءبولىسىپ, تمد ميسسياسىنان سايلاۋ ۇدەرىسىنە 196 بايقاۋشى مونيتورينگ جۇرگىزگەنىن اتاپ ءوتتى.
بايقاۋشىلار ەلورداداعى جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ميسسيا وكىلدەرى ەلدەگى سايلاۋ ۇلتتىق زاڭناما شەڭبەرىندە جانە ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ وتكىزىلگەنىن مالىمدەدى.
تمد بايقاۋشىلارىنىڭ پىكىرىنشە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن جەرگىلىكتى كوميسسيالار زاڭنامانىڭ تالاپتارىنا سايكەس سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قابىلداپ, اياقتالعان سايلاۋ ناۋقانىنىڭ جوعارى كاسىبيلىگى مەن ءتيىستى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيىن كورسەتتى. بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا تمد ميسسياسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا بۇكىل سايلاۋ ناۋقانىن ۇيىمداستىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
جالپى, سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ مونيتورينگى جونىندەگى حالىقارالىق ساراپشىلار سايلاۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە بارلىعى ۇلتتىق زاڭنامانىڭ تالاپتارىنا جانە ەركىن جانە دەموكراتيالىق سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن, جالپى قابىلدانعان حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس ءوتتى دەپ قورىتىندىلادى. ولار سونداي-اق وتكەن سايلاۋ جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمنان باستالعان سايلاۋ مارافونىنىڭ شەشۋشى كەزەڭى بولعانىن اتاپ ءوتتى.
