– ساعدات مىرزا, ءسىز باسقارىپ وتىرعان ورتالىق جوعارى وقۋ ورىندارى, كوللەدجدەر مەن گيمنازيالاردا, ورتا مەكتەپتەردە سپورت پەن دەنەشىنىقتىرۋ سالاسىن دامىتۋعا ۇلەس قوسىپ ءجۇر. قازىرگى كەزدە وسى ءبىلىم وشاقتارىنداعى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ دامۋ دەڭگەيى كوڭىل كونشىتەرلىك دەپ ايتۋعا بولا ما؟
– وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق دەنە تاربيەسى ورتالىعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ بويىنا سالاماتتى ءومىر سالتى قۇندىلىقتارىن سىڭىرۋدە جان-جاقتى جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. سونداي جوبالاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – قازاق كۇرەسىنەن وقۋشىلار اراسىندا حالىق قاھارمانى راقىمجان قوشقارباەۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق تۋرنير. ول وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتىپ ءجۇر. سونىمەن قاتار مەكتەپ وقۋشىلارى مەن دەنەشىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرى اراسىندا كەڭىنەن تانىمال «ۇلتتىق مەكتەپ ليگاسى» جوباسى اياسىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى كەڭىنەن قامتىلعان. ماسەلەن, 2012 جىلدان بەرى اسىق اتۋ, بەستاس, توعىزقۇمالاقتان 5-6, 7-8, 9-11-سىنىپتاعى ۇلدار مەن قىزدار اراسىندا جارىس ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. ول مەكتەپىشىلىك ىرىكتەۋ باسەكەلەرىنەن باستاۋ الىپ, ەكىنشى كەزەڭ – اۋداندىق پەن قالالىق, ءۇشىنشى كەزەڭ – وبلىستىق, ءتورتىنشى كەزەڭ – رەسپۋبليكالىق, ياعني فينالدىق سايىستارعا دەيىن جالعاسادى. وسى ءدۇبىرلى دودالاردى وقۋشىلار قاۋىمى اسىعا كۇتەدى.
بيىل العاش رەت 5-6-سىنىپتاعىلاردىڭ جارىسىن – پاۆلوداردا, 7-8-سىنىپتاردىڭ سايىسىن – الماتىدا, 9-11-سىنىپتاردىڭ باسەكەسىن استانادا توپتاپ وتكىزۋ جۇيەسىن ەنگىزدىك. اتالعان سپورت تۇرلەرى بويىنشا ءتۇرلى فەدەراتسيالارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ليگا ەرەجەلەرىن جازىپ, تورەشىلەر قۇرامىن جاساقتايمىز. ءار جىل سايىن ءار وڭىردەن ىرىكتەلىپ كەلگەن 200-دەن اسا ۇزدىك وقۋشى رەسپۋبليكالىق, ياعني فينالدىق كەزەڭدە باق سىنايدى. وسى ورايدا, سپورتتى سەرىك ەتكەن جاس جەتكىنشەكتەر دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە بارىنشا كۇش سالىپ جۇرگەن ۇستازداردىڭ ەرەن ەڭبەگىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. سول سەبەپتى اتقارىلعان جۇمىسقا كوڭىلىمىز تولادى دەپ ايتۋعا بارلىق نەگىز بار.
– سوڭعى كەزدەرى وسى باعىتتا تاعى قانداي اۋقىمدى ىستەر قولعا الىندى؟
– وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكالىق توعىزقۇمالاق فەدەراتسياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, بيىل العاش رەت 2-11-سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا «توعىزقۇمالاق وليمپياداسى» ۇيىمداستىرىلماقشى. وقۋشىلاردىڭ ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جارىستاردى وتكىزۋ فورماتتارىن وزگەرتىپ جاتىرمىز. وسىنداي ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ ارقىلى مينيسترلىك ەلىمىزدەگى توعىزقۇمالاق قوزعالىسىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋدى كوزدەپ وتىر. اتالعان وليمپيادا تالانتتى بالالاردى انىقتاۋعا, وقۋشىلاردىڭ زەيىنىن ارتتىرۋعا, ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋعا جول اشىپ, حالىقارالىق دودالارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل جوبا مەكتەپ سپورتى اياسىنداعى اۋقىمدى شارالاردىڭ بىرىنە اينالادى. قازىردىڭ وزىندە وقۋشىلار, دەنەشىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرى جانە اتا-انالار تاراپىنان وليمپياداعا دەگەن ەرەكشە قىزىعۋشىلىق بايقالىپ وتىر. بىراق «اتتەگەن-اي» دەيتىن دە تۇستارىمىز بار. ەڭ وكىنىشتىسى, بۇگىنگى تاڭدا جەرگىلىكتى ءبىلىم باسقارمالارى تاراپىنان قولداۋ ازداۋ بولىپ تۇر. وسى كۇنگە دەيىن رەسپۋبليكالىق كەزەڭگە قاتىسۋعا استانا, الماتى, شىعىس قازاقستان, قاراعاندى جانە ماڭعىستاۋ وڭىرلەرى عانا ءوتىنىش بەردى. ال قالعان ايماقتاردا قارجى ماسەلەسى ءالى دە قاراستىرىلىپ جاتىر.
– بىرقاتار جاقسى جوبالاردى قولعا العان ەكەنسىزدەر. ال سول سپورتشىلار اراسىندا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جارىستاردا دارالانىپ جۇرگەندەر بار ما؟
– مەكتەپ وقۋشىلارى سپورتتىق شارالار ارقىلى داميدى, وسەدى, دەنە ءبىتىمى جەتىلىپ قالىپتاسادى, ال جاس سپورتشىلار ءاربىر جارىس ارقىلى شىڭدالادى. ءبىزدىڭ ورتالىق ۇيىمداستىراتىن سپارتاكيادا, گيمنازيادا, ۋنيۆەرسيادا سىندى جىلدار بويى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان ءداستۇرلى دودالار تالاي جاس جەتكىنشەك ۇلكەن سپورتقا جولداما بەردى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن. سولاردىڭ اراسىنان ازامات بيماعامبەت (اقتوبە), ادىلەت بەكماحان (استانا), ءنادىر احمەتوۆ (پاۆلودار), اقجىبەك ماناربەكقىزى (استانا), راۋشان اۋەلباي (استانا), ۇلجان پازىلبەكقىزى (قىزىلوردا) جانە تاعى باسقا دارىندى ءارى جالىندى جاستار سۋىرىلىپ شىعىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى دودالاردا تابىستى ونەر كورسەتىپ ءجۇر.
– ءتول ونەرىمىزدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا تاعى قانداي اۋقىمدى ءىس-شارالاردى قولعا الۋ قاجەت دەپ ويلايسىز؟
– ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەپ, ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىن ارتتىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جالپى, مەن توعىزقۇمالاق, بەس اسىق, اسىق اتۋ سەكىلدى زياتكەرلىك ويىنداردى جۇيەلى ءارى قيسىندى ويلاۋ قابىلەتىن قالىپتاستىرىپ, ءبىلىم مەن عىلىمعا بەيىمدىلىك نەگىزدەرىن قالاۋدا ۇتىمدى ءارى تاپتىرماس تاربيە قۇرالدارى رەتىندە قابىلدايمىن. سول سەبەپتى ءتول ونەرىمىزدىڭ تاربيەلىك مازمۇنىن اشىپ, وقۋشىلار قاتىساتىن جارىستاردى اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەسىن دامىتىپ, وتاندىق تەلەارنالار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كرەاتيۆتى سيۋجەتتەر شىعارىپ, تانىمدى ماقالالار جاريالاپ, ۇزدىك ەسىمدەردى ناسيحاتتاۋ ءىسىن قولعا الساق, تىپتەن جاقسى بولار ەدى. زاماناۋي تەندەنتسيا بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا جارقىراتىپ جارناما جاساۋ, جاس جەتكىنشەكتەردىڭ نازارىن جاۋلاۋ ماڭىزدى. ال بۇل جۇمىستاردى اتقارۋدا وسى سالاداعى بارلىق ۇيىمداردىڭ بىرلەسىپ ارەكەت جاساعانى ءجون. سەبەبى, بارلىعىمىزدىڭ ءبىر عانا ماقسات-مۇراتىمىز بار. ول – وسكەلەڭ ۇرپاقتى ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە تاربيەلەۋ.
– الداعى ۋاقىتتاعى جوسپارلارىڭىزبەن بولىسسەڭىز؟
– قازاق ۇلتىنىڭ الەمدىك وركەنيەتكە قوسقان سۇبەلى ۇلەستەرىنىڭ ءبىرى – ءداپ وسى ءتول ونەرلەرىمىز. ءار جارىستىڭ ء«بىزدىڭ سايىستاردا جەڭىمپازدار بولسا دا, جەڭىلەتىندەر جوق. ۇتاتىن – ۇلتتىق مادەنيەتىمىز» دەگەن بارشاعا ورتاق ءارى تۇراقتى قاعيداسى بار. سول سەبەپتى دە ونى ودان ءارى دامىتىپ, ناسيحاتتاۋعا ءتيىسپىز. مىسالى, توعىزقۇمالاق فەدەراتسياسىنىڭ رەسمي اقپاراتى بويىنشا ەلىمىزدە 190 مىڭنان اسا مەكتەپ جاسىنداعى بالالار وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتەدى. مەكتەپتەردە 10 مىڭنان استام ۇيىرمە بار. الداعى ۋاقىتتا سول ءبىلىم وشاقتارىندا ۇيىرمەلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ وتىرعان دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى مۇعالىمدەرى اراسىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىندا شەبەرلىك ساباقتار مەن سەمينارلار وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى كاسىبي قۇزىرەتى جوعارى ماماندار شاكىرتتەردى سپورتقا قىزىقتىرۋدىڭ جولىن بىلەدى. مىنە, وسىنداي يگى ىستەر مەن تىنىمسىز ەڭبەك ارقىلى جوعارى ناتيجەلەر مەن جارقىن جەڭىستەرگە قول جەتكىزە الاتىنىمىزعا كامىل سەنەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
عالىم سۇلەيمەن,
«Egemen Qazaqstan»
