كينو • 12 ناۋرىز, 2023

پارسى ساباعى

403 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر ادامنىڭ مۇددەسى ءبۇتىن ۇلتتىڭ باسىنا قارا بۇلت ءۇيىرۋى مۇمكىن. قازىرگى مايداننىڭ كەلبەتى سونداي. ۋاعىندا گيتلەرگە ەرگەن نەمىستەر بارماعىن شايناعان. سول سوعىستىڭ سورىن ءبىز دە جۇتقانبىز, ەسىڭىزدە بولسا؟ انالارىمىز جاستاي جەسىر قالدى, اتالارىمىز ەرتە ەسەيدى. ال ءبىز بۇگىن وتىز بەستىڭ ءوزىن جاس كورەمىز. ايتپاقشى, ۇلى ىستەر قانشا جاستان باستالادى؟ پارسى ساباعى سىزگە دە ساباق بولسىن, وقىپ شىعىڭىز...

پارسى ساباعى

بۇل – حولوكوست تۋرالى ەڭ زاماناۋي فيلم. شىندىققا نەگىزدەلگەن شىعارما مازمۇنىمەن تەرەڭگە تارتادى, جاندى تولعاندىرماي قويمايدى. مۇندا ءبىر ۇلتتىڭ باسىنا تونگەن قاسىرەتتى جىلداردىڭ ىشكى ايقايى مەن ەرتەڭگە دەگەن سەنىم ءالديى قونىستانعان. قاندى كۇندەردى ءبىز ۇمىتقانمەن, قارت تاريح ۇمىتپايدى ەكەن. ال ءسىز ۋاقىت­تى ۇمىتشاق دەيسىز... فاشيستىك كوزقا­راس وتىنا ورتەنگەن ەۆرەيلەردىڭ كونتس­لاگەردەگى اقىرعى مينۋتى. ولار ءۇشىن ءار كۇن – سوڭعى كۇن. ەرتەڭگە جەتۋ ءۇشىن بۇگىننىڭ ءوڭىن بۇزباۋ كەرەك. رەجيسسەر ۆاديم پەرەلمان «پارسى ساباعى» كينوكارتيناسىندا ادامنىڭ ايلاسى اجالدى دا اتتاپ وتەتىنىنە ءباس تىگەدى. تەك ىشكى سەنىمدى ولتىرمەسەڭىز بولعانى.

وسۆەنتسيمنىڭ ورتىنەن امان شىققان ايگىلى پسيحولوگ ۆيكتور فرانكل ءوز ەڭبەگىندە تۇتقىندار قولىنداعى ءبىر تال تەمەكىنى ەرتەڭ تارتامىن دەگەن ۇمىتپەن جۇرەتىنىن جازادى. ءبىر تال تەمەكىنى ءبىر ءۇزىم نانعا نەمەسە باسقا دا قاجەت زاتقا ايىرباستاپ الۋعا بولادى. ەگەر كىمدە-كىمنىڭ شىلىم شەگىپ وتىرعانىن كورسەڭىز, ءۇمىتى سونگەن ەكەن دەي بەرىڭىز. اقىندارشا ايتساق, «جانىپ ءبىتتى تەمەكىدەي كۇي اقىر». ءبىز مىسالعا العان تۋىندىدا سول جانكەشتىلىك پەن ءومىر ءۇشىن كۇرەس بار. ءبىر اۋىز پارسى ءتىلىن بىلمەيتىن ەۆرەي جىگىتى نەمىس وفيتسەرىنە پارسى تىلىنەن ساباق بەرەدى. عاجابى سول, ءوز اجالىنان وسىلاي اينالىپ وتەدى.

ناتسيستەر بەلگيا اۋماعىن باسىپ العان سوڭ, مۇنداعى ەۆرەيلەردى بىر­دەن وققا بايلادى. مىنە, تاعى ءبىر توپ تۇتقىن­دى كولىككە تيەپ, ورمانعا اكەلە جاتىر. ولاردىڭ ىشىندە قالتاسىنا توقاشىن تىققان جيل دە وتىر. ونى بايقاعان اش-قۇرساق جەرلەسى قولىنداعى كىتاپقا ءتاتتى ناندى ايىرباستاۋىن وتىنەدى. اقىرى ولەتىنىن سەزگەن جيل قايتسىن, قارسى بولمايدى. توعايعا كەلگەن سوڭ فاشيستەر تۇتقىنداردى بىرتىندەپ اتا باستايدى. سول ساتتە ول قۋلىققا باسىپ, ءوزىنىڭ پارسى ەكەنىن ايتىپ, اراشا سۇرايدى. سوزىنە دالەل رەتىندە قولىنداعى اراب قارپىمەن جازىلعان كىتاپتى كورسەتەدى.

ونىڭ باعىنا وراي سول ۋاقىتتا لاگەردەگى باس اسپاز كلاۋس پارسى ءتىلىن ۇيرەنىپ, تەگەراندا مەيرامحانا اشۋدى ارمانداپ جۇرگەن ەدى. ساربازدار ءتاتتى شپروت ءۇشىن ءجيلدى وفيتسەرگە سىيلىققا ۇسىنادى. ءارى قاراي ەۆرەي جىگىتىنىڭ قاتەرگە تولى جانساۋعا عۇمىرى باستالادى. ال كۇدىكپەن قاراعاندارعا «اكەم – بەلگيالىق, شەشەم – پارسى» دەپ قۇتىلادى. ءسويتىپ, كۇندىز ىدىس-اياق جۋشى, تۇندە اسحانا باسشىسىنىڭ جەكە رەپەتيتورىنا اينالادى.

بۇدان ءارى قاراي ءفيلمنىڭ شارىقتاۋ شەگى باستالادى. تالاپ بويىنشا تۇتقىن كۇنىنە كەم دەگەندە ون پارسى ءسوزىن ۇيرە­تۋى قاجەت. ومىرىندە پارسى الىپپەسى بىلاي تۇرسىن, پارسىنىڭ ءوزىن كورمەگەن جيل ويدان جاڭا سوزدەر قۇراي باستايدى. جانە ونىڭ ارقايسىسىنا رەسمي تارجىمە جاسايدى. ءاربىر ءسوزدى وفيتسەرگە جاتتاتىپ قانا قويماي, ءوزى دە ۇمىتپاۋى شارت. قيالدان قۇراستىرعان ون ءسوز – ەرتەڭگى ءومىرىنىڭ بيلەتى. ەندى ارتقا شەگىنەر جول جوق.

الەمگە بەيتانىس كۇنىنە بىرنەشە ءسوز ويلاپ تابۋ جيلگە وڭايعا سوقپايدى. ۋاقىت وتە تۇگەسىلە باستايدى. ەستە ساقتاۋ قابىلەتى قانشا مىقتى بولعانىمەن, تىعىرىقتان شىعار تاعى ءبىر امال كە­رەك-اق. ءبىر كۇنى ءوزى سەكىلدى ەركىنەن ايى­رىلعان ەۆرەيلەرگە شالاپ قۇيىپ بەرىپ وتىرىپ, انشەيىن ءبىرىنىڭ ەسىمىن سۇراي­دى. سول ساتتە ونىڭ ويىنا تاعى ءبىر ايلا جىپتەي بايلانادى. ەندى ول ءاربىر تۇتقىننىڭ اتىنان جاڭا ءسوز جاسايدى. بۇل ءارى جاتتاۋعا جەڭىل.

وسى قىم-قۋىت شاقتا ءبىزدى قايران قالدىرعان رەجيسسەر پەرەلماننىڭ قاۋىرت شەشىمدەرى. ونىڭ كەيىپكەرلەرى ءبىر باعىتتا ەمەس, پاراللەل, كەيدە ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى جۇرەدى. كورەر­­مەندى ءارتۇرلى ءتۇستىڭ شىرماۋى­نا سالۋىمەن اسەرلى. ماسەلەن, ءسىز اققا بوياعان فيگۋرا سوڭىندا تۇندەي تۇنەرۋى مۇمكىن. قايشىلىقتار شەرۋىن, قورلاۋعا قۇمارلىقتى, ءيىسالماس جاۋىز­دىقتى بەرە وتىرىپ, ستەرەوتيپتەردەن قاشادى. ناتسيستەردىڭ ءبارى بىردەي دەگەن تۇجىرىمنان باس تارتىپ, ولاردان دا اڭعالدىق ءھام مەيىرىم ىزدەيدى. ءارى شىعارمانىڭ نۇكتەسى قويىلعانشا سونى تابادى دا.

قاراڭىز, رەجيسسەر فيلم بارىسىندا ءجيلدىڭ تاعى ءبىر قىرىن سۋرەتتەيدى. ونىڭ قولتاڭباسى جوعارىعا ۇنەمى ەسەپ بەرىپ وتىراتىن باس اسپازشىنى تاڭداي قاقتىرادى. ءسويتىپ, تۇتقىننىڭ وقىتۋشى عانا ەمەس, حاتشى رەتىندە قىزمەتى وسەدى. بۇل ءبىر-بىرىنە كەراعار ەكى تۇلعانى جاقىنداستىرا تۇسەدى. اگرەسسيۆتى اكتەردىڭ ويىنى نازىك يرو­نيالارعا بويلاپ, ەمپاتيا تۇزەدى. ەكەۋارا دوستىق فورمۋلاسىن سىزادى. وسىلاي ەكران سىرتىنداعى كورەرمەننىڭ مورالدىق كۇشىن سىنايدى.

ءجيلدىڭ جادى كەزدەيسوق ارىپتەردەن قۇرالعان جالعان پارسى سوزدىگى عانا ەمەس, مىڭداعان قۇربانداردىڭ تاريحى. وندا جازىقسىز جاپا شەككەن تالاي ادامنىڭ ەسىم-سويى جاسىرىنعان. ناتسيستەر كەيىن شەگىنگەندە لاگەردى ورتەۋدى ۇيعارادى. كلاۋس ساربازداردىڭ قارسىلىعىنا قاراماي, دوسىنا بوستاندىق سىيلايدى. ال ءوزى پارسى ءتىلىن بىلەمىن دەپ جالعان سويلەگەنى ءۇشىن اۋەجايدا تۇتقىندالادى. تۇتقىنعا يمانداي سەنگەن ونىڭ تاعدىرى تراگەديامەن اياقتالادى. ال جيل كونتس­لاگەردە قازا تاپقانداردى قاعازعا ءتۇسىرىپ, ەرتەڭگى كۇنىنە جىميا قارايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار