تاس تا بولسا جانى بار سياقتى, ويعا جەتەلەپ, جالعىز جانعا ەس بولادى. ەرتەدەگى «الاڭ دا الاڭ, الاڭ جۇرتپەن» بىرگە جۇمباق داۋىرلەرگە ساپار شەگەسىڭ. ءارى قارايعى ءىزدى قازتۋعان جىراۋدىڭ ءوزى سالىپ الا جونەلەدى.
«الاڭ دا الاڭ, الاڭ جۇرت,
اقالا وردام قونعان جۇرت.
اتامىز ءبىزدىڭ بۇ ءسۇيىنىش
كۇيەۋ بولىپ بارعان جۇرت.
انامىز ءبىزدىڭ بوزتۋعان
كەلىن بولىپ تۇسكەن جۇرت...». سودان كەيىن بارىپ «قارعاداي مىناۋ قازتۋعان باتىر تۋعان جۇرت», دەيدى. اتاسى سۇيىنىشتەن سوڭ بىردەن اناسى بوزتۋعان ەسىمىن اتاعاننان-اق شەشەگە دەگەن قۇرمەت اتوي سالادى. بۇل جەردە ءباسى ەڭ بيىك ءسوز – جۇرت, ياعني ەل مەن جەر, وتان دەگەن ءسوز. ودان سوڭ اتا مەن انا, ەلگە قورعان بولىپ تۋعان قازتۋعان باتىر (بالا). «وتان – وتباسىنان باستالادى» دەگەن ماقالدىڭ توركىنى وسى جەردەن شىعادى, دەمەك. بىردەن ەل قورعانى باتىرلاردى ماقتاماي اناسىن ايتادى جىراۋ. وشاقتىڭ ءۇش بۇتىنداي وسى اتا-انا, بالالارعا, قازتۋعانشا ايتقاندا, «جانعا ساقتاۋ بولعان جۇرت» ەكەن. قازاق ونى دا جەر-انا دەپ تانيدى. بۇگىندە سولاي اتايمىز. بالا ەلدىك جاعدايدا كەپىلگە ءجۇرۋى مۇمكىن, انا ساتىلماعان دالا زاڭىندا. جازىلماعان وسى زاڭ, وسى ۇستىن كوكەيىمىزدەن وشكەن جوق. انالارعا دەگەن قۇرمەتىمىز دە ارتپاسا كەمىمەگەن. قازاق سونداي حالىق بولىپ قالا بەرسە, جەر بەتىنەن جويىلىپ كەتپەسى تاعى انىق.
«ەدىل بول دا, جايىق بول,
ەشكىممەنەن ۇرىسپا.
ولەتۇعىن تاي ءۇشىن,
كوشەتۇعىن ساي ءۇشىن,
جەلكە تەرىڭ قۇرىسىپ,
اركىممەنەن ۇرىسپا.
اشۋ – دۇشپان, ارتىنان
ءتۇسىپ كەتسەڭ قايتەسىڭ
ءتۇبى تەرەڭ قۋىسقا!..» (اسان قايعى)
اقىل-ويى مەن سانا-سەزىمى وسىلاي ولشەۋسىز كەڭ پىشىلگەن حالىقتىڭ كىسى سىيلاۋ, ادامنىڭ قادىرىنە جەتۋى مەن ءومىردى پارىقتاۋى وزگەشە, اناعۇرلىم جوعارى. ۇلت پەن ۇلىستىڭ ءوسىپ-جەتىلۋى, شاڭىراقتىڭ قۇتايىپ, بەرەكەسىنىڭ ارتۋى, ىرىسىنىڭ تۇراعى عانا ەمەس, بەسىكتەگى ۇل-قىزدىڭ بويعا جەتىپ, ات جالىن تارتىپ مىنگەنگە دەيىنگى تاربيەسى انالار قولىندا بولعانىن كورەمىز. اكە ءاردايىم توردە, شاڭىراقتىڭ تورەسى. ول ۇسىنعان جولدى, ۇلگى-ونەگەنى جەتكىزۋشى, ۇرپاق بويىنا ءسىڭىرۋشى انا – مەيىرىم ۇستاسى. ۇل-قىزدارى ءوسىپ-جەتىلگەن سوڭ ونىڭ دا ورنى ءتور. اق اجە, ءازىز جان, قاسيەتتى انانىڭ تالايى اۋلەت قانا ەمەس, تۇتاس تايپانىڭ ۇرانىنا اينالعانى تاريحتان ءمالىم.
دۇنيەدە قانشا جان, قانشا جۇرەك سوقسا, سونىڭ ارقايسىسىنىڭ تۇكپىرىندە ارداقتى انا ەسىمى جازۋلى. ادام اتانىڭ قانى, انانىڭ مەيىرىم شۋاعىنان دارىعان قاسيەت پەن ماحاببات ارقىلى ءومىر سۇرەدى. سول ارقىلى ءسۇيىپ-كۇيەدى, سول ارقىلى ۇلى ەرلىكتەرگە بارادى.
ۇلى جورىق جىراۋى دوسپامبەت «قوساقاي, قوساي, ەر دوسايدىڭ اناسى حان قىزىنداي سۇلتاننىڭ ءوزى ەدى» دەپ جاۋ قولىندا جاعدايسىز قالىپ بارا جاتىپ ەل اناسىن ەسىنە الىپ, تەبىرەنەدى. ەل مەن جۇرتتىڭ ەرتەڭىنە الاڭ كوڭىلمەن قاراعاندا اۋەلى حالقىنىڭ ار-نامىسىنا اينالعان انانى ويلايدى. دوسپامبەت جىراۋ ءحVى عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىنە دەيىن عانا ءومىر سۇرگەنىن ەسكەرسەك, قازاق انالارىنىڭ بەينەسى قادىم زاماننان ءىز تارتاتىنىن پايىمداۋ قيىن ەمەس. ەسىمى ۇران بولعان بەرىدەگى انالاردى ايتپاعاندا. سول كوش قازىردە توقتاپ, توقىراعان جوق. ەرى جوقتا تاپ كەلگەن دۇشپانعا باقان ۇستاپ شاپقان بايعوزى باتىردىڭ قىزى, اعىباي باتىردىڭ اناسى سەكىلدى قازاق قىزدارى, قازاق ايەلدەرى, قازاق انالارى ماحاببات پەن ەلدىكتىڭ تۋىن جىققان جوق. دۋلات يسابەكوۆتىڭ «اپكەسىنەن», عالىم جايلىبايدىڭ ء«بىر قاپ ۇن. ءاسانالى ءاشىموۆ» باللاداسىنان, تاعى باسقا شىعارمالاردان كورىنەدى.
«قازاق پوەزياسىنىڭ تاريحىنداعى ەڭ سوقتالى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بۇقار جىراۋ», دەيدى جازۋشى مۇحتار ماعاۋين. اسان قايعى, قازتۋعان, دوسپامبەت ۇلگىلەرىنەن جۇلگە تارتىپ, ۇلتتىق سانا تۋىن جوعارى كوتەرگەن بۇقار جىراۋدىڭ تومەندەگى مىنا سوزىنە ءبىر اۋىز ءسوز قوسۋدىڭ ءوزى ارتىق بولعانداي. اياۋلى انا تاقىرىبىن ەلدىك تۇرعىسىنان باعالايتىن سانا كەرەك. مۇنى بىزگە تەك ءتۇيسىنىپ وقۋ عانا قالادى:
«ونىنشى تىلەك تىلەڭىز:
ون اي سەنى كوتەرگەن,
ومىرتقاسى ۇزىلگەن,
ايازدى كۇندە اينالعان,
بۇلتتى كۇندە تولعانعان,
تار قۇرساعىن كەڭەيتكەن,
تاس ەمشەگىن جىبىتكەن,
اناڭ ءبىر اڭىراپ قالماسقا.
ون ءبىرىنشى تىلەك تىلەڭىز:
ون بارماعى قىنالى,
ومىراۋى جۇپارلى,
ءيىسى جۇپار اڭقىعان,
داۋىسى قۋداي ساڭقىعان,
نازىمەنەن كۇلدىرگەن,
قۇلقىمەنەن سۇيدىرگەن,
ارداقتاپ جۇرگەن بيكەشىڭ
جىلاي دا جەسىر قالماسقا».
