ايماقتا ۇيىمداستىرىلعان سەمينار-كەڭەس اياسىندا وسك باسشىسى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ دايىندىعىن تەكسەردى, سونداي-اق الداعى سايلاۋعا دايىندىق بويىنشا اۋماقتىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەڭەس وتكىزدى. كەڭەسكە ورتسايلاۋكوم مۇشەسى شاۆقات وتەمىسوۆ پەن كوميسسيا اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى.
ساپاردىڭ ءبىرىنشى كۇنى نۇرلان ءابدىروۆ ورال قالاسىندا ۋچاسكەلىك, وبلىستىق جانە قالالىق وكرۋگتىك كوميسسيالارعا بارىپ, اعىمداعى سايلاۋ ناۋقانىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىمەن تانىستى. سودان كەيىن ورتسايلاۋكوم توراعاسى بايتەرەك اۋدانىنداعى ۋچاسكەلىك سايلاۋ جانە وكرۋگتىك كوميسسيالارعا باردى.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا داۋىس بەرۋ كۇنىنە ۋچاسكەلەردىڭ دايىندىعىنا جانە ازاماتتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار جانە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاساۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
كوميسسيا توراعاسى كەيبىر ۋچاسكەلەردە ۋچاسكەلىك كوميسسيا مۇشەلەرىنە داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلاردا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ۇستەلدەرىن جانە قوعامدىق بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنە ارنالعان ورىنداردى ورنالاستىرۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار بەردى. سونداي-اق نۇرلان ءابدىروۆ كوميسسيالاردىڭ نازارىن داۋىس بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە داۋىستاردى ساناۋ ءراسىمى كەزىندە قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, حالىقارالىق بايقاۋشىلار مەن باق وكىلدەرىنە قاجەتتى شولۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا اۋداردى.
«الداعى سايلاۋدا داۋىس بەرۋ بيۋللەتەندەرىنىڭ سانى كەمىندە ەكى ەسە ارتادى. سوندىقتان داۋىس بەرۋ جاشىكتەرىنىڭ ساپاسىنا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل اسپەكت تە ماڭىزدى», دەدى ورتسايلاۋكوم باسشىسى.
نۇرلان ءابدىروۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى مىنەز-ق ۇلىق ەرەجەلەرىن مىندەتتى تۇردە ءبىلۋى كەرەك. اتاپ ايتقاندا, بايقاۋشىلار, كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى مەن باق وكىلدەرى داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايعا كەلگەن ساتتەن باستاپ وسى ەرەجەلەردىڭ مازمۇنىمەن مىندەتتى تۇردە تانىسۋى قاجەت.
سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ بىرىندە وسك باسشىسىنا «ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىندا» ازاماتتاردى تىركەۋ ورنىنىڭ دەرەكتەرىن تەكسەرۋ بويىنشا ونلاين-سەرۆيستىڭ جۇمىسى ايقىن كورسەتىلدى.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا وسك توراعاسى كوميسسيا مۇشەلەرىنەن سايلاۋ ناۋقانىندا دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭدەرىندە قانداي ماسەلەلەرگە تاپ بولعانىن, وسى ناۋقاننىڭ بارلىق زاڭنامالىق جاڭالىقتارى مەن ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىندىردى. ول سونداي-اق كوميسسيالاردىڭ بارلىق مۇشەلەرىن ۇزدىكسىز جانە ساپالى وقىتۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋدارىپ, داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن ءتيىستى سەرتيفيكات الۋ ارقىلى اياقتالۋعا ءتيىس ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى.
نۇرلان ءابدىروۆ كوميسسيا مۇشەلەرىن سايلاۋالدى باعدارلامالارى مەن ۋادەلەرىن ورىنداماۋىنا بايلانىستى دەپۋتاتتاردىڭ مانداتىن قايتارىپ الۋعا سايلاۋشىلاردىڭ قۇقىعى بار ەكەندىگىنە دايىن بولۋعا شاقىردى. مۇنداي جاعدايلاردا زاڭعا سايكەس جاڭا سايلاۋ تاعايىندالادى, سوندىقتان اۋماقتىق, وكرۋگتىك جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسى تۇراقتى سيپاتقا يە بولماق.
ءىس-شارانىڭ ەكىنشى كۇنى نۇرلان ءابدىروۆتىڭ توراعالىعىمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, وبلىستىق پروكۋراتۋرا, پوليتسيا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ دەپارتامەنتتەرى, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىنىڭ, كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى شتابتارىنىڭ وكىلدەرىنىڭ, ەقىۇ دياقب سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ۇزاق مەرزىمدى ميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى توماس حولتسەر (شۆەيتساريا) جانە ەلەنا بالاندينانىڭ (رەسەي فەدەراتسياسى), سونداي-اق باق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەس ءوتتى.
ءسوز باسىندا نۇرلان ءابدىروۆ اعىمداعى سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە جان-جاقتى توقتالىپ, سايلاۋ تۋرالى زاڭنامانىڭ نوۆەللالارىن اتاپ ءوتتى. ساياسي پارتيالار مەن بىرمانداتتىق كانديداتتاردىڭ تىزىمدەرىن ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭدەرىنىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارى تۋرالى دا ايتتى.
كەڭەس بارىسىندا وسك توراعاسى سايلاۋشىلار ءتىزىمى, سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلىق, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ, مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار ءۇشىن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە قاجەتتى جاعداي جاساۋ, سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن ۋچاسكەلەرگە ۋاقتىلى جەتكىزۋ جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەەلەر بويىنشا وڭىردە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ەسەپتەردى تىڭدادى.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان نارىمبەتوۆ وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردى سايلاۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ دايىندىعى جانە ازاماتتاردى اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حاباردار ەتتى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, وبلىستا 689 سايلاۋ كوميسسياسى, ونىڭ ىشىندە 14 اۋماقتىق, 171 وكرۋگتىك جانە 504 ۋچاسكەلىك كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى. ايماق بويىنشا تىزىمدەگى سايلاۋشىلار سانى 442 350 ادامدى قۇرادى.
«سايلاۋشىلاردى اقپاراتتاندىرۋ ءۇشىن Call-ورتالىقتاردىڭ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ, «Smart Uralsk» ءموبيلدى قوسىمشاسى ازىرلەندى, سونداي-اق ازاماتتار سايلاۋشىلار تىزىمىندە وزدەرىن تەكسەرىپ, بارلىق قاجەتتى اقپاراتتى الا الاتىن تەلەگرامم-بوت جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ايماقتا ۇگىت-ناسيحات باسپا ماتەريالدارىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن 541 ورىن جانە كانديداتتاردىڭ سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن 262 ورىن بەلگىلەنگەن», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
بقو اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى عايسا قاپاقوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, وڭىردە 504 سايلاۋ ۋچاسكەسى بار بولسا, 689 سايلاۋ كوميسسياسى, ونىڭ ىشىندە 171 اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسى, 14 اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى جۇمىس ىستەيدى.
«ازاماتتاردى اقپاراتتاندىرۋ ماقساتىندا سايلاۋ تۋرالى 200-دەن استام باننەر ورناتىلدى, 8000-نان استام ىنتالاندىرۋشى پلاكات باسىلدى. سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن ءاربىر تۇرعىنعا (442 350 ادام) سايلاۋعا جەكە شاقىرۋلار دايىندالدى, ولار 4 ناۋرىزدان باستاپ تاپسىرىلا باستايدى», دەدى عايسا قاپاقوۆ.
اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى وڭىردە 2 182 مۇگەدەكتىگى بار ادامعا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ كەزىندە ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن دا باياندادى. ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى ارباعا بايلانعان 493, كورۋ قابىلەتىنىڭ جوعالۋىمەن 1 336 جانە ەستۋ قابىلەتىنىڭ جوعالۋىمەن 353 اداممەن جەكە بايلانىس ورناتتى. داۋىس بەرۋ ورىندارى ولاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە تولىعىمەن سايكەس كەلەدى.
ال وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى الپامىس كوشكىنباەۆ داۋىس بەرۋ كۇنى كورۋ فۋنكتسيالارى بۇزىلعان نەمەسە كورۋ قابىلەتى تولىق جوعالعان ادامدارعا سايلاۋ بيۋللەتەنىن تولتىرۋ ءتارتىبىنىڭ اۋديو نۇسقاسى, سايلاۋ بويىنشا اقپاراتتى تىڭداۋ, قوسىمشا جارىقتاندىرۋ جانە وپتيكالىق تۇزەتۋ قۇرالدارى (لۋپا) قامتاماسىز ەتىلەتىنىن حابارلادى.
«كرەسلو-اربانى پايدالاناتىن سايلاۋشىلار ءۇشىن جاسىرىن داۋىس بەرۋگە جانە ءجۇرىپ-تۇرۋعا ارنالعان كابينالاردىڭ ىڭعايلىلىعى, سونداي-اق اقپاراتتىق ماتەريالدارمەن تانىسۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. سويلەۋ نەمەسە ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامدار ءۇشىن دىبىس كۇشەيتكىشى مەن قۇلاققاپ ورناتىلادى. سونداي-اق سۋردواۋدارماشىلاردىڭ قىزمەتتەرى, ونىڭ ىشىندە ونلاين رەجىمىندە كوزدەلەدى. وبلىستا سايلاۋ كۇنى مىندەتتى تۇردە «ينۆاتاكسي» قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى», دەدى ول.
وسك توراعاسى جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ ورگاندارىنا 1, 2 توپتاعى مۇگەدەكتەرگە جانە ەگدە جاستاعى ادامدارعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, ولار ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى دايىنداۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كەڭەستە داۋىس بەرۋ كۇنى وبلىستا قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جانبولات جانشين باياندادى. ول سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ كەزىندە قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا پوليتسيانىڭ جەكە قۇرامى قىزمەت وتكەرۋدىڭ كۇشەيتىلگەن نۇسقاسىنا اۋىستىرىلاتىنىن حابارلاسا, وبلىس پروكۋرورى سەرىك شالاباەۆ سايلاۋ كەزىندە زاڭنىڭ ساقتاۋىن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ايتتى.
ءوز كەزەگىندە نۇرلان ءابدىروۆ داۋىس بەرۋ كۇنى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ۋچاسكەدە ۋسك توراعاسىنىڭ شاقىرۋىنسىز بولماۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. ول سونداي-اق وڭىردەگى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىن زاڭ تالاپتارىنا سايكەس اشىق جانە ءادىل سايلاۋ وتكىزۋگە بار كۇش-جىگەرىن جۇمساۋعا شاقىردى.
ۋچاسكەلىك كوميسسيا مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋ اياسىندا «داۋىس بەرۋ كۇنى» ىسكەرلىك ويىنىن قولدانا وتىرىپ, كوميسسيا مۇشەلەرىن دايارلاۋ بويىنشا وقىتۋ ترەنينگى وتكىزىلدى. ترەنينگتىڭ ماقساتى – سايلاۋ كوميسسيالارى مۇشەلەرىنىڭ داۋىس بەرۋدىڭ بارلىق راسىمدەرىن ساپالى مەڭگەرۋ, سايلاۋعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار ازاماتتاردىڭ تىزىمدەرى, ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىكتەرى, ازاماتتاردىڭ اۋىزشا جانە جازباشا وتىنىشتەرىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ, قوعامدىق بىرلەستىكتەر وكىلدەرىمەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ پراكتيكالىق داعدىلارىن يگەرۋ.
ەكى كۇندىك سەمينار-كەڭەستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نۇرلان ءابدىروۆ اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارىنا ۋچاسكەلەردى اقپاراتتىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ, ولاردىڭ ازاماتتار ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن قولجەتىمدىلىگى مەن ىڭعايلىلىعى, داۋىس بەرۋ كۇنى ءتيىمدى بايقاۋ ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ جونىندە بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى. وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعى ورتسايلاكوم باقىلاۋىندا بولادى.
