سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
جاقىندا ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنا جانە ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا قاتىستى ماسەلەلەر قارالىپ, باسپالارعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ كۇشەيەتىنى ايتىلدى. رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ءبىلىم مازمۇنىن ساراپتاۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى ازىرلەۋ جانە باسىپ شىعارۋ ءىسى 2004 جىلدان بەرى قولعا الىنىپ, باسەكەلى ورتاعا بەرىلگەن. بۇگىندە وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەردى ازىرلەۋمەن 20-دان استام جەكە باسپا اينالىسىپ كەلەدى. ال وقۋ ادەبيەتتەرى ساراپتاۋ ورتالىعىندا مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتەدى.
اتالعان ورتالىقتىڭ ديرەكتورى ەلدوس نۇرلانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەردىڭ بىرقاتارى ورىس تىلىندە دايىندالىپ, كەيىننەن مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارىلىپ, ساراپتاماعا ۇسىنىلىپ كەلگەن. اۆتورلاردىڭ وقۋلىق تەورياسى بويىنشا جۇيەلى تۇردە دايىندىعى بول- ماعان. سونداي-اق زاڭنامالاردا باسپاحانالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ناقتىلانباعان. ورتالىقتىڭ دەرەگىنشە, بىلتىردان باستاپ وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەننىڭ مازمۇنىنا قويىلاتىن تالاپتار بەكىتىلدى. وسى قۇجاتقا سايكەس وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن قازاق تىلىندە دايىنداۋ تالابى كۇشەيتىلىپ وتىر.
– ەندىگى كەزەكتە وقۋلىق شىعارۋ ىسىنە قويىلاتىن تالاپتار قاتاڭ قاداعالانادى. ال وقۋلىق اۆتورلارىنىڭ قۇرامىندا كەمىندە ءۇش ماماننىڭ (سالا بويىنشا عالىم, پراكتيك-مۇعالىم جانە ادىسكەردىڭ) بولۋى مىندەتتى. وقۋلىقتى دايىنداۋدا ءبىر عالىم مەن ەكى پراكتيك-پەداگوگ ءپان مازمۇنىن تولىق يگەرۋگە ءتيىس. باسپالار اۆتورلار ۇجىمىن وڭىرلەردەگى ادىسكەرلىك كابينەتتەردىڭ, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ماماندارىن جانە ءوزىنىڭ جاڭاشىلدىعىمەن, ىسكەرلىگىمەن تانىلعان, «جىل مۇعالىمى», «ۇزدىك پەداگوگ» سياقتى بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازدارى اراسىنان ىرىكتەيدى. ەڭبەك ءوتىلى, ساناتى, شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى ەسكەرىلەدى. بۇگىنگە دەيىن مىڭنان استام وقۋلىق اۆتورى پەداگوگيكالىق عىلىمدار اكادەمياسى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت بازاسىنداعى كۋرستاردان وتكەن. كەيبىر باسپالاردا «وقۋلىق اۆتورلارىنىڭ مەكتەبى» عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىقتارى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. اۆتورلار مەكتەبىنىڭ ادىسكەرلەرى سەمينار-ترەنينگتەر وتكىزىپ, اۆتورلاردىڭ مەكتەپ وقۋلىقتارىن ازىرلەۋدەگى وتاندىق جانە شەتەلدىك وزىق تاجىريبەلەرمەن تانىسۋى سياقتى جۇيەلى جۇمىستار جولعا قويىلعان, – دەدى ەلدوس نۇرلانوۆ.
قازىر وقۋلىق ساپاسىن جاقسارتۋ, ءبىلىم مازمۇنىن وقۋشى تالابىنا سايكەس يكەمدەۋ باعىتىندا كاسىبي ماماندار جۇمىس ىستەپ جاتىر. جاڭارتىلعان باعدارلاماعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلۋ ۇستىندە. وقۋلىق ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان كەشەندى ءىس-شارالارعا قاتىستى مامانداردىڭ دا ايتار پىكىرى بار. ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, رەسپۋبليكانىڭ ۇزدىك ۇستازى, ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ ماگيسترى كۇشاي تەردىكباي وقۋلىق الەم تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, بالالارعا جەڭىل تۇردە جازىلۋى كەرەك دەگەن پىكىردى العا تارتتى.
– بۇگىنگى وقۋلىقتاردا بالالار تۇسىنبەيتىن تاقىرىپتار بار, ال وقۋلىق دۇرىس بولۋى ءۇشىن مازمۇنى دا جونگە كەلۋى قاجەت. وقۋلىقتاردا اسىرەسە, جوعارى سىنىپتاردىڭ تۇسىنۋىنە قيىن تاقىرىپتار كەزدەسەدى. جوعارى سىنىپتاردا بۇرىنعى تەوريالىق مازمۇن سول قالپىندا قالىپ قويىپ وتىر. ال 5-6-سىنىپتارعا ارنالعان وقۋلىقتار جونگە كەلىپ قالدى دەۋگە نەگىز بار. سوندىقتان قوعام قاجەتىنە, وقۋشىنىڭ دەڭگەيىنە ساي وقۋلىق جازىلسا يگى. جالپى, وقۋلىقتى جاقسارتۋ ءۇشىن وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە قورىتىندى جاساپ, قانداي تاقىرىپتى قاي دەڭگەيدە يگەرە الاتىندىعى ساراپتالۋعا ءتيىس. قازىرگى كەزدە وقۋشىلاردان ءارتۇرلى سىناقتار الىنىپ جاتادى, بىراق ولاردىڭ كوپشىلىگى كوزبوياۋشىلىقپەن الىناتىندىعىن نەسىنە جاسىرامىز. سوندىقتان ءبىلىم قورىتىندىسىنىڭ اشىق جۇرگىزىلۋىنە ءمان بەرىلىپ, باعدارلامادا وقۋلىقتىڭ عىلىمي دەڭگەيى جەڭىلدەتىلىپ, بەرىلگەن تاپسىرما وقۋشىلاردىڭ وي-قابىلەتىن دامىتاتىنداي دەڭگەيگە باعىتتالۋعا ءتيىس, – دەيدى عالىم-ۇستاز.
ك.تەردىكبايدىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە مەكتەپتەردەگى ءبىلىم ساپاسى 50 پايىز دەڭگەيىندە, مۇعالىمدەر 5-كە باعالايتىن وقۋشىلاردىڭ سانى 20 پايىزبەن عانا شەكتەلىپ وتىر.
– بۇل قازىرگى ءبىلىم مازمۇنىن وقۋشىلاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ يگەرۋى مۇمكىن ەمەسىن كورسەتەدى. سالاداعى قانداي دا رەفورمانىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەسى اينالىپ كەلگەندە ءبىلىم ساپاسى ارقىلى ولشەنەتىنى ءسوزسىز. ءدال وسى تۇرعىدا ناقتى ناتيجەگە قول جەتىزۋگە كەسىرىن تيگىزىپ كەلگەن باستى فاكتور – ءبىلىم مازمۇنىن زامان تالابىنا ساي جاڭارتۋ ءىسىن قولعا الۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. بۇگىنگى ءبىلىم مازمۇنى جاسوسپىرىمدەردىڭ مۇمكىندىگى مەن قىزىعۋشىلىعىن, قاجەتتىلىگىن ەسكەرمەي, قوعامعا دەگەن تەرىس كوزقاراستى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتىپ وتىرعان مازمۇندا جازىلعانىن مويىنداۋىمىز قاجەت. وعان قازىرگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ ساندىق كورسەتكىشتەرى دالەل بولا الادى, – دەيدى ك.تەردىكباي.
«زەردەلى» اقىل-وي دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ىرىسبەك ءماۋىتتىڭ ايتۋىنشا, جاڭارتىلعان باعدارلاما مازمۇنىندا وقۋ ماقساتتارى كۇردەلەنىپ كەتكەن. وسى ورايدا وقۋلىق ازىرلەۋ ىسىنە جاس اۆتورلاردى تارتۋ, اۆتورلار قۇرامىن وزگەرتۋ ماڭىزدى.
– سونىمەن قاتار ورىس تىلىنەن اۋدارىلىپ جازىلىپ جۇرگەن وقۋلىقتار ماسەلەسىنە دە ءمان بەرۋ كەرەك. ءالى كۇنگە بۇل جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرمىز. بۇگىندە كوپتەگەن جەكەمەنشىك مەكتەپ سينگاپۋر مەن رەسەيدىڭ لوگيكالىق وقىتۋعا ارنالعان وقۋلىقتارىن قوسىمشا پايدالانىپ ءجۇر. وسى ورايدا وقۋلىق جازۋ ىسىندە شەتەلدەردىڭ دە وزىق تاجىريبەسى ەسكەرىلگەنى دۇرىس. قازىر باسپالار دا ساپالى وقۋلىق جازۋعا تىرىسادى. وقۋلىق جازۋ كەزىندە ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا باسىمدىق بەرۋ باستى ماسەلە ەكەنىن العا تارتۋ كەرەك. سوندىقتان باعدارلاما مەن وقۋلىق جازۋ ءىسى ورتاق بولۋى قاجەت. بەلگىلەنگەن ەرەجەگە سايكەس, وقۋلىق شىعارۋ ءىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وقۋلىق جازعان جانە ساراپتاعان مامان بايلانىستا بولماۋى كەرەك. بىراق كەرىسىنشە, اۆتور مەن ساراپشى وقۋلىقتى بىرگە وتىرىپ تالداعاندا, ونىڭ دۇرىس-بۇرىسىن بىرلەسە انىقتاپ جازعاندا عانا ساپالى وقۋلىق تۋادى, – دەيدى ى.ءماۋىت.
وقۋلىقتار مەن ديداكتيكالىق ماتەريالداردىڭ اۆتورى, ساراپشى نۇرگۇل مىرقاسىموۆا باسپالاردىڭ, اۆتورلاردىڭ وقۋلىق ىسىنە قاتىسۋى باسەكەلەستىكتى تۋعىزادى دەگەن پىكىردە.
– الايدا قالىپتاسىپ قالعان اۆتورلار باعدارلاما وزگەرگەنمەن, وقۋلىقتى وزگەرتكىسى كەلمەيدى. باسەكە دامۋ ءۇشىن مۇعالىمدەرگە دە باسپانى تاڭداۋ ەركىن بەرۋ كەرەك. بۇل شەتەلدىك تاجىريبەدە دە بار. بىزدە كەرىسىنشە, وقۋلىق باسىلعاننان كەيىن مەكتەپتەرگە بەلگىلى ءبىر باسپانىڭ كىتاپتارىن ماجبۇرلەۋ جاعى باسىم. تەحنولوگيا دامىعان زاماندا وقۋلىق بالالارعا قىزىقتى بولۋى كەرەك. ورىس تىلىنەن اۋدارىلاتىن باستاۋىشتىڭ ماتەماتيكا وقۋلىعىندا بالالاردىڭ تۇسىنۋىنە, قابىلداۋىنا اۋىر تاپسىرمالار بار. سوندىقتان بالانىڭ قابىلداۋىنا ىڭعايلى وقۋلىق جازىلۋى قاجەت. عالىمدار عىلىمي باعدار بەرسە, ادىسكەرلەر ادىستەمەسىنە ءمان بەرەدى. ساباق جوسپارىنىڭ قۇرىلىمىن, تەحنولوگيالارىن ۇسىنادى. بۇل جەردە ءار سىنىپتىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنىڭ نورماسى قاتاڭ ساقتالۋعا ءتيىس. وقۋشىلار كوبىنە عىلىمي-تانىمدىق ماتىندەرگە قىزىعادى. ونداي مىسالدار جاراتىلىستانۋ مەن دۇنيەتانۋدا بار دەسەك, باستاۋىش سىنىپ بالالارىنىڭ قابىلداۋىنا اۋىر تيەتىن ج.ايماۋىتوۆتىڭ «قارتقوجا» رومانىنان مىسالدار دا كەزدەسىپ جاتادى. ال قازاق ءتىلىن تۇسىنبەيتىن قالا بالالارى ءۇشىن بۇل تاپسىرمالار مۇلدە قيىندىق تۋعىزىپ كەلەدى. بۇل جەردە باستى ماسەلە تىلگە كەلىپ تىرەلەدى. وتباسىندا انا ءتىلىن مەڭگەرمەگەن بالا ماتەريالدى دا يگەرە المايدى. جاي ورنەكتەردى شىعارعانمەن, مىسال ەسەپتەردە قينالادى. ءوز ويىن جەتكىزە المايدى. سوندىقتان وتباسىندا, قوعامدا قازاق ءتىلىن وقىتۋعا باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. وليمپيادا كەزىندە دە لوگيكالىق تاپسىرمالار بولادى. كوپتەگەن وقۋشى ءتىلدى تۇسىنبەگەندىكتەن, تاپسىرمانى ورىنداۋعا قينالادى. ال مۇعالىمنىڭ ۋاقىتى وسىنى تۇسىندىرۋگە جۇمسالادى, – دەيدى ن.مىرقاسىموۆا.
وسى ورايدا ساراپشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا بولاشاق مامانداردى «وقۋلىقتى تەك قوسىمشا قۇرال رەتىندە, تاپسىرمالاردى ءوز قالاۋلارىڭا قاراي وزگەرتۋلەرىڭە بولادى. ەڭ باستىسى باعدارلامادان اۋىتقىماۋ كەرەك», دەگەن تۇسىنىكپەن وقىتىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, بولاشاق ماماندارعا مۇنداي باعىت-باعدار بەرگەن دۇرىس ەمەس. وسىنىڭ سالدارىنان وقۋلىقتىڭ بەدەلى تومەندەيدى. ال وقۋلىق ۇلتقا ءتان سيپاتپەن ءارى وقۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە ساي زاماناۋي دەڭگەيدە جازىلعاندا عانا كوڭىلدەن شىعادى.
گەوگرافيا وقۋلىقتارىنىڭ اۆتورى, ءبىلىم سالاسىنىڭ ساراپشىسى رۋسلان قاراتابانوۆ وقۋلىق ساپاسىنا اسەر ەتىپ وتىرعان بىرقاتار فاكتوردى اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ جاڭارۋىنا بايلانىستى ساباق بەرۋدىڭ دە ادىستەمەسى وزگەردى. جاڭا وقۋلىقتار جاڭا باعدارلاماعا نەگىزدەلىپ جازىلدى. وسى كەزگە دەيىن بىلىمگە باعىتتالعان ءتاسىلدى قولدانىپ كەلسەك, ەندى وقۋشىلار كوممۋنيكاتيۆتى داعدىلاردى يگەرۋدە. ءبىلىم مازمۇنى, وقۋلىق ساپاسىنا قاتىستى ايتىلعان سىندارعا بىرجاقتى قاراۋعا بولمايدى.
– جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنى نەگىزىندە دايىندالعان وقۋلىقتار كەيبىر مۇعالىمدەر ءۇشىن ساپاسىز بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. سەبەبى ولاردىڭ ءبىلىم بەرۋ تاجىريبەسى بۇرىنعى ادىستەمەگە نەگىزدەلگەن. تيىسىنشە, جاڭا ادىستەرگە ساي تاجىريبەسى جوق ءارى بەيتانىس نارسەنى قابىلداۋى باسقاشا بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان وقىتۋدىڭ جاڭاشا ءتاسىلىن بارلىق ءپان بويىنشا يگەرۋدە مۇعالىمدەرگە جاڭارتىلعان باعدارلامانى, وقۋلىقتا بەرىلگەن تاپسىرمالار نەنى كوزدەيتىنىن ءتۇسىندىرۋ كەرەك. مىسالى, بۇرىن گەوگرافيالىق ءبىلىم بەرۋمەن شەكتەلسەك, ەندىگى كەزەكتە وقۋشىلار گەوگرافيامەن قوسا ستاندارتتا كورسەتىلگەن اۋقىمى كەڭ داعدىلاردى يگەرۋى ءتيىس. مۇنداعى باستى كەمشىلىگىمىز باعدارلامانى يگەرۋدەگى ادىستەمەلىك تاجىريبەمىزدىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى. ونى ۇيرەنۋ ءۇشىن ۋاقىت كەرەك, ال بىلمەگەنىنە بولا مۇعالىمدى دە كىنالاي المايمىز. ەلىمىزدەگى جەتى مىڭ مەكتەپتىڭ مۇعالىمىن ءبىر مەزگىلدە وقىتىپ شىعۋ دا مۇمكىن ەمەس. باعدارلاما يننوۆاتسيالىق بولعاندىقتان, شىدامدىلىق تانىتۋ كەرەك, – دەيدى رۋسلان قاراتابانوۆ.
وسى ورايدا باستاۋىش سىنىپ وقۋلىقتارىن تولىققاندى ساپالى دەۋگە نەگىز بار ەكەنىن اتاپ وتكەن ساراپشى «جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىن ەنگىزۋ رەفورماسى شۇعىل تۇردە ىسكە اسقاندىقتان, 5-11-سىنىپ وقۋلىقتارىن اپروباتسيادان تولىقتاي وتكىزىپ ۇلگەرمەگەندىگىمىز دە سىنعا سەبەپ بولدى», دەيدى.
– دەگەنمەن جاڭارتىلعان باعدارلامادا ۇلتتىق ءبىلىم كورپۋسىنىڭ تالاپتارى ساقتالعان. قازاق ءتىلىن تەرەڭدەتىپ ۇيرەنۋ ءۇشىن گەوگرافيادا ءار تاراۋعا جاڭا مازمۇن قوسىلدى. ماسەلەن, «اق سۋ, قارا سۋ» دەگەن نەنى بىلدىرەدى, كليماتتى وتكەن كەزدە مەتەونيمدەردى ەسكەرە وتىرىپ, «قۇرالايدىڭ سالقىنى» سياقتى تابيعات قۇبىلىستارىنا بايلانىستى حالىقتىق قاعيدالاردا بار امالدار ەسكەرىلدى. قازاقتىڭ ءداستۇرلى گەوگرافيالىق ءبىلىمى بۇرىننان قالىپتاسقان دەگەن ويدى جەتكىزۋ جانە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ ماقساتىندا ق.ساتباەۆ پەن ش.ءۋاليحانوۆتاي عالىمدارىمىزبەن قاتار بۇرىن اتى-ءجونى سيرەك اتالىپ كەلگەن ع.قوڭقاشباەۆ سىندى قازاقتان شىققان مىقتى گەوگرافتاردى «قازاق عالىمدارىنىڭ گەوگرافياعا قوسقان ۇلەسى» دەگەن تاراۋعا قوستىق. حالىقارالىق ساراپشىلار دا جاڭا باعدارلامانى قۇپتاپ وتىر. وسى ورايدا جاڭا باعدارالاماعا سايكەس حالىقارالىق ولشەمدەردە قولدانىلاتىن تاپسىرمالار فورماتىن دۇرىس پايدالانا بىلگەن ءجون. مىسالى, تاپسىرماعا سايكەس ويدى ەسسە تۇرىندە جەتكىزۋگە بولادى نەمەسە ءماتىن ارقىلى بەرىلگەن تاپسىرما ۆيزۋالدى, سحەما تۇرىندە بەرىلۋى مۇمكىن. وسى ارقىلى وقۋشى پاندىك ءبىلىم الىپ قانا قويماي, ومىرگە كەرەك داعدىلاردى دا يگەرەدى. كوپتەگەن اۆتورلار, مۇعالىمدەر ءوزىنىڭ جاستىق شاعىنا قاتىستى ويلارىمەن شاتاسىپ جاتاتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدى. ال ءبىز كەرىسىنشە, ويلاۋى وزگەشە قازىرگى زامان بالالارىنا باعىتتاپ جۇمىس ىستەۋگە ءتيىسپىز, – دەيدى ول.
ر.قاراتابانوۆ وقۋلىق اۆتورلارىنىڭ شىعارماشىلىعىن شەكتەمەۋ كەرەگىن ايتتى. «ولاردى باسپالار وزدەرى ىرىكتەپ, تاڭداۋى قاجەت. ەگەر كانوندىق وقۋلىقتارعا سۇيەنىپ قالساق, بالالاردىڭ ءبىلىمىن دە شەكتەپ قالامىز. ءبىلىم بەرۋدىڭ ماقساتى – بالالاردى ومىرگە دايارلاۋ. سوندىقتان باسپالارعا ءبىلىم بەرۋ ستاندارتى, ءپان باعدارلاماسىنا قاتىستى تەحنيكالىق سپەتسيفيكا بەرىلۋى ءتيىس. ومىرشەڭ ءارى جالپىعا تۇسىنىكتى تاپسىرمانىڭ ۇلگىلەرىن بەرىپ, مازمۇن وسى ماسەلەنى قامتۋى كەرەك دەگەن سياقتى تالاپتارى بولۋى كەرەك. سوندا عانا ءىسىمىز ىلگەرى باسادى. كوپتەگەن باسپا پروفەسسور, دوكتور دەگەن اتاعى بار اۆتورلارعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتادى. وسىعان سايكەس كەي جاعدايدا ەسكى ءبىلىم باعدارلاماسى كوزقاراسىمەن وقۋلىق جازا باستايدى. بۇل جاعىن دا ەسكەرۋ كەرەك, دەيدى ساراپشى.
جاڭارتىلعان باعدارلاما مازمۇنىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ماسەلەسىنە وراي جولداعان جۋرناليستىك ساۋالىمىزعا ى.التىنسارين اتىنداعى قازاق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن مىنانداي جاۋاپ الدىق: «وقۋلىقتاردا بەرىلەتىن (اۆتورلىق ۇجىمىمەن) وقۋ ماتەريالى وقۋ باعدارلاماسىنداعى بەلگىلەنگەن بازالىق مازمۇنىمەن سايكەس بولۋى – قازىرگى تاڭدا وقۋلىقتارعا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتىڭ ءبىرى. سوندىقتان وقۋلىقتاردىڭ مازمۇنى وقۋ باعدارلاماسىنا تىكەلەي تاۋەلدى. دەمەك وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ولاردىڭ مازمۇنىن جاقسارتۋ ءۇشىن وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىن تۇزەتۋ قاجەت. ال جەتىلدىرىلگەن وقۋ باعدارلامالارى نەگىزىندە ازىرلەنگەن وقۋلىقتاردىڭ مىندەتتى تۇردە ساپاسى ارتادى».
اكادەميا ماماندارىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, بۇگىندە كوپتەگەن ەلدە وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىن وزگەرتۋ – ستاندارتتى, تسيكلدىك ۇدەرىس. باعدارلامالار ۋاقىت تالابىنا, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىنە, پەداگوگيكالىق تاسىلدەردىڭ وزگەرۋىنە, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا جانە تاعى دا باسقا سەبەپتەرگە وراي تۇزەتىلىپ وتىرۋى قالىپتى جاعداي. وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنى فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىق پەن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار قۇزىرەتتىلىگىن دامىتۋعا, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا جانە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا باعىتتالۋى كەرەك. رەسپۋبليكادا ءبىلىم مازمۇنىنا قاتىستى ماسەلەلەر ۇنەمى قاراستىرىلىپ كەلەدى. وسى ورايدا ساراپتامالىق تالداۋ ناتيجەسىندە بارلىق وقۋ ءپانى بويىنشا وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىندا ەلەۋلى قيىندىقتار بار ەكەنى انىقتالدى. ال مەكتەپتەگى وقۋ پاندەرىنىڭ ءبىلىم مازمۇنىن جەتىلدىرۋ ءپان كۋرسىنىڭ باعدارلاماسىن قيىنداتۋ ەمەس, العان ءبىلىمدى ءارتۇرلى ومىرلىك جاعدايلاردا قولدانۋىنا, مەكتەپ تۇلەگىنىڭ بولاشاق كاسىبي قىزمەتىنە باعدار بولۋىنا, جەكە تۇلعانىڭ تەحنولوگيالىق مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋگە ىقپال ەتۋى ءتيىس. وسىعان وراي, وقۋ باعدارلامالارىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋىندادى.
قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا تارتىلعان. ولاردىڭ اراسىندا پراكتيك-عالىمدار, ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيى مەن ساناتىنداعى پەداگوگتەر, تاجىريبەلى ادىسكەرلەر, «ۇزدىك پەداگوگ» اتاعىنىڭ يەگەرلەرى بار. ولاي بولسا, جاڭارتىلعان ءبىلىم باعدارلاماسىنىڭ مازمۇنى وقۋشى ۇدەسىنەن شىعاتىن ساپالى وقۋلىقتار جازۋعا ىقپال ەتەدى دەپ سەنەيىك.
الماتى
