اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ەنتوني بلينكەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردىمەن س5+1 فورماتىنداعى مينيسترلەر باسقوسۋىنان كەيىن باق وكىلدەرىمەن كەزدەستى. بريفينگ بارىسىندا جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, رەسمي ساپارىن قورىتىندىلاعان ە.بلينكەن بۇگىندە جاھاندا ورىن العان ءتۇرلى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ جولىندا قازاقستان ەرەكشە ءرول اتقارىپ, ەلىمىزدىڭ الەمدىك ارەنادا وزىندىك ورنى بار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. «سونىڭ ىشىندە, يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋىن توقتاتۋ, بىتىمگەرلىك وپەراتسيالارعا قاتىسۋ, سونداي-اق عارىش كەڭىستىگىن زەرتتەۋدەگى ۇلەسى مول», دەدى ە.بلينكەن. سونداي-اق ول مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان رەفورمالارىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.
– اقش تاراپى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ يگى ءارى باتىل رەفورمالارىن ارقاشان قولدايدى. ءبىز, ارينە, قازاقستان قابىلدايتىن ءىس-شارالار مەن اتقاراتىن جۇمىستاردى باقىلاپ, سارالاپ وتىرامىز. ماسەلەن, ەلدەگى ادام قۇقىعىن قورعاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس, ونىڭ تامىرىن جويۋ سەكىلدى. سونداي-اق پرەزيدەنتتىك مەرزىمگە قاتىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ورنى ەرەكشە. بۇل وزگەرىستەر ءوز كەزەگىندە قازاقستاندى ينۆەستيتسيا قۇيۋعا قولايلى ەل رەتىندە كورسەتەدى. ءبىز 1991 جىلدان بەرى قازاقستان ەكونوميكاسىنا 50 ملرد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا قۇيدىق. بولاشاقتا دا اقش تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمىن ارتتىرۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر, –دەدى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى دە اقش-پەن ءوزارا ارەكەتتەستىك كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك رۋحىندا دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە ساياسي ديالوگتىڭ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق جاندانۋىنىڭ كەپىلى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مالىمەتىنە سايكەس قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا اينالىمى 2022 جىلى 3 ملرد دوللاردان اسقان. بۇل كورسەتكىش الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 37,2 پايىزعا ارتىق. ونداعى ەكسپورت كولەمى 1,15 ملرد دوللارعا, ال اقش-تان قازاقستانعا يمپورت كولەمى 1,89 ملرد دوللارعا جەتكەن.
– اقش – قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى ەڭ ءىرى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى. 1993 جىلدان بەرى اقش-تىڭ قازاقستانعا تىكەلەي ينۆەستيتسيالارىنىڭ جالپى اعىنى 62 ملرد دوللاردان استى, ال 2022 جىلدىڭ العاشقى ءۇش توقسانىندا امەريكا ينۆەستيتسياسىنىڭ كولەمى 2021 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 58,8 پايىزعا, ياعني 5 ملرد دوللارعا دەيىن ءوستى.
قازاقستاندا اقش كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 590-عا جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. اقش كومپانيالارى قازاقستان نارىعىنا جوعارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ كەلەدى. قازاقستان امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ورتالىق ازيا ايماعىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا بەيىلدىلىگىن جوعارى باعالايدى, – دەدى مينيستر.
سونداي-اق مۇحتار تىلەۋبەردى ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن اقش سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ س5+1 فورماتىنداعى مينيسترلەر كەزدەسۋىنىڭ اياقتالعانىن ايتىپ, ونىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
– كەزدەسۋ كۇردەلى حالىقارالىق جاعدايدا وڭىرلىك بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان ورتاق ساياسي كۇش-جىگەرىمىزدى ايقىن كورسەتەدى. ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءوزىنىڭ ديپلوماتيالىق باسىمدىقتارىنا سايكەس كوپۆەكتورلى جانە تەڭگەرىمدى سىرتقى ساياساتىن جالعاستىرىپ كەلەدى. ورتالىق ازيا مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى ءبىزدىڭ نەگىزگى سەرىكتەستەرىمىز بولىپ قالا بەرەدى. بۇل قابىلداۋشى تاراپ رەتىندە ءبىز ءۇشىن س5+1 فورماتىن ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى تەتىگىنە اينالدىرادى. س5+1 تەتىگى ءوزىن ورتالىق ازياداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى, قاۋىپسىزدىكتى جانە تۇراقتى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى ءتيىمدى ايماقتىق ديپلوماتيالىق پلاتفورما رەتىندە تانىتتى. ءىس-شارا بارىسىندا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى, تەرروريزممەن كۇرەس, ەنەرگەتيكا جانە قورشاعان ورتا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قوسا العاندا كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەر تالقىلاندى, – دەدى م.تىلەۋبەردى.
سونداي-اق مينيستر اقش تارابىنا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا دەگەن نيەتى ءۇشىن العىس ايتتى.
– استاناعا العاشقى رەسمي ساپارىمەن كەلگەن اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ەنتوني بلينكەندى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە قابىلداۋعا ريزامىن. مەن ونىمەن وسى ۋاقىتقا دەيىن ءارتۇرلى حالىقارالىق ءىس-شارالاردا جانە ۆاشينگتوندا كەزدەسكەنمىن, تەلەفون ارقىلى بىرنەشە رەت سويلەستىك. ال بۇگىن بلينكەن مىرزا استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلدى. كەزدەسۋگە دەيىن اقش دەلەگاتسياسىمەن وتە ناتيجەلى كەزدەسۋلەر وتكىزدىك. مەملەكەتتىك حاتشى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قابىلداۋىندا دا بولدى. دوستىق جانە سىندارلى سيپاتتا وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر, سونداي-اق قازاقستان-امەريكا ىنتىماقتاستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى, – دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.
سونداي-اق مينيستر س5+1 فورماتىنا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ دەلەگاتسياسىن وسى جىلدىڭ 8-9 ماۋسىمىندا وتەتىن «استانا» حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىردى.
