– اڭگىمەنى «الىپ انا – تۇكتى اتا» ءاپسانا-پوەماسىنان باستالىقشى. ادام مەن پەرىنىڭ بايلانىسى, ودان تۋعان الىپ ەدىگە حاقىنداعى جىردا كورىنبەيتىن الەمنىڭ كوپ سىرى بايان ەتىلەدى. پوەمانى جازۋعا نە تۇرتكى
بولدى؟
– بابا تۇكتى شاشتى ءازىز تۋرالى اڭىزدى بىلەمىز, سۇيەگى سوزاق جەرىندە جاتىر. التىن ورداعا ءامىرىن جۇرگىزگەن ءھام تاعىنا وتىرعان ەدىگە – ەلدىك ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن تۇلعا. قاراپايىم حالىقتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ناعىز ەرلەردىڭ ومىرگە كەلۋىنىڭ ءوزىن اڭىز ەتىپ جىبەرەدى. جالپى, تۇلعالار حالىق ءۇشىن, ۇلى وقيعالار ءۇشىن, ياعني ءبىر ۇلكەن ميسسيانى اتقارۋ ءۇشىن دۇنيەگە كەلەدى. قازاقتا الپامىس باتىردىڭ, قوبىلاندى باتىردىڭ دۇنيەگە كەلۋىندە دە بابا تۇكتى شاشتى ءازىزدىڭ ءىزى بار. قاراپ وتىرساق, بابا تۇكتى شاشتى ءازىز – ايرىقشا باتىرلاردىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە دانەكەر بولعان ۇلكەن تۇلعا. ەدىگەنىڭ جاتقان جەرى تۋرالى قازىر وتە كوپ داۋلى پىكىر بار. ەدىگە ۇلىتاۋ باسىندا جاتىر دەيدى ءبىر دەرەكتە, وندا شىنىندا «ەدىگە بيىگى» دەگەن جەر بار, باسىنا تالانتتى اۋدارماشى, قارىمدى قالامگەر كەنجەباي احمەتوۆ اعامنىڭ باستاۋىمەن ءوزىم دە شىقتىم. سوزاق جەرىندە, ماڭعىستاۋ جەرىندە دە ۇشىراسادى. سوزاقتاعى جايىنا دا ءتاۋ ەتتىم. ماڭعىستاۋداعى ەدىگە مازارىنا اقىن سۆەتقالي نۇرجان اعامىزبەن بارىپ, تاعزىم ەتتىك. ال اتىراۋدا, جەم-ساعىز وزەندەرىنىڭ بويىندا الىپ انا, تۇكتى اتا دەگەن ەكى مازار بار. مىنە, ەدىگەنىڭ اتا-بابالارى وسىلار ەدى دەيدى اڭىز.
قازاقتىڭ «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» دەگەن كەرەمەتتەي جىر تسيكلى بار عوي, ونىڭ ەڭ باسىندا تۇرعان اڭشىباي باتىر. اڭشىباي جەتىم بولىپ, ەل شەتىندە, كول جاعاسىندا تىرشىلىك ەتىپ ءجۇرىپ, اقىرى پەرىنىڭ ەكى قىزىنا ۇيلەنەدى. اڭشىبايدان تۋعان ۇرپاقتاردىڭ ءبىرى بابا تۇكتى شاشتى ءازىز دەيدى دە, ودان تۋعان قۇتلىقيادان ەدىگە تۋادى دەيدى. بىراق كەيبىر اڭىزدا ەدىگەنى تۋرا بابا تۇكتى شاشتى ءازىزدىڭ ءوز بالاسى دەيدى. اناسى پەرى, اتاسى ادام, وسىنداي ەرەكشە جۇپتان عاجايىپ ۇل تۋادى. اقتوبە وڭىرىندە شىعارماشىلىق ساپارمەن بولعان كەزىمدە ءبىرىنشى نازارىمدى اۋدارعان ەدىگەگە قاتىستى وسى وقيعا بولدى. الىپ انا مەن تۇكتى اتا ەكەۋىنىڭ زيراتتارىنىڭ بولەك بولعانى – ءبىرى ادام ناسىلىنەن, ءبىرى پەرى بولعاندىقتان بىرگە جەرلەنبەگەن ەكەن دەسەدى. اڭىزداعى لوگيكا, تۇسپال ەرەكشە, ونىڭ ءبارى تىكەلەي باياندالمايدى. بۇلار بەلگىلى ءبىر قالىپقا سالىنىپ, يشارا-تۇسپالمەن ايتىلادى. ۇلتتىق كوركەم ساناداعى ەرەكشەلىكتەردىڭ ءبىرى ميستيكالىق بوياۋمەن, عاجايىپ تاسىلمەن بەرۋ بولسا, سونىڭ ءبىر مىسالى وسى «الىپ انا – تۇكتى اتا» ءاپساناسى.
ەلدى باسقاراتىن, ەلدىكتى ويلايتىن, مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن نىعايتۋدى جان-جۇرەگىمەن سەزىنىپ, ساناسىمەن تۇيسىنەتىن ازاماتتار حالىق ءۇشىن قاشاندا قالاۋلى. بۇل تۋىندىداعى نەگىزگى كەيىپكەر ەلدىكتى ساقتاۋ جولىندا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, باسىن اجالعا تىگىپ كۇرەسكەن ايگىلى ەدىگە عوي. حالىق ەدىگە بەينەسى ارقىلى ەلدىكتىڭ تۋىن ۇستايتىن ازاماتتاردىڭ كوپتەپ تۋىن كوكسەگەن مۇراتىن بەينەلەيدى.
– «ميف-و-پوەزيا» كىتابى بەينەبىر التايدى كەزگەن باقسىنىڭ جىرى سەكىلدى باعزىنى ەسكە سالادى. الەم اقىندارىنا كوز جۇگىرتسەك, بورحەس, يەيتس, بودلەر, ەدگار پو – بارىندە ميفكە, تىلسىمعا قۇمارلىق بايقالادى. اقىن مەن ءميفتى جاقىنداستىراتىن نە نارسە؟
– جالپى, ميفكە كوزقاراس ەكى ءتۇرلى. ءبىرى – دۇنيەنى, جاراتىلىستى تانۋعا ۇمتىلعان ادامنىڭ تالپىنىسى, ادام بالاسىنىڭ العاشقى دۇنيەنى ءتۇسىنۋى ءھام اقيقات نەگىزى. ەكىنشىسى – ميف اقيقاتتى تەرىس ءتۇسىندىرۋ دەپ جاتادى. مەن ءبىرىنشى جاعىندامىن.
امەريكالىق جازۋشى تورنتون ۋايلدەر: «ميف دەگەنىمىز – ءوزىنىڭ تاريحىن ۇزاق عاسىرلار بويى اڭگىمەلەگەن حالىقتىڭ ارمانشىل جانى» دەسە, نەمىس ويشىلى فريدريح شەللينگ: «ميف دەگەنىمىز – ەجەلگى پوەزيا, پوەزيانىڭ يادروسىن باياعى ميفتەن ىزدەڭىز», دەيدى. ال يتاليالىق ويشىل دجامباتتيستا ۆيكونىڭ پىكىرىنشە, «ميف دەگەنىمىز – ەڭ ەجەلگى, ەڭ العاشقى پوەزيا». جالپى, پوەزيا عانا ەمەس, ونەردىڭ بارلىعى دا ميفپەن بايلانىستى, سودان باستاۋ الادى. بۇكىل اقيقات ايقارا اشىلىپ كورىنەدى دەپ ايتا المايمىن, بىراق سونى ميفتەن سەزىنىپ, ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
– سوكرات: ء«وزىڭدى تانى», دەدى. سىزدىڭشە ءوزىڭدى تانۋدى نەدەن باستاۋ كەرەك؟
– سەن ءوزىڭنىڭ ىشىڭدە ءوزىڭ جاتىرسىڭ دەگەندى مەڭزەسە كەرەك بۇل پايىم. ەجەلگى ءدىني ماتىندەردە, كيەلى دەپ سانالاتىن بايانداردىڭ بارىندە ءبىر موتيۆ بار. مارتين بۋبەردىڭ «حاسيد اڭىزدارى» كىتابىنداعى ءبىر حيكايانىڭ قىسقاشا بايانى مىناداي مازمۇندا: كراكوۆتىق (كراكوۆ – چەحياداعى قالا) ەيسيك اتتى ءبىر راۆۆين ءتۇس كورەدى. تۇسىندە وعان پراگاداعى كوپىردىڭ وڭ جاعىندا ءبىر قازىنا كومىلىپ جاتقانىن, سول قازىنانى قازىپ الساڭ, كەدەيلىكتەن قۇتىلاتىنىن ايتادى. بۇل ءتۇستى بىرنەشە رەت كورگەن سوڭ, ەيسيك سوندا بارۋعا شەشىم قابىلداپ, پراگاعا كەلەدى. كەلسە, ول جەردى تورۋىلداپ قاراۋىل ءجۇر ەكەن. دىتتەگەن جەرگە ەنە الماي كوپ جۇرەدى, ويتكەنى ول كورول جۇرەتىن جول بولعاندىقتان ۇنەمى كۇزەت تۇرادى. قاراۋىل ونى بايقاپ, نە ىستەپ جۇرگەنىن سۇرايدى. سوندا راۆۆين تۇسىندە وعان وسى جەردە ءبىر قازىنا بارىن, سونى الساڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلاسىڭ دەپ ايتقانىن بايانداپ بەرەدى. سويتسە كۇزەتشى كۇلەدى دە: «مەن دە ءتۇس كورگەنمىن, وندا كراكوۆ قالاسىندا ءبىر ادامنىڭ ۇيىندە ء(راۆۆيننىڭ اتىن ايتادى), پەشىنىڭ بۇرىشىندا قازىنا بار دەپ ايتقان, مەن تۇسكە سەنبەيمىن», دەيدى. ەيسيك كۇزەتشىمەن سىپايى قوشتاسىپ, ۇيىنە كەلىپ, پەشىنىڭ بۇرىشىن قازادى. سول جەردەن قازىنا تاۋىپ, بۇكىل ومىرىندە ءوزىن كەدەيلىكتەن قۇتقارعان بايلىققا كەنەلەدى. مۇنىڭ استارىندا سەن ءوزىڭدى تانۋىڭ كەرەك, بۇكىل قازىنا ءوز ىشىڭدە جاتىر دەگەن ءتامسىل بار. بىراق ول ءۇشىن مىندەتتى تۇردە ءبىر ساپارعا شىعاسىڭ, ازاپ شەگىپ, قينالۋىڭ مۇمكىن. رۋحاني كەمەلىڭە كەلۋ ءۇشىن, ءوز ىشىڭدەگى ءوزىڭدى, جۇرەگىڭنىڭ ىشىندەگى جۇرەگىڭدى تابۋ ءۇشىن ءوزىڭدى زەردەلەۋ كەرەك, ءار ادام – ءبىر قۇندىلىق. ءدال وسى وقيعانىڭ سيۋجەتىن پاۋلو كوەلو «الحيميگىندە» جاڭعىرتىپ, سانتياگو دەگەن باقتاشى كەيىپكەرگە ءتۇس كورسەتەدى. سانتياگونى تۇسىندەگى نۇسقاۋمەن الىس ساپارعا الىپ شىعادى دا ىزدەگەن قازىناسىن ءوزى مال باققاندا كەلەتىن توبەشىكتەن تاپقىزادى...
ادام بولمىسىندا قانشاما قاتپار بار, ولاردى يگەرىپ تۇتىنا ءبىلۋ – ادامنىڭ ادامىنا ءتان.
تۇسىمدە ءبىر زاتتى ىزدەپ تاپپاي جۇرەمىن. ونىڭ زات ەمەس, مۇلدە باسقا نارسە ەكەنىن ساناممەن تۇيسىنەمىن... بۇل كۇي كەز كەلگەن قولىنا قالام ۇستاعان ادامدا كەزدەسەدى. ءوزىڭدى تابۋ, ءوزىڭدى تانۋ – ادامدىق مۇرات وسى عوي...
– «تۋعان ايعا تۇنىمەن مۇڭ شاعادى
سەن كەتكەن سوڭ قۇلازىپ قالعان كوشەڭ», – دەيسىز. ءسىز ءوزىڭىز جۇرگەن كوشەدەن, كەزدەستىرگەن ادامداردان, وتكەن ومىردەن العان ەڭ ۇلكەن عيبراتىڭىز قانداي؟
– جالپى, كوشە دەگەن نارسە – مەنىڭ كەڭىستىگىم, مەنىڭ ءسۇرىپ جۇرگەن ءومىرىم. سول كوشەمدە جۇرگەن قانشا جاقسىلار كەتتى, قانشا جاستار كەتتى...
جازۋشى اسقار التايدىڭ الپىس جاسقا تولعان كەشىندە بولدىم. سول جيىندا جان-جاعىما كوز سالىپ, ۇلكەندەرىمىزدىڭ قاتارىنىڭ سەلدىرەپ قالعانىنا قۇلازىدىم. قاراپ تۇرسام, وسىنداي جەردە ءبىر كەزدە ءابىش اعا, رىمعالي اعا, انەس اعا, فاريزا اپا, اقسەلەۋ اعا, ەسەنعالي اعا, باسقا دا جاقسى-جايساڭدارىم جۇرەتىن. ءبارى جوق بۇگىن.
بۇل ولەڭدى ناقتى بىرەۋگە ارنالدى دەپ ايتا المايمىز, بىراق قيماستارىڭنان ايىرىلىپ, ءومىردىڭ جالعاندىعىن سەزىنىپ, ساناڭدى سولق ەتكىزەتىن نارسە بولادى. ليليا سەرعازى دەگەن ادەبيەتتانۋشى سىڭىلىمىزبەن بىرگە جۇمىس ىستەدىم, سول ارىپتەسىم اۋىرىپ قايتىس بولدى. سول كەزدە كوڭىل كۇيدىڭ اۋانىمەن, مۇڭ-سازىمەن جازىلعان ولەڭ بولاتىن.
مەن جۇرگەن كەڭىستىكتە جاقسى دا بولدى, جامان دا بولدى. جاقسىدان دا, جاماننان دا عيبرات الا ءبىلۋ كەرەك. ەگەر مىقتى بولساق, ءوزىمىزدىڭ وي-نيەتىمىزدى دۇرىس تاربيەلەي الساق, ءوزىمىز ىزدەگەن قازىنامىزدى يگەرۋگە تالپىنىسىمىز بولسا, ءومىردىڭ ەكى جولاعىنان دا عيبرات الۋعا بولادى. قازاق «جاقسىدان ۇيرەن, جاماننان جيرەن» دەيدى. ءبىز چەحوۆتىڭ «قۇنداقتاعى ادامى» ەمەسپىز عوي؟
ءيا, جاماندىق, كورگەن ءزابىر ءبىراز ۋاقىت ەستە جۇرەر, بىراق كوبىنە جاقسى ادامدارمەن جۇرگەنىمدى ماقتان تۇتامىن, ولاردىڭ شاراپاتىن ۇمىتپاۋعا, جاقسى ىستەرىنەن ۇلگى الۋعا تىرىسامىن.
– ومىرىڭىزدە تاپقانىڭىز كوپ پە, جوعالتقانىڭىز كوپ پە؟
– ميفولوگيادا ءومىردى كۇن مەن ءتۇننىڭ, جارىق پەن تۇنەكتىڭ, اق پەن قارانىڭ, جاز بەن قىستىڭ بىرلىگى ءارى كۇرەسى دەپ تۇسىندىرەدى. قازاق ەرتەگىسىندەگى جاقسىلىق پەن جاماندىق, مىسىر ميفولوگياسىنداعى گور مەن سەت, ۇندىلەردىڭ حاري-حاراسى (ۆيشنۋ مەن شيۆا) – وسىنداي قايشىلىق بىرلىگىنىڭ سيمۆولى. اق پەن قارانىڭ قايشىلىقتى وداعىنان تىرشىلىك جاراتىلادى. ەگەر قاراما-قايشىلىقتى توقتاتىپ تاستاسا, دامۋ بولماس ەدى. العانىم دا كوپ, جوعالتقانىم دا كوپ, جاقسىلىعى دا كوپ, جاماندىعى دا كوپ, ويتكەنى ءومىر عوي بۇل. قازاق جاقسىلىقتى ايتادى, جاماندىقتى جاسىرادى. جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ كۇرەسى سەنىڭ ىشىڭدە, مەنىڭ ىشىمدە ءجۇر. ىشىڭدە اق قاسقىر مەن قارا قاسقىر بار, قايسىنا كوبىرەك ازىق بەرەسىڭ, سوعان بەيىمدەلەسىڭ دەمەي مە ءبىر ءتامسىل.
– قازىرگى قوعامدا ءسىزدى نە تولعاندىرادى؟
– ەڭ جامان نارسە – بارىنە ءۇستىرت قاراۋ, اسىعىس باعا بەرۋ, ءبارىن ءبىر ءوزىم بىلەمىن دەپ ويلاۋ, بايىبىنا بارماي بايبالام سالۋ, ءبىر نارسەنى ءبىلىپ الماي, وزگەلەرگە اقىل ايتۋ. ءابىش اعا كەكىلباي ۇلى ءبىر سۇحباتىندا: ء«بىر نارسەنى ەسىڭدە ساقتا – بىرەۋگە اقىل ايتپاۋدى, جۇرتتىڭ اقىلى قالتاسىنا سىيماي جۇرگەنىن ەسىڭنەن شىعارما», دەيدى. قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە ءوزى بىلمەگەن دۇنيەسى تۋرالى تولعام ايتاتىندار وتە كوپ. قوعامدا بۇل نارسە وتە وزەكتى بولىپ تۇر. ەشقانداي كوركەم ادەبيەت دەگەن نارسەنى تۇسىنبەي, ەپيگوندىق نارسە جاساپ, ماراپاتقا لايىقتىمىن دەپ, مىناداي دارەجەگە ساي ەدىم دەپ وزىڭە-ءوزىڭ باعا بەرۋ ءوزىڭنىڭ تومەن دەڭگەيىڭدى كورسەتەدى. نەگە ءبىز ءوزىمىز قولعا العان دۇنيەنى تەرەڭدەپ بارىپ مەڭگەرمەيمىز, نەگە بايبالامعا قۇمارمىز؟ ۇستازىم, اكادەميك رىمعالي نۇرعالي: «قازىر كاسىبيلەردىڭ زامانى وتكەن, ديلەتانتتاردىڭ زامانى باستالىپ كەتكەن», دەپ ايتاتىن. ارينە, كوپكە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىن, بىراق قوعامدا ديلەتانتتار باسىم. سونىڭ سالدارىنان تالانتتار تاسادا قالىپ, تالانتسىزداردى «تانىپ جۇرگەنىمىز» شىندىق.
– ءوز ولەڭىڭىزدە ايتاتىن عايىپ قۇسى كەلىپ وتكەن ومىرىڭىزدەگى ءبىر جاعداياتتى وزگەرتۋگە مۇمكىندىك بەرسە, نەنى وزگەرتەر ەدىڭىز؟
– كينولاردا ۋاقىتتى شەگىندىرىپ جاتادى عوي. مەن ۋاقىتتى كەرى شەگىندىرۋدى سۇرار ەدىم, ۋاقىت شەگىنسە, قاتەلىكتەرىمدى جوندەر ەدىم... قيال عوي...
– اقىننىڭ ولەڭگە دەگەن كوزقاراسى ءار جاستا ءارتۇرلى بولىپ وزگەرە مە؟
– بالا كۇنىمدە جازعان ولەڭدە ءبىر شۋماق بار ەدى:
«اقىندىققا حالىقپىز جانى جاقىن,
قيال قۋىپ, شارق ۇرىپ سابىلاتىن.
ۇيقاسقاننىڭ ءبارى دە ولەڭ بولدى,
«قالام تارتقان قازاقتىڭ
ءبارى دە اقىن».
بالالىق شاقتا ءارتۇرلى وقيعا, سۇلۋ سۋرەت ىزدەپ جۇرەسىڭ. ۋاقىت ءوزى تالانتپەن قوسا ءبىلىم كەرەگىن تۇيسىندىرەدى. ء«بىر پايىز تالانت, توقسان توعىز پايىز ەڭبەك» دەمەي مە؟ تالانت پەن ىزدەنىستى جالعاپ وتىرساڭ, ءار جاستا وزگەرىس, ءوسۋ بولادى. ولەڭ جيىن-تويدا ايتىلاتىن, جۇرتتى كۇلدىرەتىن جاداعاي وي, جايداق ءسوز ەمەس.
ولەڭگە دەگەن كوزقاراس ءار جاستا ءارتۇرلى ەكەنى راس. نەگىزى ولەڭ دەگەنىمىز رۋح قوي. اقىندىق – ءاۋ باستان ادامنىڭ ىشىندەگى ادامىنا عانا بەرىلەتىن تۇمسا دۇنيە. ولەڭ قونادى, داريدى دەگەن بابالار ءسوزى راس. بىراق قولعا تۇسكەن قۇستى باپتاۋ, جەتىلدىرۋ, ونى ءارى قاراي سامعاتۋ اقىننىڭ ءوز قولىندا.
– ەسەنعالي راۋشانوۆتىڭ كىتاپتارىنىڭ شىعۋىنا اتسالىسىپ ءجۇرسىز. اقىن تۋرالى ەستەلىك ايتا الاسىز با؟
– ەسەنعالي پوەزياسى – سىرتى كۇمىس, ءىشى التىن دۇنيە. قازاقتىڭ ۇعىمىنا, ساناسىنا سىڭەتىن تاماشا ۇلگىلەردى بۇكىل ادامزاتتىق, ماڭگىلىك مۇراتتارعا تيەسىلى ويلارمەن ۇيلەستىرىپ, تاماشا ولەڭدەر جازىپ كەتتى. ەسەنعاليدىڭ تەرەڭدىگى, بيىكتىگى – بولەك اڭگىمە. قازاق ەكەنىمىز راس بولسا, پوەزيامىزدىڭ قاي دەڭگەيگە جەتكەنىن باعامداۋ ءۇشىن ەسەنعاليدى ءتۇسىنىپ, ءتۇيسىنۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. «عايشا بيبىدەگى» تۇركىنىڭ جەتى بەلگىسىن الىپ, ءتۇسىندىرىپ كورسىنشى ءبىرى. سول پوەمادا كۇلتەگىن مەن قاعاندى ايتىستىرادى, عايشا ءبيبى مەن ماستەكبايدىڭ وبرازىن جاساپ, ەكەۋىن سالىستىرادى. ءبىزدىڭ كەيدە قازىرگى ولەڭدى جيىن-تويدا ايتىلار ۇيقاستى ءسوز نەمەسە اتاق شىعاراتىن قۇرال دەپ ءتۇسىنۋىمىز ماستەكبايدىڭ ارەكەتىنە جاقىن كەلەدى. ول كەزدەگى ايتىستىڭ قۇنى بولەك بولعان. جاپوندار فۋدزياما تاۋىنا بارىپ, بۇكىل كۇناسىنەن قالاي ارىلسا, ول كەزدە تۇركىلەر ءۇشىن, قازاق ءۇشىن ايتىس سونداي كيەلى بولىپ ەدى دەيدى پوەمادا اقىن. ەسەنعالي اقىننىڭ ءبىلىمى تەرەڭ, ورەسى بيىك ەدى, تىنىمسىز ىزدەنىستە بولعان ادام. ۇلى اقىندار اباي مەن ماعجاننىڭ, ءىلياستىڭ, قاسىمنىڭ, مۇقاعاليدىڭ, تولەگەننىڭ, ولاردان كەيىن ەسەنعاليدىڭ پوەزيانى شىرقاۋ بيىككە كوتەرۋى – اقىن حالىق ەكەنىمىزدىڭ دالەلى. ەسەنعاليدى نەگە قۇرمەتتەيمىز؟ سەبەبى وندا سەنىڭ قازاقتىق رۋحىڭ جاتىر, قازىرگىنىڭ, بولاشاقتىڭ ويى, تالاپ-تىلەگى, ارمان-مۇراتى جاتىر.
– ارمانىڭىز بار ما؟
– ارمان تاۋسىلعان كۇنى ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋى دە توقتايتىن شىعار. يسا بايزاقوۆتىڭ «قۇرالاي سۇلۋىن» وقىساڭ, سەگىز ۇلى سەگىز اۋىل بولىپ وتىرعان كەلدەن قارت ساقالىنان جاس تامشىلاپ جىلاپ وتىرادى. سوندا ونى ارنايى ىزدەپ كەلگەن مونتاي بي ارمانسىز ادام بولمايدى دەگەن ويعا توقتايدى. اقيقاتى وسى. پەندە بالاسى ءۇشىن قول جەتكەننىڭ ءبارى جالعان, قول جەتپەگەننىڭ ءبارى ارمان عوي نەگىزى.
– كەيىنگى جازعان ولەڭىڭىزدى وقىپ بەرسەڭىز.
تەرەزەمە جاقىنداپ اي كەلەدى,
ارامىزعا كەدەرگى اينەك ەدى…
ءتۇيىر نۇرىن تۇيمە قىپ الار ەدىم,
بولا قويار پەندەنىڭ قاي دەگەنى…
ءتۇننىڭ ءوڭى اق ەمەس…
قارا دا ەمەس,
سان سۇراقتى سۋىرار سانادان ەس.
ءتۇس كورەدى تۇنگى الەم شىم-شىتىرىق
ويدان, قىردان جيىلىپ ءتامام ەلەس.
اي بەتىندە قالعانداي وتكەن عۇمىر,
سونى ايتا ما تىلسىمنان
جەتكەن كۇبىر؟!
جۇرەگىمنىڭ ءدۇرسىلىن ىلە كەتتى,
قۇيعىپ بارىپ سول ايعا شوككەن ءدۇبىر.
ساتتىك قانا مەزەتتىڭ نەگە ءبارى,
نەگە ۇركەكتەپ قاشادى مەنەن ءارى؟!
الدەقايدا ءبىر ساۋلە اعىپ ءوتتى,
ءتۇندى وياتىپ «مەن – عايىپ»
دەگەن ءانى.
قول جەتكىزسىن عايىپقا پەندە قالاي؟!
ساتتەر جۇيتكىپ بارادى
جەرگە قاراي…
اينەك دەگەن الەمگە باسىن سۇيەپ,
تەرەزەمنەن قارايدى دوڭگەلەك اي.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
باتىرحان سارسەنحان,
«Egemen Qazaqstan»
