ماركەتپلەيستەر تاۋارلاردىڭ ساپاسىز كوشىرمەسىن قالاي وتكىزەدى؟

بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە ينتەرنەت ارقىلى ساۋدا-ساتتىق جاساۋ ايتارلىقتاي ارتىپ كەلەدى. وتكەن جىلى ماركەتپلەيستەردەگى ساتۋشىلار سانى ەكى ەسە, ساتىلىمدار بەس ەسە ءوستى. 2022 جىلى 7 مىڭ جەتكىزۋشى تىركەلدى, قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ تاۋارلارىن ساتۋ كولەمى 46 ميلليارد تەڭگەدەن استى. جەرلەس­تەرىمىز كوسمەتيكا مەن پارفيۋ­مەرياعا, كيىمگە, ۇيگە ارنال­عان تاۋارلارعا, تەمەكى, كىتاپ­تار, تۇرمىس قۇرالدارى مەن بالالار تاۋارلارىنا بەلسەندى تاپسىرىس بەرەدى. مىسالى, بىلتىر بۇرىنعى جىلدارعا قاراعاندا بالالار تاعامىنا تاپسىرىس ءتورت ەسە وسكەن جانە ول ۇلعايىپ كەلەدى.

«بۇگىنگى تاڭدا دارىلىك پرەپاراتتارمەن قاتار بالالار ونىمدەرى دە ەڭ ءجيى جاسالاتىن جاساندى تاۋارلاردىڭ اراسىندا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. مۇن­داي تاعامدار – بالانىڭ دەن­ساۋلى­عىنا عانا ەمەس, ومىرى­نە تىكە­لەي قاۋىپ توندىرەدى. كوبى­نەسە مۇنداي جاساندى ونىم­دەر ارزان شيكىزاتتان جاسالادى, سوندىقتان ۋلانۋ جانە اللەر­گيانىڭ پايدا بولۋ قاۋپى جوعارى. تاعى ءبىر قاۋىپتى كونترافاكت – كولەڭكەلى فارماتسەۆتيكا نارىعىندا 16,8%-دى قۇرايتىن ءدارى-دارمەكتەر. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ءوز وندىرىسىنە شيكىزات تۇرىندە دا­يىن دارىلىك زاتتاردى جەتكىزۋ­دىڭ كونتراباندالىق ارناسى توقتاتىلدى. كوممەرتسيالىق ۇيىمدارعا ساتۋ جانە ودان ءارى ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە تاراتۋ جوسپارلانىپ وتىرعان كونترافاكتى­لىك پرەپاراتتاردىڭ ۇلكەن پارتيا­سى اينالىمنان الىندى. بۇل – سۇمدىق جاعداي. بىراق وسىعان قاراماستان, ەلگە جالعان سەرتيفيكاتتارى بار, جالعان دارىلىك پرەپاراتتار كەلىپ, ەلەكتروندىق كوممەرتسيا ارنالارى ارقىلى ساتىلىپ جاتىر», دەيدى «دەنساۋ­لىق» ۇلتتىق قاۋىمداستىعى­نىڭ باسشىسى باقىت تۇمەنوۆا.

ماسەلەن, بۇگىندە رەسەي­لىكتەر دە ماركەت­پلەيس­تەردىڭ كونترافاكت ونىمدەرىنە جاپپاي شا­­عىم­دانا باستادى. برەندتىك جانە تۇپنۇسقا ونىمدەردىڭ ور­نى­­نا پايدالانۋشىلار كو­شىر­مە زاتتارعا يە بولىپ وتىر. بيز­نەس­مەندەر تۇپنۇسقا تاۋار­لار­دىڭ كەيپىمەن, كۇماندى جانە ساپاسىز زاتتاردى جىبەرۋ جاع­داي­لارى كوبەيىپ كەتتى. جالعان ونىمدەردىڭ اراسىندا كوسمەتيكا, پارفيۋمەريا, ويىنشىقتار, كيىم, اياقكيىم, تەمەكى جانە باس­قا دا كوپتەگەن تاۋار بار.

شىندىعىندا, روس­پوت­رە­ب­­­ناد­زور ماركەتپلەيستەردە جالعان ساتۋ ماسەلەسى بار ەكەندىگىن جانە ءورشىپ جاتقانىن مالىمدەدى. بىزگە ايان بولعانى, كەيبىر ساۋدا الاڭدارى بەلسەندى جۇمىسىنا قاراماستان, كونترافاكت ءونىمى­نىڭ بولۋىن باقىلاۋدى رەتتەمەگەن. سونىمەن قاتار اككى كا­سىپ­كەرلەر ءتىپتى اۆتوماتتى تۇردە تەكسەرۋگە بولاتىن تاۋارلاردى با­قىلاۋدى دا قولعا الماعان. ويت­كەنى ساتۋشىلار دا ءونىم سەرتيفيكاتتارىن سۇرامايدى.

فە­دەرالدى قاداعالاۋ قىز­مە­­تىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, كونترا­­­­فاكتىلىك تاۋارلاردىڭ كو­پ­­­­شىلىگى Wildberries-تە ساتىلادى. بۇل ساتۋ الاڭىنان ساتىپ الۋ­شىلارعا جالعان كيىم-كەشەك, اياقكيىم مەن پارفيۋمەريا ءجيى كە­لەدى.

بىراق ياندەكس ماركەت پەن Ozon سياقتىلار ساتۋشىلاردى الدەقايدا مۇقيات تەكسەرىپ, با­قى­لايدى, سوندىقتان مۇندا جالعان تاۋارلارمەن بايلانىس­تى ماسەلەلەر از كورىنەدى.

دەگەنمەن رەسەيدەگى جاعداي 1 ناۋ­رىزدان باستاپ وزگەرۋى مۇم­كىن. ساۋدا الاڭدارى تاۋار­لاردىڭ اينالىمىنا قويىلا­تىن بارلىق تالاپتى ورىن­داۋ­­عا جانە كونترافاكتىنى نەمەسە تاڭبالانباعان ءونىمدى ساتۋ­عا جاۋاپتى بولماق. رەسەي پرەمەر-ءمينيسترى ميحايل ءمي­شۋس­تيننىڭ قاۋلىسىنا ساي­كەس, ساۋدا الاڭدارى «ادال بەلگى» بەلگىسىنىڭ جوقتىعى ءۇشىن جا­ۋاپ­­قا تارتىلۋى مۇمكىن. ول زاۋىتتان دۇكەن سورەسىنە دەيىنگى تاۋار جولىن كورسەتەتىن QR-كودى بولىپ تابىلادى.

PwC Kazakhstan دەرەكتەرىنە جۇگىن­سەك, قازاقستانداعى بول­شەك ەلەكتروندىق كوممەرتسيا سەك­تورىنداعى بەس تاۋار ساتىلسا, ءتورت مامىلە ماركەت­پلەي­س­تەردە جاسالادى. بار­لىق ءىرى ويىنشى قازاقس­تان­دىق بيز­نەسمەندەردىڭ مار­كەت­پلەيستەردەگى ساۋداعا دەگەن قىزى­­عۋ­شىلىعىنىڭ ارتۋىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىرعانىنا دا توقتالا كەتكەن ءجون. وتكەن جىلدىڭ العاشقى التى ايىن­دا قازاقستانداعى بولشەك ەلەك­تروندىق ساۋدا نارىعىنىڭ كو­لە­مى 501 ملرد تەڭگەنى قۇرا­دى. جاسالعان e-commerce تران­ز­اكتسيالارىنىڭ سانى 19 ميل­ليون­عا جاقىندادى, ال ورتاشا چەك سوماسى 1%-عا ازايىپ, 26 000 تەڭگەنى قۇرادى.

سوڭعى التى ايدا ماركەت­پلەيس­تەردىڭ جۇمىسىنا قاتىس­تى شاعىمداردىڭ سانى كۇرت ءوستى. ادامدار اقاۋلى تاۋار­دى قايتارعىسى كەلەدى, ۋاق­تى­لى جەتكىزىلمەگەنىنە, ءونىم­نىڭ ساپاسىنا, ۇزاق مەرزىمدى اقشانى قايتارماۋ فاكتىلەرىنە نارازى­لىعىن بىلدىرەدى. جالپى, وسىدان وراسان زارداپ شەك­كەن وتانداستارىمىز الاڭ­نىڭ ءجون-جوسىقسىز قىز­مە­تىنە شا­­عىمدانىپ وتىر. تۇتى­نۋ­­­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ كوميتەتىنە 20 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 160 پايىزعا ارتىق. جاپپاي حا­لىق­تىق نارازىلىق ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى.

ەگەر ادام جالعان ونىمگە تاپ بولسا, ءبىرىنشى كەزەكتە مار­­كەت­پلەيستى قولداۋ قىز­مە­­تىنە حابارلاسۋ كەرەك. ەگەر ولار كومەكتەسپەسە, سوتقا با­رۋ­عا بو­­لادى. بىراق ساراپ­شى­لار­دىڭ پىكىرىنشە, وتەماقى الۋ مۇم­كىن­دىگى وتە از. قازاق­ستان­دىق­تارعا كونترافاك­تى­لىك تاۋار بو­يىن­شا پىكىرلەر جازۋعا كەڭەس بەرىلەدى: بۇل جاعدايدا الاڭ ساتۋشىنى بۇعاتتاۋى مۇمكىن. سا­راپشىلار ءونىمدى العان كەزدە ونى ءاردايىم تەكسەرىپ وتى­رۋ­عا كەڭەس بەرەدى. كيىمدە, اياق­كيىمدە جانە پارفيۋمەريادا تاڭ­­بالاۋ مەن كود بار ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ ماڭىزدى, ونى رەسمي ساتۋشىنىڭ ۆەب-سايتىندا تەكسەرۋگە بولادى.

الماتى