قالامگەردىڭ تۋعانىنا 75 جىل تولۋىنا وراي وتكەن سالتاناتتى ءىس-شارانى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ اشىپ, جارتى عاسىر عۇمىرى قازاق جۋرناليستيكاسىمەن بىتە قايناسقان قارىمدى قالامگەردىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعىنا توقتالدى.
«جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە اشىلعان دارىسحاناعا قالامگەر ەسىمىنىڭ بەرىلۋى – ەراعامىزعا كورسەتىلگەن ۇلكەن قۇرمەت. جۋرناليستيكانىڭ تەك جازۋ ەمەس, ۇيىمداستىرۋ سەكىلدى ەلگە كورىنبەيتىن جاۋاپتى تۇستارىن شەبەر اتقارا ءبىلۋى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندەگى قىزمەتتەرىن ابىرويلى اتقارۋىنا ىقپال ەتتى. ەرجۇمان وتەش ۇلى 1948 جىلى الماتى وبلىسى تالعار اۋدانىندا دۇنيەگە كەلىپ, جۋرناليستىك جولىن «سوتسياليستىك قازاقستان», قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى بولىپ باستادى. «لەنينشىل جاس» گازەتىندە رەداكتوردىڭ ورىنباسارى بولدى. «ەگەمەن قازاقستانعا» قايتا ورالىپ, شىنشىل, ادىلەتتى جۋرناليست, مىقتى رەداكتور رەتىندە تانىلدى. شىعارماشىلىق جولدا تابىسقا جەتىپ, قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى باۋبەك بۇلقىشەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ, باق سالاسىنداعى پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ تۇڭعىش لاۋرەاتى اتاندى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن قولىنان قالامى تۇسپەي, قازاق جۋرناليستيكاسىنا ادال ەڭبەك ەتتى», دەپ اتاپ ءوتتى ج.تۇيمەباەۆ.
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالىنىڭ القالى جيىن قاتىسۋشىلارىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن مينيسترلىك وكىلى نۇربەك ءاميشا وقىپ بەردى. ءمينيستردىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا: «ەرجۇمان وتەش ۇلى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە ۇزاق جىلدار بويى ابىرويلى قىزمەت اتقارىپ, قولتاڭباسىن قالدىردى. قالامگەر اتىمەن اتالاتىن وقۋ اۋديتورياسى باق سالاسىندا قايتالانباس ءىز قالدىرعان جۋرناليسكە دەگەن قۇرمەت دەپ بىلەمىن. جاڭا اۋديتوريادان اقپارات سالاسىندا ادال قىزمەت ەتەتىن جۋرناليستەر شىعادى دەگەن ۇمىتتەمىن», دەلىنگەن.
القالى جيىن بارىسىندا قالامگەردىڭ جۇبايى جاقان سۇلەيمەنقىزىنا قۇرمەت كورسەتىلىپ, جاڭا اشىلعان اۋديتوريا ۇلتتىق ءباسپاسوزدىڭ بولاشاعى – جاستارىمىز ءۇشىن تانىمدىق باعدارى زور ەكەنى ايتىلدى. قالامگەردىڭ ەل تاۋەلسىزدىگى جولىندا اتقارعان ىستەرى, وتكىر ماقالالارى پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەكتەرى ساعىنىشقا تولى ەستەلىكتەرگە ارقاۋ بولدى. كەزىندە شىعارماشىلىق ورتا «ەردىڭ سويى – ەراعاڭ» دەپ اتاپ كەتكەن ەرجۇمان سمايىلدىڭ 1999 جىلى «Egemen Qazaqstan» باسىلىمىنىڭ الماتىدان استاناعا كوشۋىنە, رەداكتسيانىڭ دامۋىنا قوسقان ەسەلى ەڭبەگى ۇمىتىلعان جوق. وسى ورايدا بەلگىلى اقىن-دراماتۋرگ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى نۇرلان ورازالين قالامگەر ومىرىنەن سىر شەرتەر سۋرەتتەرگە قاراپ, تولقىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «ەرجۇمان جۇيرىك جۋرناليست ءارى ۇلكەن ۇيىمداستىرۋشى ەدى. ەكەۋىمىز ءۇش جارىم جىل «ەگەمەندە» بىرگە قىزمەت ىستەدىك. ەرجۇمان وزىنە تيەسىلى قىزمەتتى تياناقتى اتقاراتىن. قايتپايتىن قايسارلىعى بار ەدى. قالامى قالاي جۇيرىك بولسا, الەمدىك كەڭىستىكتەگى وقيعانى باعالاپ وتىراتىن اقپاراتتىق وي قورىتۋ قابىلەتى دە ەرەكشە ەدى. وسى جىلداردا بيىكتەن كورىنگەن قالامگەر ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن ىستەردى تىندىرىپ, قارىم-قابىلەتىن بارىنشا تانىتا ءتۇستى», دەپ ەسكە الدى ن.ورازالين.
قارىمدى قالامگەردىڭ شىعارماشىلىعى حاقىندا, قازاق باسپاسوزىندەگى ورنى, سىڭىرگەن ەڭبەگى تۋرالى جۋرناليست-جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءۋاليحان قاليجانوۆ, ارداگەر-جۋرناليست ماماديار جاقىپ ءبولىستى. ەرجۇمان سمايىل تاۋەلسىز ءباسپاسوزدىڭ قالىپتاسۋىنا ايتۋلى ۇلەس قوسا ءجۇرىپ, ءاردايىم ادالدىق ۇدەسىندە وزىندىك ۇستانىمىنا بەرىك بولدى. ول ءوزىنىڭ قادىر-قاسيەتى, ەرەن ەڭبەگى ارقىلى تانىلىپ, شاكىرتتەرىنە ۇلگى-ونەگە بولا ءبىلدى.
سالتاناتتى ءىس-شارا بارىسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قۋات بوراش قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ءبىرتۋار تۇلعاسى اتىنداعى اۋديتوريانىڭ اشىلۋى ۇلتتىق جۋرناليستيكا, قازاق رۋحانياتىنداعى ەلەۋلى وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ال «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى سامات مۇسا ارىپتەس اعاسى تۋرالى قىسقاشا ەستەلىك ايتىپ, گازەت ۇجىمىنىڭ اتىنان ە.سمايىل اتىنداعى اۋديتوريانىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتادى.
ەسىمى بۇگىندە بىلىكتى باسشى, ۇلكەن جۇرەكتى ازامات, ۇلاعاتتى ۇستاز ۇعىمىمەن تىعىز بايلانىستى ەرجۇمان سمايىل اتىمەن اتالاتىن ءدارىسحانادا قازاق جۋرناليستيكاسى تاريحىنا قاتىستى تاعىلىمدى دەرەكتەر ايتىلدى, قىزمەت جىلدارىن ەسكە تۇسىرەر سۋرەتتەر توپتاماسى تانىستىرىلدى.
ەڭبەك ارداگەرى, قالامگەر قايسار ءالىمنىڭ «ەگەمەننىڭ» لەزدەمەسى» («ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ شىعارماشىلىق لابوراتورياسى) دەگەن, ەرجۇمان سمايىل باسشىلىعىنىڭ دا قىرلارى اشىلعان كىتابى اۋديتوريا قورىنا تاپسىرىلىپ, قوناقتارعا سىيعا تارتىلدى.
جيىن سوڭىندا قالامگەر رۋحىنا قۇدايى اس بەرىلىپ, قۇران باعىشتالدى.
الماتى
