كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
قۇتقارۋشىلار قيىندىقتى ەڭسەرۋدە
تجم حابارلاماسى بويىنشا قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار گازيانتەپتە قۇلاعان توعىز قاباتتى ءۇي قيراندىلارىنىڭ استىنان ءبىر قارت ادام مەن ەكى جاس جىگىتتى شىعارىپ العان. قازىر ولار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاراۋىندا. «قاجەتتى جۇمىستار ءۇزىلىسسىز ەكى تاۋلىك بويى جۇرگىزىلدى. كونسترۋكتسيالاردىڭ قۇلاۋ قاۋپى وتە جوعارى, قۇتقارۋشىلارىمىز اسا كۇردەلى جاعدايلاردا جۇمىس ىستەپ ءجۇر, شەگىنگەن جوق. ءۇيىندى استىنداعى ادامداردى انىقتاۋ ءۇشىن كينولوگيالىق توپتار مەن ارنايى ىزدەۋ قۇرالدارى قولدانىلدى», دەلىنگەن حابارلامادا.
قازىر تۇركيادا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن قازاقستان ازاماتى, حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ وكىلى باقىتجان وماروۆ قازىرگى كەزدە قۇتقارۋشىلارمەن بىرگە ءجۇر. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇتقارىلعاندار – ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرى. اكەسى جانە ەكى ۇلى, ال اناسى ازىرگە تابىلماي تۇر. جەرلەسىمىز جالپى گازيانتەپتەگى جاعدايدى بايانداپ, جەر سىلكىنىسىنەن قاتتى زارداپ شەككەن ايماقتارعا حالىقارالىق كومەك كورسەتىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
– ءبىز قازاقستاننان كەلگەن قۇتقارۋشىلارعا كومەكتەسىپ جاتىرمىز. ەكى ورتادا ءتىلماش قىزمەتىن اتقارىپ, سونداي-اق ءدال قازىر قاجەتتى 350 شاتىر قۇردىق. جەر ءدۇمپۋى گازيانتەپتە ءالى دە تولىقتاي سەيىلگەن جوق. ەلدەن كەلگەن قۇتقارۋشىلار توبى ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتىر. تۇركيا حالقى بولسا قازاق حالقىنا العىستارىن جاۋدىرىپ, ريزا بولىپ جاتىر. كومەك بارلىق الەمنىڭ ءار تۇپكىرىنەن اعىلىپ كەلىپ جاتىر, – دەدى باقىتجان وماروۆ.
توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين مەملەكەت باسشىسىنا بەرگەن ەسەبىندە «توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قيىن جاعدايلارعا قاراماستان, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن تىعىز بايلانىسا وتىرىپ, جوعارى كاسىبيلىك تانىتىپ, ءوز مىندەتتەرىن ناتيجەلى اتقارىپ جاتىر. ازىرگە امان قالعان 4 ادام قۇتقارىلدى. قۇتقارۋشىلار مەن كينولوگتەر توبى حابارسىز كەتكەن قازاقستان ازاماتتارىن ىزدەۋ ءۇشىن كەشە تاڭەرتەڭ حاتاي قالاسىنا كەلدى», دەدى.
قايىرىم جاساۋشىلار قاتارى كوبەيدى
ەل قۇتقارۋشىلارى كۇردەلى نىسانداردا قىزمەت اتقارىپ جاتىر. ولار ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان جەرگە جاقىن ماڭدا ۇرلەمەلى پالاتكا ورناتقان. وندا ماماندار جەر سىلكىنىسى كەزىندە زارداپ شەككەندەردىڭ تۋىستارىن ورنالاستىرادى, قاجەتتى مەديتسينالىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەدى. ەسكە سالساق, قۇتقارۋشىلاردىڭ ەكىنشى توبى دا گازيانتەپ قالاسىنا اتتانعان ەدى. كەرى رەيسپەن 64 ادام – 42 قازاقستان جانە 22 قىرعىزستان ازاماتى استاناعا كەلدى. ولار ەلگە گازيانتەپ, مەرسين, كاحرامانماراش, ديارباكىر, شانلىۋرفا جانە ەليازىك پروۆينتسيالارىنان ورالدى. وسىلايشا تجم-ءنىڭ جەكە قۇرامى تۇركيا ەلىندە ادامداردى قۇتقارۋعا كۇش سالىپ جاتسا, قازاقستان ازاماتتارى دا كومەك بەرۋدى جالعاستىرىپ جاتىر.
تۇركيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ۋفۋك ەكيدجي مالىمدەگەندەي, «جويقىن جەر سىلكىنىسى سالدارىنان زارداپ شەككەن تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا قاراجات جيناۋعا ارنالعان شوتقا» قازاقستان ازاماتتارىنان 90 مىڭ دوللار قارجى جينالعان.
– ءبىز قازاقستان مەملەكەتتىك بيلىگىنىڭ وسىنداي قولداۋ كورسەتىپ, دەرەۋ كومەك كورسەتۋ شارالارىن قولعا العانىنا وتە قۋانىشتىمىز. قاراپايىم ازاماتتار دا ءوز مۇمكىندىكتەرىنە قاراي ۇندەۋ قابىلداپ, تۇركياداعى ەلشىلىك پەن باس كونسۋلدىققا گۋمانيتارلىق كومەككە زاتتاردى اكەلە باستادى. قازاقستان حالقى قارجىلاي كومەك كورسەتۋگە دايىن. ولار زارداپ شەككەندەرگە جىبەرۋ ءۇشىن قاراجات جيناۋعا شوت اشۋعا كىرىستى, – دەدى ەلشى تۇركيانى قولداعان قازاقستان حالقىنا العىسىن ءبىلدىرىپ.
بۇعان قوسا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ۇلتتىق ۆولونتەرلەر جەلىسىنىڭ «Birgemiz» ۆولونتەرلەر فرونت-ءوفيسى دە ەسەپشوت اشىپ, قارجى جيناپ جاتىر. سونىمەن قاتار ولار گۋمانيتارلىق كومەك تە جىبەرمەك.
– ءبىز ەلشىلىكپەن بايلانىسىپ, قاجەتتى زاتتاردى سۇراپ الدىق. قازىر ءار وڭىرلەردەگى كەڭسەلەرىمىزدە جامىلعى كورپەلەر, ۇيىقتاۋعا ارنالعان قاپتار, تەرموس, قول شامى, پاۋەربانك, جەكە گيگيەنا قۇرالدارى, قىسقى كيىم (ەرەسەكتەر مەن بالالارعا, زاتتار جاڭا بولۋى كەرەك), پالتو-كۋرتكالار, جاڭبىرعا ارنالعان جامىلعى, ەتىك, جەمپىر, شالبار, قولعاپ, شارف, قالپاق, ش ۇلىق سەكىلدى اسا قاجەتتى زاتتاردى جيناپ جاتىرمىز. قامقور ادامداردان جينالعان العاشقى كومەك قابىلداۋ پۋنكتتەرىنە كەلىپ جاتىر. قازىر ءبىز جينالعان زاتتاردى ۇشاقپەن جەتكىزۋ ءۇشىن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىرمىز. العاشقى لەگىن تۇركياعا ەرتەڭ جەتكىزەمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى رەسپۋبليكالىق «Birgemiz» ۆولونتەرلەر فرونت-ءوفيسىنىڭ جوبا ۇيلەستىرۋشىسى ايبەك دوسىمبەتوۆ.
ەلدەگى بەلسەندىلەردىڭ بىرقاتارى تۇركياعا كيىز ءۇي جەتكىزۋ ماسەلەسىن ايتىپ, حالىققا ۇندەۋ جاريالاعان ەدى. بۇل باستامانى كوپشىلىك قولداي قويماعان سىڭايلى, سەبەبى الەۋمەتتىك جەلىلەردە قارسى پىكىرلەر ايتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, الەۋمەتتىك جەلى پايدالانۋشىلاردىڭ ءبىرى, جۋرناليست ەركەعالي بەيسەنوۆ كيىز ءۇيدىڭ باسپانا ەكەنىن ەسكەرتىپ, ونى توتەنشە جاعدايلار كەزىندە پايدالاناتىن جينالمالى شاتىر دەڭگەيىنە تۇسىرمەۋ كەرەكتىگىن ايتادى. «توتەنشە جاعدايعا باسپانا ەمەس, كوپكىسىلىك پالاتكالار ارنالعان. ەكىنشىدەن, 3 ملن تەڭگە تۇراتىن ءبىر كيىز ءۇيدىڭ ورنىنا 600 مىڭ تەڭگەگە 20 ادامدىق ءبىر پالاتكا العان الدەقايدا ءتيىمدى. تاسىمالداۋعا دا وڭاي. سوندا تۇرىك اعايىندارعا اپاراتىن ۋاقىتشا پانانىڭ سانى جاعىنان دا ۇتار ەدىك. كيىز ءۇي سۇيەگىنىڭ اعاشى, ولاردى جىمداستىراتىن قايىس, سىرتقى كيىزىن باسۋ, ارقانىن ەسۋ, وسىنىڭ ءبارى – قولونەر ءونىمى. ونى جاساۋ دا وڭاي ەمەس», دەيدى ول.
ال ايبەك دوسىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇركيانىڭ ءبىزدىڭ ەلدەگى ەلشىلىگى دە كيىز ۇيدەن گورى پالاتكالار جەتكىزۋدى قۇپ كورىپ وتىر.
– كيىز ۇيلەردى تاسىمالداۋ جاعى قيىندىق تۋعىزادى. بارعان كۇننىڭ وزىندە دە ولاردى تۇركيا ەلىندە قالاي قۇرامىز, كىم قۇرادى دەگەن ماسەلە بار. ءبىز پالاتكا جيناپ, جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى ول.
دەسەك تە, «تۇركياعا 100 كيىز ءۇي» ناۋقانىن باستاپ بەرگەن ءبىر توپ بەلسەندى ازامات كەشە جويقىن جەر سىلكىنىسى بولعان جەرگە 100 ەمەس, 120 كيىز ءۇي جونەلتىلەتىنىن حابارلادى
الەم ەلدەرى دە كومەك قولىن سوزدى
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى تۇركيانىڭ وڭتۇستىگى مەن سيريانىڭ سولتۇستىگىندە بولعان جەر سىلكىنىسى سالدارىنان قازا تاپقاندار سانى 20 مىڭنان اسۋى مۇمكىن دەگەن بولجام جاسادى. ددسۇ باعالاۋى بويىنشا, زارداپ شەككەن اۋماقتاردا بارلىعى 23 ميلليونعا جۋىق ادام تۇرادى. سيريا دەمەكشى, كەشە مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ارقىلى سيرياعا گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق قىتاي ۇكىمەتى دە زارداپ شەككەن ەكى ەلگە شۇعىل كومەك كورسەتىپ, گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرمەك. بۇل تۋرالى قىتايدىڭ حالىقارالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ۇلتتىق اگەنتتىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دەن بوتسين حابارلادى. ول قحر تۇركياعا 40 ميلليون يۋان (شامامەن 5,89 ميلليون اقش دوللارى) كولەمىندە العاشقى جەدەل جاردەم پارتياسىن جىبەرەتىنىن حابارلادى. ال حالىقارالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ۇلتتىق اگەنتتىگى ديرەكتورى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, قىتاي سيرياعا گۋمانيتارلىق كومەك رەتىندە قازىر ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋدى قاراستىرىپ جاتىر. سونداي-اق رف پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ۇكىمەتىنە ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن رەسەيلىك توپتاردىڭ سانىن كوبەيتۋدى تاپسىردى. مالىمەتتەرگە سايكەس قازىر رەسەيدەن تۇركياعا جىبەرىلگەن توتەنشە جاعدايلار بريگاداسىنداعى ماماندار سانى 150-دەن اسقان.
ال گرۋزيا تۇرىك مەملەكەتىنە 40 ادامنان تۇراتىن ىزدەۋ-قۇتقارۋ توبىن جىبەردى. ولار ادياماندا جۇمىس ىستەيتىن 60 ادامنان تۇراتىن ءبىرىنشى توپپەن بىرگە ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا قاتىسادى. يراك ۇكىمەتى بولسا ەكى ەلگە اۋە جاردەم ءدالىزىن قۇرىپ, جەدەل جاردەم جۇكتەرى تيەلگەن العاشقى ۇشاعىن جىبەردى. مۇنداي كومەك تۇركيا مەن سيرياعا كۇن سايىن ەكى ۇشاقپەن جىبەرىلەتىنىن ايتادى بيلىك وكىلدەرى. گەرمانيا اپات بولعان بارلىق ايماققا شاتىرلار, ۇيقى قاپتارى, كورپە, لاگەر توسەكتەرى, جىلىتقىشتار مەن گەنەراتورلار سالىنعان 80 توننا جۇك جۋىق ارادا جەتكىزىلەتىنىن مالىمدەدى.
سونىمەن قاتار سالۆادور تۇركياعا 100-دەن استام ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ قىزمەتكەرى مەن قۇتقارۋ يتتەرىن جىبەرسە, سولتۇستىك كيپر تۇرىك رەسپۋبليكاسىنان ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا پايدالانۋ ءۇشىن 100 اۋىر جۇك كولىگى جولعا شىققان. بۇعان قوسا گرەكيا 5 ۇشاقپەن گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرمەك. جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى كيسيدا فۋميو بولسا تۇركياعا قۇتقارۋ توپتارىن بىردەن جىبەرگەنىن مالىمدەدى, ەندىگى جەردە حالىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە قاراي كومەك بەرەتىنىن جەتكىزدى. وڭتۇستىك افريكا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى مەن ەرىكتىلەرى كەرەك-جاراق قۇرالدارىمەن كاحرامانماراشقا اتتاندى. ليۆيا ۇكىمەتى دە گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتەتىنىن حابارلادى.
