كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
وكپەنىڭ قابىنۋىن سيپاتتايتىن پنەۆمونيا ءتۇرلى ميكروورگانيزمدەردەن تۋىنداۋى مۇمكىن. پنەۆمونيا ەكى توپقا بولىنەدى: باكتەريالى جانە ۆيرۋستىق. باكتەريالى پنەۆمونيا بالالاردا دەنە قىزۋى, ەنتىگۋ جانە جوتەل سياقتى سيمپتومدارمەن پايدا بولادى. ءتىپتى بالالار تاماقتان باس تارتىپ, اۋىرىپ تۇرعانى جۇزىنەن ءبىلىنىپ تۇرادى ەكەن. №3 قالالىق ينفەكتسيالىق بولىمشەنىڭ مەڭگەرۋشىسى جانار بوكەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, بيىل بالالاردىڭ اراسىندا باكتەريالى پنەۆمونيا ءجيى كەزدەسۋدە جانە وتە اۋىر تۇردە ءوتىپ جاتىر. العاشقى بەلگىلەرى بىرنەشە كۇن بالانىڭ قىزۋى كوتەرىلىپ, جوتەلۋى مۇمكىن, قاقىرىعى سارى, جاسىل ءتۇستى بولادى. قاقىرىقتىڭ ءتۇسۋىنىڭ وزىنەن باكتەريا قوسىلعان دەپ ايتۋعا بولادى جانە دەنەسى قىزىپ, بالا السىزدەنەدى, تابەتى تومەندەيدى. ۇلكەن بالالاردا باس اۋرۋ, سۇيەكتەردىڭ قاقساۋى بولۋى مۇمكىن.
بۇگىندە استاناداعى ينفەكتسيالىق بالالار اۋرۋحاناسىنا باكتەريالى پنەۆمونيامەن كۇن سايىن 10-15 بالا جەتكىزىلەدى. ولاردىڭ اراسىندا اۋىر حالدە جان ساقتاۋ بولىمىنە جاتقىزىلعاندارى دا بار. ماسەلەن, 4 جاستاعى عالىم ەلىكەڭنىڭ ءبىر اپتا بويى دەنە قىزۋى كوتەرىلگەن. كەيىن جوتەل پايدا بولىپتى. اۋرۋ اسقىنىپ بارا جاتقان سوڭ اتا-اناسى اۋرۋحاناعا اكەلۋگە ءماجبۇر بولعان.
باكتەريالى پنەۆمونيا جوسپارلى تۇردە پنەۆموكوكقا قارسى ەكپە ەگىلمەگەن 1 جاسقا دەيىنگى بۇلدىرشىندەر اراسىندا ءجيى كەزدەسەدى دەيدى ماماندار. وندايدا اتا-انا ءوز بەتىمەن بالاعا انتيبيوتيك تاعايىنداۋىنا مۇلدەم بولمايتىنىن ەسكەرتەدى.
– قازىرگى تاڭدا جان ساقتاۋ بولىمىندە باكتەريالى پنەۆمونيامەن ەمدەلىپ جاتقان 1 جاسقا دەيىن جانە 1 جاستان اسقان بالالار كوبەيدى. اتا-انا بالالارىنىڭ اۋرۋىن اسقىندىرىپ اكەلەدى دەپ ايتۋعا بولمايدى. اركىمنىڭ ءارتۇرلى يممۋنيتەتى بار عوي. بىراق ءبىر كۇندىك پنەۆمونيا ەمەس, پلەۆريت بولىپ كەلەدى, وكپەنىڭ سىرتقى قابىعىنىڭ وزىندە باكتەريالدى ينفەكتسيا بار. ونىڭ ءوزى بالادا اسقىنعان پنەۆمونيا ەكەنىن كورسەتەدى. ءۇي جاعدايىندا دەنە قىزۋى قاتتى كوتەرىلىپ تۇسپەيتىن بولسا, وزدىگىنەن انتيبيوتيك تاعايىنداماي, بىردەن دارىگەرگە قارالۋ كەرەك. بالادا تەك باكتەريالى ينفەكتسيا بولسا, انتيبيوتيك قولدانۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. 4-5 كۇن قىزۋى كوتەرىلىپ, ءوزى ايىعادى. تەك كوبىرەك سۇيىقتىق بەرۋ قاجەت, – دەيدى ينفەكتسيونيست-دارىگەر جانار سامبەتقىزى.
دارىگەرلەر بالانىڭ تىنىس الۋىن باقىلاپ, ستەتوسكوپتىڭ كومەگىمەن ونىڭ وكپەسىن تىڭدايدى. پنەۆمونيا كەزىندە وكپەدەگى اۋا قاپشىقتارىنىڭ بولىگى سۇيىقتىققا تولادى, بالا تەز تىنىس الا باستايدى. سەبەبى وتتەگىنى كوبىرەك الۋ قاجەتتىگى تۋادى. ەگەر دارىگەر بالادا پنەۆمونيا بار دەپ ساناسا, ول كەۋدە قۋىسىنىڭ رەنتگەنىن, قان تالداۋىن نەمەسە مۇرىننان جۇعىندى الادى. بالا وتتەگىنى جەتكىلىكتى الاتىنىنا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن پۋلسوكسيمەتر – قاننىڭ وتتەگىمەن قانىعۋىن ولشەيتىن, ساۋساققا ورناتىلاتىن قاراپايىم اسپاپ قولدانىلۋى مۇمكىن. جالپى, بالانىڭ 4-5 كۇن دەنە قىزۋى تۇسپەي جوتەلە باستاسا, ەڭ دۇرىسى پەدياترمەن كەڭەسكەن ءجون. ويتكەنى دارىگەر كەڭەسىنە نەعۇرلىم ەرتە جۇگىنسەڭىز, ولار رەنتگەن تالداۋلارىن جاسايدى. وسىلايشا, دەر كەزىندە اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك مولاياتىنىن ەستەن شىعارماعان ابزال.
سونىمەن قاتار ماماندار ءجيى قول جۋىپ, ميكروبتاردىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋعا, تەلەفون, ويىنشىق, ەسىكتىڭ تۇتقاسى نەمەسە توڭازىتقىش تۇتقاسىن ۇستاعان قولىڭىزدى, دەنەنىڭ باسقا اشىق بولىكتەرىن ۇدايى جۋىپ تۇرۋعا جانە ۇيدە تەمەكى شەكپەۋگە, ونى مۇلدەم قويۋعا كەڭەس بەرەدى. ويتكەنى زەرتتەۋلەرگە ساي, تەمەكى ءتۇتىنىنىڭ ماڭايىندا ءومىر سۇرەتىن بالالار ءجيى اۋىرىپ, پنەۆمونيا, جوعارى تىنىس الۋ جولدارىنىڭ ينفەكتسياسىنا, استماعا جانە قۇلاق ينفەكتسيالارىن جۇقتىرۋعا بەيىم كەلەدى ەكەن.
ءۋاليحان جايلاۋ, جۋرناليست
