كاسىپكەرلىكتى قولداۋ قاي دەڭگەيدە؟

كاسىپكەرلەردىڭ ايتۋى­نا قارا­عاندا, جىلۋ اقىسى بۇ­رىن­­عى­دان ەكى ەسەگە جۋىق نەگىز­سىز قىم­باتتاپ كەت­كەن. ولار ءتاريف­تىڭ وزگەر­مە­گەنىن جانە جى­لىتۋ الاڭ­دا­رىنىڭ سول قال­پى­ندا ەكە­نىن, ەندەشە اقىنىڭ نەگە بۇ­لاي كوبەيىپ كەتكەنىنە نا­را­زى­لىقتارىن ايتتى. كاسىپ­كەر­لەر پالاتاسىنىڭ ساراپشىسى شىڭعىس جىلقىباەۆ تا كاسىپكەرلەردىڭ تالابى ورىندى ەكەنىن ءبىلدىردى. ء«بىزدىڭ ويى­مىزشا, مونوپوليست كومپانيا نىساننىڭ 1 شارشى مەترىنە تيەسىلى كوەففيتسيەنتتى دۇرىس قول­­دانباي, اقىنى نەگىزسىز كوتەر­گەن», دەيدى ول.

كاسىپكەر ەلەنا يگناتەنكونىڭ ايتۋىنشا, كەڭسە ءۇشىن جالعا العان نىسانىنىڭ كولەمى ۇنەمى 84 شارشى مەتر بولعان, ال جىلۋ اقىسىن ەسەپتەگەندە بيىل ونى 198 شارشى مەترگە ءبىر-اق كوتەر­گەن.

«مەن ءوزىم زاڭگەرمىن. ءبىز تەك تۇتىنعان جىلۋ ءۇشىن عانا اقشا تولەۋىمىز كەرەك. بارلىق كەلىسىم قۇجات­تارىندا وسىلاي جازىل­عان. مەنىڭ كەڭسەمدە ەش­قان­­داي وزگەرىس بولعان جوق. قوسىم­شا, جىلۋ باتارەيالارىن قوسقان جوقپىن. بارلىق تولەم پاراق­تارىن ساقتاپ جۇرەمىن. بىلتىر جەلتوقسان ايىندا 7 گيگا­كالورياعا اقشا تولەدىم. ال 2021 جىلى 3 گيگاكالورياعا تولە­دىم. تاريفتە ەش وزگەرىس بولماسا, حابارلاماداعى جىلۋ قۇنى نەگە ءوسىپ وتىر؟», دەيدى ول.

جينالعانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءىستى «سەكازەنەرگوسبىت» جشس وزدەرىنە قوسىمشا تابىس تابۋ ماقساتىندا نەگىزسىز جاساپ وتىر. كەزدەسۋگە شاقى­رىل­عان سەرىكتەستىك ديرەكتورى ماعاۋيا ساعىندىقوۆ بۇل پىكىر­مەن كەلىسپەيدى. وزدەرىندەگى جاڭا وزگەرىستەرگە ساي مونوپوليست كوم­پانيا ۇيلەردىڭ استىڭعى قا­با­تىندا ورنالاسقان كاسىپ­كەر­­لىك نىساندارىنا بەرىلەتىن جىلۋ­دىڭ اقىسىن ەندى تۇتىنعان جىلۋ­دىڭ مولشەرىنە ەمەس, الاڭ­نىڭ كولەمىنە باسا نازار اۋدارۋ ار­قى­لى ەسەپتەيتىن بولىپ­تى. كا­سىپ­كەرلەر بولسا بۇل جاڭا­شىل­دىق­تان بەيحابار بولىپ شىقتى.

«جاڭا وزگەرىس 2019 جىلى قابىلداندى. ال ءبىز ونى نورما­تيۆ­تىك قۇقىقتىق اكتىگە ساي تەك وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باس­تاپ ءىس جۇزىندە قولدانا باستا­دىق. بىزدەن كەلىپ سۇراعان كاسىپ­كەر­لەرگە وسىنى تۇسىندىرەر ەدىك. الايدا ەشكىم سۇراقپەن كەلگەن جوق. كاسىپتىك نىساندارعا كادىمگى ۇيلەرگە قاراعاندا جىلۋ كوبىرەك بەرىلەدى. ءبىز مينيسترلىك بەكىتكەن «تاريفتەردى قالىپتاستىرۋ قاعي­دا­لارىن بەكىتۋ تۋرالى» №90 بۇيرىعىنا سايكەس جۇمىس ىستەي­مىز. بۇل ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە قاتىستى», دەدى م.ساعىندىقوۆ.

الايدا «اتامەكەن» كاسىپ­كەر­لەر پالاتاسى ساراپ­شى­لا­رى­نىڭ سوزىنە قاراعاندا, كاسىپ­­كەرلەردىڭ نارازىلىعىن تۋدىر­­عان ەسەپتەۋدىڭ بۇل ءتۇرى باس­قا وڭىر­لەردە قولدانىلمايدى ەكەن. سوندىقتان ولاردىڭ نارازى­لى­عىن تۋدىرعان بۇل ماسەلە ءالى ءبىر شەشىمىن تاپقان جوق. تۇيتكىل سوت الدىندا شەشىلگەنشە تارقاي قويمايتىن سەكىلدى.

جالپى, وبلىستىڭ كاسىپ­كەر­لەر پالاتاسىنا وتكەن جىلى بيزنەستى قورعاۋ بويىنشا 105 ءوتىنىش ءتۇسىپ, ونىڭ 36%-ى وڭ شەشىمىن تاۋىپتى. اقشاعا شاقساق 2020-2022 جىلدار ارالىعىندا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارى 804 ملن-نان اسا تەڭگەگە قورعالعان. تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ ىشىندە قار­جى­لاندىرۋ پروبلەمالارى – 20%, جەر ءبولۋ – 16%, سالىق قاتىناستارى بويىنشا – 15% جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالا­سىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر 12% ۇلەس الىپ, كاسىپكەرلەردى الاڭ­دات­قان.

وبلىستا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى كەڭەس بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ونىڭ جۇمىسىنىڭ نا­تي­ج­­ەلەرى بويىنشا 2022 جىلى 7 لاۋازىمدى تۇلعا تارتىپتىك جا­ۋاپ­­كەرشىلىككە تارتىلدى. رەس­پۋب­­ليكالىق دەڭگەيدەگى 9 كە­دەرگى, جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى 9 كەدەر­گى قارالىپ, سونىڭ ىشىندە بارلى­عى 6 ماسەلە شەشىلدى.

كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلت­تىق جوباسى شەڭبەرىندە پەت­روپاۆل قالاسى مەن اۋدان ورتا­لىقتارىنداعى فيليال­دار­دىڭ قاسىنان كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋدىڭ 14 ورتالىعى اشىلعان. وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ توراعاسى تيمۋر بەكەەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا بۇل ورتالىقتار 2022 جىلى جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەرگە 8 907 كەڭەس بەرگەن. سونداي-اق ايرىقشا كليەنتتەرگە 490 قولداۋ ءبىلدىرىلىپتى. بەلگىلەنگەن مەجە 472 ەكەن, جوسپار 104 پايىزعا ورىندالعان.

«ىسكەرلىك بايلانىستار» جوباسى بويىنشا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان 5 ونلاين تاپسىرىس بەرىلگەن. وسىنداي جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا 2,5 ملرد تەڭگەنىڭ 152 جوباسى ىسكە اسىرىلىپ, 412 جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان.

وبلىستاعى «اتامەكەن-قى­زىل­­جار» ميكروقارجىلىق ۇيىمى 2022 جىلى 197 ءوتىنىمدى ماقۇل­داپ, 1 ملرد 132 ملن تەڭگەنىڭ قاراجاتىن بولگەن. ونىڭ 80 پا­يى­زى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قولداۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, ولار تەحنيكا مەن جۇك جانە جولاۋشى تاسىمالدايتىن اۆتوكولىكتەر ساتىپ الۋعا, قكس, مەديتسينالىق كابينەتتەر, كافە, دۇكەندەرگە جابدىقتار الۋعا, قۇ­رىلىس ماتەريالدارىن وندى­رۋ­گە, مال شارۋاشىلىعى مەن قۇس ءوسىرۋدى دامىتۋعا جۇمسالعان.

كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ اينالىساتىن تاعى ءبىر ۇلكەن سالاسى – ادام كاپيتالىن ارتتىرۋ, جۇمىسقا تۇرۋ پروبلەمالارىن شەشۋگە كومەكتەسۋ. بۇل ىستە ايتارلىقتاي ناتي­جە­گە قول جەتكىزدى دەپ ايتۋ قيىن. وبلىستىڭ ءوندىرىس وشاق­تا­رىندا جۇمىس قولى ءالى دە جەتىس­پەيدى. ماسەلەن, تەك بىلتىر­عى ساۋالداماعا قاراعاندا جۇمىس بەرۋشىلەر وزدەرىنە 2 481 مامان­نىڭ جەتىسپەيتىنىن ايتقان. وسىنى جويۋ جولىندا كاسىپكەرلەر پالاتاسى ۇلكەن ناتيجەگە قول جەت­كىزبەسە دە وزدەرىنىڭ ۇلەسىن قوسۋ­عا تىرىسىپ كەلەدى. دۋالدى وقىتۋ­دىڭ جول كارتاسى بويىنشا 274 كاسىپورىن مەن 21 كوللەدج 1 214 ۇشجاقتى (كاسىپورىن-كوللەدج-ستۋدەنت) كەلىسىمشارتقا وتىرعىزىلدى.

وقۋ ورتالىقتارىنىڭ تىركەلى­مى­نە 19 مەكەمە قارايدى, سونىڭ ىشىندە 8-ءى كاسىپورىنداردا اشىلدى. ولار 93 ءتۇرلى جۇمىسشى ماماندار دايىنداي الادى. بۇگىنگە دەيىن ولاردا 325 تىڭداۋشى ءوتتى. پالاتا ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, اگروقۇرىلىم سالا­سى­نىڭ ماماندارىن دايىنداۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. بىلتىر اگروقۇرىلىمداردا 42 ونلاين سەمينارلار وتكىزىلىپ, وعان 375 ادام قاتىستى. بۇگىنگە دەيىن وب­لىستىڭ 8 ءسۇت-تاۋارلى فەرما­لا­رى, 5 قۇس فابريكاسى, 2 ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارى ارناۋلى كوميس­سيا­نىڭ وڭ قورىتىندىسىن العان. بۇل ولارعا مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا الۋدا قولداۋ بولادى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى