اوسشك توراعالىعى – بەيجىڭدە

كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن بريفينگ ءوتتى. ول شانحايدا وتكەن ءتورتىنشى اوسشك ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى تۋرالى بايانداپ بەردى. بيىلعى جىلدىڭ 20-21 مامىرىندا قىتايدىڭ شانحاي قالاسىندا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ ءتورتىنشى ءسامميتى وتكەن بولاتىن. «بۇگىنگى تاڭدا اوسشك – تولىققاندى قالىپتاسقان حالىقارالىق ۇيىم. ۇيىمنىڭ 4-ءشى سامميتىندە بىرقاتار ەرەكشەلىكتەر بار. ونىڭ ىشىندە, ەڭ الدىمەن سامميتكە 47 مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسقاندىعى بولىپ وتىر. سونداي-اق, العاش رەت ازيا كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا بۇۇ-نىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن قاتىستى. جاڭا ەكى مەملەكەت – كاتار مەن بانگلادەش كەڭەسكە تولىققاندى مۇشە رەتىندە قوسىلىپ, فورۋمنىڭ قاتىسۋشى مەملەكەتتەرىنىڭ سانىن 26 مەملەكەتكە دەيىن جەتكىزدى. سونداي-اق, 6 مەملەكەت پەن 4 حالىقارالىق ۇيىم بايقاۋشى رەتىندە جۇمىس ىستەپ وتىر. ۇيىمنىڭ ازياداعى قاتىسۋشىلارىنىڭ ۇلەسى, اۋماق جاعىنان قۇرلىقتىڭ 90 پايىزعا جۋىعى بولسا, ال حالقى جاعىنان دۇنيەجۇزىنىڭ جارتىسىنا تەڭ مەملەكەتتەردى بىرىكتىرىپ وتىرعاندىعى ونىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ۇيىم ەكەندىگىن بىلدىرەدى. ايتا كەتەرلىك ءجايت, بيىل فورۋمنىڭ توراعالىعى تۇركيادان قىتايعا ءوتتى. بۇل دا ماڭىزدى ءۇردىس. ويتكەنى, رەسمي بەيجىڭنىڭ كوپجاقتى فورۋمداردا مۇنداي بەلسەندىلىكتى ءجيى ءوز موينىنا الا بەرمەيتىنىن ەسەپكە الساق, فورۋم توراعالىعىنىڭ ازيانىڭ باتىسىنداعى مەملەكەتتەن شىعىسىنداعى الپاۋىت ەلگە ءوتۋى فورۋمنىڭ پانازيالىق سيپاتقا يە بولعانىنىڭ دالەلى. تاعى ءبىر ماڭىزدى ناتيجە, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اوسشك-ءنى ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ ۇيىمى رەتىندە قايتا قۇرۋ نەمەسە وركەندەتۋ ۇسىنىسى بولىپ وتىر. بۇل, ارينە, ازيا كەڭەسىنىڭ دامۋىنداعى ەرەكشە كەزەڭ بولماق. وسى كەزەڭدە ءبىز قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعالىعىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرمىز. سامميتكە قاتىسۋشى مۇشە-مەملەكەتتەر شانحايدا وتكەن جيىندا «قازاقستاندىق فاكتوردى» ءجيى اۋىزعا الىپ, ەرەكشە اتاپ وتىردى. «قازاقستاندىق فاكتور» دەگەندى ناقتىلاساق, ەلباسى ەنگىزگەن ساياسي اكتيۆ پەن كاپيتالدى ايتار ەدىك. حالىقارالىق ارەنادا مويىندالىپ, بىرقاتار الەمدىك ۇردىستەر بويىنشا ءوزىنىڭ جەكە كوزقاراسىن بىلدىرە الاتىن ۇلكەن كوشباسشى پىكىرلەرى جيىنعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ دە پىكىر-ۇستانىمىنا ساي كەلەدى», دەدى ە. اشىقباەۆ. اوسشك-ءنىڭ قازاقستانداعى حاتشىلىعى جۋىق ارادا ال­ما­تىدان استاناعا كوشىرىلمەك. ە.اشىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, حاتشى­لىقتىڭ جاڭا جەتەكشىلىگىنە قىتايلىق ديپلومات تاعايىندالعان. ول استانادا وتەتىن حاتشىلىقتىڭ ارنايى سەسسياسىنا قاتىسىپ, قحر-دىڭ اوسشك-گە توراعالىعى بارىسىندا جۇزەگە اسىرۋدى جوس­پارلاپ وتىرعان باسىمدىقتار باعدارلاماسىمەن تانىسپاق. نەگىزگى باياندامادان سوڭ جۋرناليستەر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارىنا تاقىرىپتان تىس, وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتارىن قويىپ, ءتيىستى جاۋاپتارىن الدى. ۆەنەرا تۇگەلباي, «ەگەمەن قازاقستان».