تابىسقا قۇنىعىپ العان مونوپوليستەر ينفراقۇرىلىمدىق ينجەنەرلىك جۇيەلەرگە ينۆەستيتسيا سالۋدى ۇنەمى كەيىنگە قالدىرىپ كەلەدى. ينفراقۇرىلىمداردى جاڭارتپاعاندىقتان ەلىمىزدەگى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتەتىن جەلىلەردىڭ ۇشتەن ەكىسىنىڭ, جىلۋ كوممۋنيكاتسياسىنىڭ 57 پايىزىنىڭ جانە سۋ قۇبىرى جەلىسىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىنىڭ توزىعى جەتكەنى دە جولداۋدا ايتىلدى. وسى ماسەلەنى بىرتىندەپ شەشىپ, جەلىلەر مەن قۋات كوزدەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيىن 15 پايىزعا دەيىن ازايتۋدى پرەزيدەنت جولداۋدا تاپسىرعان بولاتىن. سونىمەن قاتار ونىڭ جولى ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» دەگەن جاڭا تاريف ساياساتىنا كوشۋ ەكەنىن دە اتاپ كورسەتكەن. مەملەكەت باسشىسى جاڭا تاريفتەر ينفراقۇرىلىمعا قارجى سالعانى جانە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ مەملەكەتتىك مونيتورينگى جۇيەسىنە قاتىسقانى ءۇشىن بەرىلۋى كەرەكتىگىن جانە مەنشىك يەلەرى ينۆەستيتسيانىڭ ايتارلىقتاي بولىگىن ءتاريفتىڭ ەمەس, ءوز قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن سالۋعا ءتيىس ەكەنىن دە ايتقانى ەسىمىزدە.
جۋىردا ءبىز پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىن بىلمەك بولىپ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى دامير توقتامىسوۆتىڭ بايانداماسىن تىڭدادىق.
«پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ باعىتىندا بىزدە بىرقاتار شارا وتكىزىلۋدە. سونىڭ ىشىندە تابيعي مونوپوليالار تۋرالى قولدانىستاعى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ءۇشىن ۇسىنىستارىمىزدى ازىرلەدىك», دەدى دامير توقتامىسوۆ.
ۇزاق جىلدار بويى پەتروپاۆلداعى تابيعي مونوپوليستەر دە ينفراقۇرىلىمدارعا اقشا قۇيىپ, جوندەۋ, جاڭالاۋ جۇمىستارىنا ءتيىستى دارەجەدە كوڭىل بولمەگەنى انىق. ولاردى تەك تابىس قانا قىزىقتىرعانى ءسوزسىز. سوندىقتان دا ينفراقۇرىلىمدار قازىرگى تاڭدا وبلىستا 60-70 پايىزدىق توزۋ دەڭگەيىنە جەتكەن. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتى مونوپوليستەرمەن تاريفتەردى كوتەرۋ ارقىلى تۇسەتىن جاڭا تابىستىڭ ءبىراز بولىگىن اپاتتى جاعدايعا جەتىپ تۇرعان ينفراقۇرىلىمدارعا ينۆەستيتسيا رەتىندە قۇيىپ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ساياتىن ەدى. جاڭا تاريف ساياساتىنىڭ ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» اتالۋ سەبەبى دە سوندىقتان. الايدا د.توقتامىسوۆتىڭ سوزدەرى بۇل باعىتتا بىزگە ناقتى جاۋاپ بولا المادى.
ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وسى جىلدىڭ باسىنا دەيىن وبلىس بويىنشا كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ تاريفتەرى وسكەن جوق. بىراق الداعى ۋاقىتتا ينفلياتسيا دەڭگەيىنە سايكەس تاريفتەردىڭ ءوسۋى ايقىن. وكىنىشكە قاراي, تاريفتەردىڭ وسۋىمەن تۇسكەن تابىستىڭ قانشا بولىگى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردى جوندەۋگە جۇمسالاتىنىن, بۇل ماسەلە جونىندە مونوپوليستەرمەن قانداي كەلىسىم بار ەكەنىن ايتپادى.
ناقتى ايتاتىن بولساق, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قاراعاندا پەتروپاۆل قالاسىنداعى كوممۋنالدىق جۇيەنىڭ توزۋى 65,4 پايىزعا جەتكەن. سونىڭ ىشىندە جىلۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرى 72,2 پايىزعا, سۋ قۇرىلىمدارى 58 پايىزعا, ەلەكتر جەلىلەرى 81,7 پايىزعا دەيىن توزعان. بۇلاردىڭ نەگىزگى بولىگى جەكەمەنشىكتىڭ قولىندا. پەتروپاۆلداعى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردىڭ توزعانى, اپاتتىق جاعدايدىڭ بولۋ مۇمكىندىگى ولاردىڭ يەلەرىن اسا الاڭداتپايدى, بۇعان بولا باس قاتىرماسى دا انىق. ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» تۋرالى جاڭا ساياساتپەن ولاردى ينفراقۇرىلىمداردى جوندەۋگە قىزىقتىرا الامىز با, جوق پا؟ ماسەلە – سوندا.
وسىنداي نەگىزگى ماسەلەگە تەرەڭ بويلاماي, باسقا دۇنيەلەردى ايتقان دامير توقتامىسوۆ بىزگە زاڭناماعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ارقىلى بۇل ماسەلەلەر قاراستىرىلاتىنىن دالەلدەۋگە تىرىستى. سونىڭ ىشىندە ول بۇرىن تاريفتەردى ۇلعايتۋعا ستراتەگيالىق تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسۋى, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر سانىنىڭ ارتۋى, سالىقتار جانە باسقا دا مىندەتتى بيۋدجەت تولەمدەرىنىڭ كوبەيۋى نەگىز بولسا, ەندى سولارعا ورتاشا نومينالدىق ەڭبەكاقىنىڭ ءوسۋى, باسقا م ۇلىكتەردى سەنىمدى باسقارۋعا الۋى سياقتى نەگىزدەمەلەر دە قوسىلاتىنى ايتىلدى. ءسويتىپ, وزگەرتۋلەر ءبىرىنشى كەزەكتە تۇتىنۋشىلاردىڭ ەمەس, مونوپوليستەردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن سياقتى. د.توقتامىسوۆ سونى ايتىپ وتىر. سونىمەن بىرگە ول كوممۋنالدىق قىزمەت سەكتورىنا ينۆەستيتسيا تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋدىڭ بيۋدجەتتىك كرەديتتەۋ نەمەسە سۋبسيديالاۋ, حالىقارالىق زايمدار تارتۋ سياقتى جاڭا تەتىكتەرىن قولدانامىز دەيدى. ال پرەزيدەنتتىڭ «مەنشىك يەلەرى ينۆەستيتسيانىڭ ايتارلىقتاي بولىگىن ءتاريفتىڭ ەمەس, ءوز قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن سالۋعا ءتيىس» دەگەن تاپسىرماسىن ۇمىتىپ كەتكەن سياقتى.
قالاي دەسەك تە, بىلىكتى باسشىلىق قانا تابيعي مونوپوليستەرمەن ورتاق ءتىل تاۋىپ, ورتاق پروبلەمانى جويا الاتىنى بەلگىلى. حالىقتىڭ, ەلدىڭ, مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن تەرەڭ تۇسىنە المايتىن ءۇستىرت شەشىمدەرمەن ماسەلە شەشىلمەسى انىق.
پەتروپاۆل
