تابىل اعا ءومىرىنىڭ سوڭعى ەكى-ءۇش جىلىندا عانا كوزىنىڭ ناشارلاپ قالعانىنا بايلانىستى ۇيدەن الىسقا ۇزاپ شىقپادى. ايتپەسە, وعان دەيىن قۇر اتتاي شاۋىپ ءجۇردى. جولىعا قالعاندا: «كەشە ومبىدان كەلدىم», «وتكەندە ورىنبورعا باردىم», «قازاندا قانشاما دۇنيە جاتىر» دەپ جات جەردەگى شاڭ باسقان ارحيۆتەردەن تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرىنە قاتىستى ءبىر تىڭ دەرەك تابىلا قالسا, سونى ەلگە جەتكىزگەنشە اسىعاتىن. قالامگەرمەن مەنى قويان-قولتىق جاقىنداستىرعان تاعى ءبىر دۇنيە بار: ول – تۋعان جەرىم تورعاي. اعامىزدىڭ كىندىك قانى اقتوبەنىڭ ويىلىندا تامعانىمەن, ءومىرىنىڭ بازارلى شاعى تورعايدا ءوتتى. دالىرەك ايتقاندا, وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارى رەسپۋبليكالىق تەلەراديونىڭ تورعاي وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولدى. بۇل جىلدار جاڭا وبلىس اشىلىپ, شالعاي جاتقان ەلدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ, بەينەلەپ ايتقاندا, «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان» بەرەكەلى شاق ەدى. ءدال وسى كەزەڭدە بۇل وڭىردە حالقىمىزدىڭ ارداقتى ازاماتى وزبەكالى جانىبەكوۆ قىزمەت ىستەدى. سول كەزدە تاريحتىڭ ءتۇرلى تاۋقىمەتىن كورگەن ولكەنىڭ تىنىسى اشىلىپ, رۋحانياتى مەن مادەنيەتى كوكتەمدەگى قىزعالداقتاي دۇرك قاۋلادى. ارقالىق شاھارىندا ساۋلەتى كەلىسكەن ونەر وردالارى مەن مۇراجاي بوي كوتەردى. «شەرتەر» اتتى فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق انسامبل قۇرىلدى. سونىڭ باسى-قاسىندا وزاعاڭنىڭ ءوزى ءجۇردى. وسى جاڭاشىل وزگەرىستەردى كوزىمەن كورگەن قالامگەر ونى اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ ايتقاندا, تامساناتىنبىز.
«وزبەكالىنىڭ تاپسىرماسىمەن اۋىلداردى ارالاپ, ەلدىڭ مەرەيىن وسىرگەن ەڭبەككەرلەر تۋرالى وتىز تەلەوچەرك ۇيىمداستىردىم. اتاقتى ۇستا سادۋاقاس كوبەنتاي ۇلىمەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەستىم. كوكىرەگى كەنىش قاريا ەكەن, ونداي ادامدار قازىر جوق. ءبىر عانا ارقالىقتىڭ ىرگەسىنە قونعان عارىشكەرلەر جايىندا جيىرماعا جۋىق تەلەوچەرك جازىپ, جارىققا شىعاردىم. بۇدان بولەك, سولاردى كۇتىپ الۋعا ەلىمىزدىڭ اتىنان حالىقارالىق جۋرناليستەر ەكيپاجى قۇرامىندا بولدىم», دەپ وتكەن كۇندەردەن سىر ساۋلايتىن.
كوركەم ءسوز سىنشىلارى ادەبيەتتىڭ اۋىر ارتيللەرياسى ساتيرا دەپ ايتادى. بۇل جانرعا كەز كەلگەن قالام ۇستاعاننىڭ ءداتى بارا بەرمەيدى. ول ءۇشىن قالامگەردىڭ جۇرەگىنىڭ تۇگى مەن ءتىلىنىڭ بەزى, قالامىنىڭ قانجارداي قيىپ تۇسەر وتكىرلىگى كەرەك. قۇلياستىڭ العاشقى كىتابى 1977 جىلى «كەسىلگەن بۇرىم» دەگەن اتپەن جارىق كورىپ, وسى جيناقپەن ادەبيەت تابالدىرىعىن اتتادى. ودان كەيىن جىل ارالاتىپ بىرنەشە كىتابى شىقتى. ساتيرا ساردارىنا اينالدى.
«تابىل ساتيرالىق ەپوپەيا جازبادى دەمەسەڭ, ودان باسقاسىنىڭ ءبارى – اڭگىمە, حيكايات, پوۆەست, ءتىپتى ساتيرالىق رومان دا جازدى. ونىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ماقالالاردا الدىمەن اۋىزعا الىناتىنى «جىلاننىڭ ءتىلى» رومانى ساتيرالىق تۋىندىلاردىڭ وزىق ۇلگىلەرى قاتارىنان ورىن الادى. بۇل ورايدا «كەسىلگەن بۇرىم», «جالماۋىز», «ساۋدا ساقال سيپاسقانشا», «قوڭىراۋلى كۇلكىگرامما», «شي وق», «قارا تەرەڭ», «اق مىلتىق», «جەگى», «ميعا قويىلعان بومبا» جيناقتارى – ساتيرا جانرىنىڭ ءسانىن كەلتىرگەن ءنارلى جيناقتار», دەپ جازىپتى ءبىر ماقالاسىندا جازۋشى انەس ساراي.
اۆتوردىڭ الاش ارىسى جيەنعالي تىلەپبەرگەنوۆ تۋرالى «اڭىز ىزىمەن» اتتى رومانىنىڭ مازمۇنى دا, ءمانى دە بولەك. «ەلىم دەپ وتكەن ەرلەردىڭ, ءسوز بىلگەن جاندا حاقى بار» دەپ ىعىلمان اقىن ايتقانداي, قالامگەرلىكتەن قوعام قايراتكەرلىگىنە دەيىنگى جولدان وتكەن اسىل ازاماتتىڭ بەينەسىن قاراسوزبەن سومداپ, جۇرتىمەن قايتا قاۋىشتىردى. مۇنى ارۋاق الدىندا بولسىن, ەل الدىندا بولسىن جازۋشىنىڭ ازاماتتىعى دەپ بىلەمىز. وسى كىتاپقا العى ءسوز جازعان اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى: «جازۋشى تەك قانا جيەنعالي ءومىر سۇرگەن كەساپاتى مول ورتانى بەينەلەۋدى ماقسات تۇتپاعان. جيەنعالي شىعارماشىلىعى – قانداۋىردىڭ قىلپىپ تۇرعان ءجۇزى. سول ارقىلى ۇتىمدى ءادىس (شەندەستىرۋ ءتاسىلى) تاڭداي بىلگەن جازۋشى بۇگىنگى قوعامنىڭ, ۇلت تاعدىرىنا قاتىسى بار وتكەن زاماننىڭ ىرىڭدەپ, جارىلايىن دەپ تۇرعان مەرەزدەرىن اياۋسىز تىلەدى», دەپ باعاسىن بەرىپتى. ال قالامگەردىڭ «قانجوسا عاسىر» جيناعى تۋرالى زاڭعار سۋرەتكەر ءابىش كەكىلباي ۇلى: «بۇل شىعارما ادەبي ءتاسىلدىڭ جاڭا قىرىمەن كوركەم جازىلىپ, بۇرىن-سوڭدى وقۋشىلارعا بەلگىسىز بولعان دەرەكتەردى ءمالىم ەتۋىمەن قۇندى. «بارىنەن دە نە قىمبات, كۇندەگى ىشكەن اس قىمبات, التىن, كۇمىس تاس ەكەن, ارپا بيداي اس ەكەن» دەپ تاۋ-تاس, وزەن-كولدەر, سىڭسىعان تابيعات ءتىل قاتىپ, قىرىلعان ادامداردىڭ ءۇنىن عاسىردان-عاسىرلارعا جەتكىزگەندەي سەزىندىرەدى», دەپ تەرەڭنەن تولعاپتى.
تابىل قۇلياستىڭ جۋرناليستيكا سالاسىندا دا وزىندىك قولتاڭباسى قالدى. قازاق تەلەۆيزياسىندا قىزمەت ىستەگەن جىلدارى «جەبە» اتتى ساتيرالىق تەلەجۋرنال اشىپ, قوعامداعى كەلەڭسىز كورىنىستەردى اششى ازىلىمەن تۇيرەدى. ونى اقمولا وبلىستىق تەلەۆيزياسىندا دا جالعاستىرىپ, «بۇعالىق» اتتى ساتيرالىق تەلەجۋرنالدى جۇرگىزدى. قازىر ءسىز گازەت-جۋرنال بەتىنەن فەلەتوندى مۇلدە وقىمايسىز. كەزىندە بۇل ءباسپاسوزدىڭ جاۋىنگەر جانرى بولدى. قۇلياسوۆتىڭ فەلەتونشىلدىعىمەن دە اتى شىقتى. كەڭەس داۋىرىندە فەلەتونشىنىڭ نىساناسىنا ىلىنگەندەر جازادان قۇتىلماعان. ءتىپتى ونى جوعارى بيلىكتىڭ ءوزى قاداعالاعان. سانالى عۇمىرىن ساتيرا جانرىن زەرتتەۋگە ارناعان عالىم تەمىربەك قوجەكەەۆ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىندە ونىڭ 19 فەلەتونىنا تالداۋ جاساپ, ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ قۇرالىنا ەنگىزگەن.
جازۋشى سەكسەنگە كەلگەندە دە «قارتايدىم» دەپ قاراپ وتىرمادى. ايگىلى جىراۋ, بي, باتىر جيەمبەت بورتوعىش ۇلىنىڭ ومىرىنەن «جيەمبەت باتىر» اتتى قۇندى دەرەككە تولى رومان-ەسسە جازدى.
تابىل اعامەن سوڭعى ءبىر كەزدەسكەندە: «وسى اقمولا توپىراعىنان ءبىراز قالامگەرلەر شىقتى. سولار ەلەۋسىز, ەسكەرۋسىز قالىپ بارادى», دەپ كۇرسىندى. ايتىڭىز, جازايىق دەدىك. كەيىن ول گازەتكە «ەسكەرۋسىز قالعان ەسىمدەر» دەگەن اتپەن سۇحبات بولىپ جارىق كوردى. سوندا ول كىسى قازىر ەسىمدەرى كوپ ايتىلا بەرمەيتىن ءمادىحات تورەجانوۆ, رىستى شوتباەۆا, ءمادي حاسەنوۆ, اسكەن نابيەۆ, نوگەربەك ماعزۇموۆ, جومارت ابدىحالىق, سونداي-اق وسىندا تۋىپ, الماتىدا تۇرعان قاجىمۇرات راحيموۆ پەن ەرمەك وتەتىلەۋوۆ سەكىلدى اقمولالىق اقىن-جازۋشىلاردىڭ ءومىرى مەن شىعارمالارى تۋرالى تەبىرەنىپ ءسوز قوزعاپ ەدى. «بىردە ۋفا قالاسىندا بولدىم. ولاردىڭ اقىن-جازۋشىلارعا دەگەن قۇرمەتى بولەك ەكەن. ءاربىر مەكتەپتە ومىردەن وتكەن قالامگەرگە شاعىن مۋزەي اشىپ, شىعارمالارىن دارىپتەپ, جاس ۇرپاققا ۇلگى ەتەدى. بىزدە دە وسى ءۇردىستى جانداندىرساق ارتىق ەمەس. ولار تۇرعان ۇيلەرگە مەموريالدىق تاقتا ورناتىپ, قيىن بولماسا, كىتاپتارىن شىعارايىق. قولجازبالارىن جيناپ, مۇراعاتقا تاپسىرايىق. بۇگىندە ەلوردادا جۇزدەن استام اقىن-جازۋشى تۇرادى. بىراق ءبىز ءسوز ەتكەن قالامگەرلەر سول كەزدە ورىستانىپ كەتكەن اقمولاداعى ۇلتتىق رۋحتى ساقتاپ قالۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى. سول ءۇشىن ولاردى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك», دەپ ەدى.
ەندى سول توپقا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى تابىل قۇلياستىڭ ءوزىن دە قوسامىز. ۇلتتىڭ جوقشىسى بولعان جازۋشىنىڭ ەسىمى ەسكەرۋسىز قالماسا دەيمىز.
