ايشا عالىمباەۆا 1949 جىلى ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق مەملەكەتتىك كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىنىڭ كوركەمسۋرەت-بەزەندىرۋ ءبولىمىن اياقتاعاننان سوڭ, الماتى كوركەمسۋرەتتى جانە حرونيكالىق فيلمدەر كينوستۋدياسىندا ەڭبەك ەتتى. ونىڭ كينو ونەرىندەگى العاشقى جۇمىسى ابايدان باستالادى. «اباي اندەرى» كينوستسەناريىنە دەكوراتسيالار, كوستيۋمدەر مەن كادرلار كورىنىسىنىڭ ەسكيزدەرىن دايىندادى. بۇل ىزدەنىس سۋرەتشىگە وڭايعا سوققان جوق: ابايعا بارۋ, وعان قاتىستى كەز كەلگەن ىسكە قاتىسۋ, اقىن تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز ايتۋدىڭ مەحناتى اۋىر. ەندى ءبىر جاعىنان, ونەردەگى جولىڭدى الىپ اقىننان باستاۋدا دا ءبىر بەلگىسىز عاجايىپتار مەن كۇشتەردىڭ قاتىسى بارداي. حاكىمنىڭ توپىراعىنا بارعان سۋرەتشى ماتەريال جيناۋدا ۇلكەن جۇمىس اتقارادى. سول ەلدىڭ تابيعاتىنان, تۇرمىستىق كورىنىستەرىنەن, ۇلتتىق كيىمدەرىنەن سۋرەت سالدى. بۇل ساپاردان ەكى جۇزدەن استام ەسكيز جاسالدى. وعان قوسا سول ءداۋىردىڭ, سول ۋاقىتتىڭ كورىنىسىن شىنايى, ناقتى بەرۋ ءۇشىن مۇراعاتتىق ماتەريالداردى, ساقتالعان فوتوسۋرەتتەردى زەرتتەپ, الماتى جانە ماسكەۋ قالالارىنىڭ كىتاپحانالارىندا وتىردى.
كەز كەلگەن كينوكارتينادا سۋرەتشىنىڭ كوزقاراسى, تالعامى ماڭىزدى. ونداعى بار كەيىپكەر, ءتىپتى ءفيلمنىڭ تۇتاس بەينەسى كينوسۋرەتشىنىڭ كوزىمەن بەرىلەدى. «اباي اندەرىندە» دە ايشا عالىمباەۆا ءار كەيىپكەردىڭ مىنەز-قۇلقىن, وقيعانىڭ اتموسفەراسىن يدەيالىق ءھام پسيحولوگيالىق تۇرعىدا سۋرەتتەيدى. ماسەلەن, فيلمدەگى جاعىمسىز كەيىپكەر ءشارىپ بەينەسىنىڭ سىرتقى كورىنىسىن وقيعاعا ساي قۋ, ءىشى تار, ارام ويلى ەكەنىن شاپانىنىڭ الالىعىمەن كورسەتەدى.
ءيا, ونى وسى تاقىرىپقا الىپ كەلگەن اباي. سىناعان دا, ۇيرەتكەن دە اباي. قايناعان جاننىڭ بۇلكىلىندەگى بۇلا تالانتتى قوزعاپ, كوزىن اشقان دا اباي. اقكۇمىستەنگەن اقىننىڭ ساۋلەسى سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنا جاڭا جول سالدى, سونى لەپ قۇيدى. ەكىنشى تىنىس اشىلعانداي شابىتتى شابىت قۋا ءتۇستى.
اباي رۋحىنان كۇش العان بۇل قادام ۇلت مادەنيەتىنە قوسار وراسان زور ۇلەستىڭ باستاۋى بولدى ما دەيسىڭ. ايشا عالىمباەۆانىڭ كينو سالاسىنداعى بۇدان كەيىنگى ەڭبەكتەرى دە ءبىر تاريح. كوستيۋمدەرىنىڭ ەسكيزىن جاساعان «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ», «ماحاببات تۋرالى داستان» (1954), «شاباندوز قىز», «بۇل شۇعىلادا بولعان ەدى» (1955), «دالا قىزى» (1966) كينوفيلمدەرىنىڭ ارقايسىسى كلاسسيكالىق تۋىندىعا اينالعانىنا كۋامىز. وعان قوسا كينوسۋرەتشى شوقان ۋاليحانوۆقا ارنالعان «ونىڭ ۋاقىتى كەلەدى» كارتيناسىنىڭ ءتۇسىرىلۋ كەزىندە دە قازاق تۇرمىسى مەن كوستيۋم بويىنشا كەڭەسشى بولىپ قىزمەت اتقارادى.
كينوسۋرەتشىنىڭ كينو سالاسىنداعى جۇمىستارى ونىڭ ۇلتتىق كيىمدەر تاقىرىبىنداعى مىقتى ءھام العاشقى مامانداردىڭ ءبىرى بولۋىنا جول اشتى. سونداي-اق ول قازاق بيلەرىنە كوستيۋم ۇلگىلەرىن دە جاسادى. ماتانىڭ جاڭا تۇرلەرىن پايدالانۋ, حالىق كيىمدەرىنىڭ ءداستۇرلى ۇلگىلەرىن جەتىلدىرۋ ارقىلى ءساندى كوستيۋمدەردىڭ بيلەۋگە قولايلى ساحنالىق نۇسقالارىن سىزدى. ۇزاق جىلدارعى شىعارماشىلىق ەڭبەكتىڭ ءبىر ناتيجەسى 1958 جىلى سۋرەتشىنىڭ تالاي جىل تەر توككەن «قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرى» سۋرەتتى البومى باسىلىپ شىعادى.
ايشا عالىمباەۆا تۆورچەستۆوسىنىڭ تاعى ءبىر قىرى – قوندىرمالى كەسكىندەمە. شەبەردىڭ كولوريست رەتىندەگى تالانتى مەن تالعامى, كوركەمدىك ورىنداۋ ءتاسىلى, ۇلتتىق وبرازداردى جاساۋ قابىلەتى ناق وسى جانردا تولىعىمەن اشىلعانداي.
ول ونەر اتتى اسىل دا اسقاق الەمدە ارقاشان ءوز ۇلتىنىڭ, ءوز توپىراعىنىڭ مادەنيەتى مەن تۇرمىسىن جىرلادى. ءوز اۋىلىنىڭ ادامدارىن بەينەلەدى, ءوز حالقىنىڭ بار مىنەزىن, بولمىسىن ايشىقتادى. ءتۇرلى تاعدىرلاردىڭ جانىنا ءۇڭىلدى, اسەمدىگى مەن ىڭكارلىگىن قاعازعا سىزدى. اسىرەسە قازاق ايەلىنىڭ تابيعاتىن ەرەكشە قىرىنان بەينەلەدى – ءساندى ءومىرى, سالتاناتتى قالپى. ماسەلەن, «بەلگىلى حالىق شەبەرى ر.باسەنوۆانىڭ پورترەتى», ء«دامدى شاي», ء«بىر كەسە قىمىز», «حالىق تالانتتارى», ء«بىز زامانىمىزدى ماقتانىش ەتەمىز», «قازاقستان ءانى», «كەستەلى كيمەشەك», «باتىر انا». وسى تۋىندىلاردىڭ ءبارى ءوز ۋاقىتىنان الىس كەتپەدى. سۋرەتشى ىلعي ءار شىعارماسىندا سول ءداۋىردى, سول قوعامدى, سول تىنىستى بەرىپ وتىرادى. بىراق كوزقاراسىنا ساي وبرازدى بەرۋدە دە جىلى كۇيدى ساقتاپ وتىرادى.
سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق جولىنا قاراساق, قاي سالادا بولماسىن, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتى, ۇلتتىق رۋحتى بەرۋگە تىرىسقان بۇلقىنىستى كورەمىز. قالامىن قاي تاقىرىپقا مالسا دا ۇلتتىڭ ءۇنى شىعادى. جانە ول قوبىزدىڭ قوڭىر سارىنى ەمەس, ياكي الابوتانىڭ بوزداعان ءۇنى ەمەس – اسەمدىكتى, ىڭكارلىكتى جىرلاعان سازدى اۋەن. سان بوياۋدىڭ ىشىندە حالقىمىزعا ءتان نازىكتىك تە بايقالادى. ءدال ءبىر وسى حالىق «تار جول, تايعاق كەشۋدى» كورمەگەندەي, الاساپىران زاماندى كەشپەگەندەي اسەر الاسىڭ. سۋرەتشى قالامى جارقىن شاقتار مەن شۋاقتى كۇندەردى عانا جىرلايدى. ۇلتىڭنىڭ بار قيامەتىن تالانتىڭمەن جاسىرىپ, ءبۇتىن ءبىر تاريحتى تەك جاقسى ساتتەرمەن, جارىق تۇستەرمەن بەينەلەي الۋدا ونەردەن دە تەرەڭ ءبىر كۇش جاتقان شىعار.
