سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
ماماندار بۇل كەسەلدىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – جامان ىندەتتىڭ كەزىندە ۇنەمى جىلى جەردە وتىرىپ, ساباقتى ونلاين رەجىمدە وقىپ, تازا اۋا كورمەي ۇيدە وتىرعان بالالار بويىنداعى يممۋنيتەتى تومەندەپ كەتكەنىنەن دە بولىپ وتىر دەسەدى. ەكى جىل بويى ۇيگە قامالعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ اعزاسى بيىل دالاعا شىققاندا تۇماۋدىڭ ۆيرۋستارىنا قارسى كۇرەسە الماي جاتقان كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۇمار كۇسەمىسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانى تەك تاۋەكەلى جوعارى توپقا جاتاتىن ادامدار عانا سالدىرعان. ولاردىڭ سانى – 75 مىڭعا جۋىق. ال دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددۇ) ۇسىنىمى بويىنشا بارلىق تۇرعىننىڭ كەم دەگەندە 10 پايىزى تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا ەكتىرۋى كەرەك ەكەن. «وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تۇماۋ جۇقتىرۋ 1,6 ەسەگە وسكەن. اسىرەسە پەتروپاۆل قالاسىندا ونىڭ ءوسىمى تىم جوعارى», دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.
وبلىستىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى اسەت جۇماتاەۆ حالىقتىڭ تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا الۋعا قۇلقى تومەندىگىن ايتتى. «ەگەر تۇرعىندار تالاي سىناقتان ءوتىپ, پايدالى ەكەنى دالەلدەنگەن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانى جاپپاي العان بولسا, اۋرۋدىڭ تارالىمى بۇلاي ورشىمەس ەدى», دەدى ول.
قازىر تۇماۋدىڭ قالىپتى شتامىمەن اۋىرعان 10 ادام وبلىس اۋرۋحانالارىندا ەمدەلىپ جاتىر. قالعاندارى ستاتسيونارلاردان كۇندىزگى ەم الۋدا. سونىمەن بىرگە 6 ادام دوڭىز تۇماۋىنا ۇشىراپ, ەمدەلىپ شىققان.
ال كۆي بويىنشا قازىر 12 ادام ەمدەلۋدە, ونىڭ تورتەۋى – اۋىر حالدە.
وسى ماسەلەنىڭ ءبارى جۋىردا وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆتىڭ قاتىسۋىمەن بولعان كەڭەستە قارالدى. ءوڭىر باسشىسى اۋدان اكىمدەرىنە ينفەكتسيالىق دەرتتىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرما بەردى. سونىمەن قاتار سوڭعى ۋاقىتتا تۋبەركۋلەز اۋرۋىنىڭ ءوسۋى بايقالاتىنىنا قاتتى نازار اۋدارىپ, تۇرعىنداردى دياگنوستيكالاۋ ءىسىن شۇعىل جانداندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «جالپى, وڭىردەگى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق احۋال قالىپتى دەسەك تە, كەيبىر ينفەكتسيالىق دەرتتەردىڭ ءوسۋى ءبارىمىزدى الاڭداتۋعا ءتيىس. ءار اكىم ءوزى باسقاراتىن اۋدانداردا ونىڭ ءوسۋ سەبەبىن انىقتاپ, قاجەتتى شارالار جاساۋدى ۇسىنسىن», دەدى ول.
وتىرىستا قارالعان ەكىنشى ماسەلە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە ارنال-
دى. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قاراعاندا وبلىستا 208 دارىگەر جانە 200-دەن اسا ورتا دارەجەدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى جەتىسپەيدى ەكەن. سونىڭ ىشىندە پسيحياتر, گينەكولوگ, حيرۋرگ, كارديولوگ, ەندەكرينولوگ ماماندارىنا ءزارۋ. ماسەلەن, ءبىر ەنديكرينولوگ بىرنەشە اۋرۋحانا مەن ەمحانادا ىستەپ, پاتسيەنتتەرگە دەر كەزىندە ءتيىستى كەڭەس بەرە الماي, زار قاقتىرىپ قويادى. سونىمەن بىرگە اۋدان اكىمدەرى دە جاس مامانداردى قۇشاق جايا قارسى الۋدا شابان قيمىلدايدى. ءتيىستى كوتەرمە اقىسىن تولەمەي نەمەسە ءۇي الاتىن اقشاسىن بەرمەي, كوپ ۋاقىت سوڭىنان جۇرگىزىپ قويادى. ماسەلەن, ەسىل اۋدانىنا بارعان جوعارى ءبىلىمدى مامان تيەسىلى پاتەرىن ءبىر جىلعا جاقىن ءجۇرىپ الدى. ەگەر وزدەرىنە دەگەن الاڭسىز قامقورلىقتى سەزىنسە جاس ماماندار اۋىلعا بارۋدان قاشپاس ەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۇمار كۇسەمىسوۆ بىلتىر وبلىسقا سىرتتان 280 دارىگەر كەلگەنىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە 132-ءسى – جاس ماماندار. سونىڭ 95-ءسى عانا اۋىلعا تۇراقتاعان. قالعانى قالادا قالعان. «سىرتتان كەلۋشىلەرمەن قاتار وبلىستان دارىگەر مامانداردىڭ كوشىپ كەتۋى دە تولاستاماي وتىر. بىلتىر 218 مامان كوشىپ كەتتى. ونىڭ 78-ءى – اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ دارىگەرلەرى. كوشىپ كەتۋشىلەر اراسىنان نەگىزگى بولىگى – وڭىردەن تىس ميگراتسياعا كەتۋشىلەر جانە زەينەت جاسىنا ىلىككەندەر», دەدى ول.
الايدا باسقارما باسشىسى مامانداردان كوز جازىپ قالماس ءۇشىن قانداي شارالار قولدانعانىن نەمەسە قانداي شارالار قولدانۋ كەرەكتىگىن اۋىزعا دا المادى. كادىمگى ستاتيست سەكىلدى, قانشا كەلگەنىن جانە قانشا كەتكەنىن عانا ايتتى. دارىگەرلەردىڭ رەسەيگە كوشىپ كەتۋى نەكەن-ساياق ەكەنىنە قاراماستان ميگراتسياعا كەتۋشىلەر كوپ دەگەندى تىلگە تيەك ەتە بەردى.
وبلىس اكىمى ا.ساپاروۆ تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن ماماندارعا جايلى جاعداي ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى. «بۇل – اسىرەسە جاس مامانداردى تۇراقتاندىرۋدىڭ ەڭ باستى كريتەريى. سونىمەن قاتار باسقا ايماقتارعا دا شىعىپ, سونىڭ ىشىندە رەسەيگە دە بارىپ, ماماندار تارتۋ جۇمىسىنىڭ جوسپارىن جاساڭىزدار», دەدى ول دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسىنا. سونىمەن بىرگە اۋدانداردى ارالاۋ بارىسىندا اۋرۋحانالاردا وتە قىمبات جابدىقتاردىڭ قولدانىلماي تۇرعانىن كورگەنىن ايتتى. اپپاراتتاردى جۇمىس ىستەتە الاتىن مامان جوق كورىنەدى. «قىمبات جابدىقتاردى اپارماس بۇرىن ونىمەن جۇمىس ىستەي الاتىن مامانداردى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك ەدى. بۇل – اتالعان ماسەلەگە سالعىرتتىقپەن, بىرجاقتى قاراۋدىڭ كورىنىسى. قازىر وبلىس اۋرۋحانالارىنا ناقتى قانشا مامان كەرەك ەكەنىن جانە ولاردى سىرتتان تارتۋ ءۇشىن نە قاجەتتىگىن كورسەتىپ, ۇسىنىس جاساڭىزدار. كەرەك بولسا, كوتەرمە اقشالارىن, كوشى-قون شىعىندارىن دا ارتتىرامىز. بۇل – قولدان كەلەتىن شارۋا», دەپ قورىتتى جيىندى ا.ساپاروۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
