شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى اياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ماتتەو رەنتسيمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان مەن يتاليا ىنتىماقتاستىعىنىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالاردى قامتىعان باسىمدىعى بار باعىتتارى تالقىلاندى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ م.رەنتسيدى يتاليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى لاۋازىمىنا تاعايىندالۋىمەن قۇتتىقتادى جانە ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان ءسىزدىڭ ەلمەن جاقسى قارىم-قاتىناسقا مۇددەلى. يتاليا – ءبىزدىڭ ءىرى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسىمىز, ءبىز ءوزارا ىقپالداستىعىمىزعا جاڭا سەرپىن بەرە الامىز. مەن ءسىزدى ءبىزدىڭ ەلگە رەسمي ساپارمەن دە كەلۋگە شاقىرامىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى ءوز كەزەگىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆقا وسى كەزدەسۋ ءۇشىن العىسىن ءبىلدىرىپ, قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋ تۋرالى شاقىرتۋدى زور ريزاشىلىقپەن قابىل الاتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار, كەلىسسوزدەر بارىسىندا مۇناي-گاز, كولىك, ەنەرگەتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكىلدى سالالارداعى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى قاراستىرىلدى. سونداي-اق, 2014 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا يتاليا توراعالىق ەتەتىن ەۋروپالىق وداقپەن قازاقستاننىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل تاقىرىبى دا قوزعالدى.
بۇدان بولەك, ن.نازارباەۆ پەن م.رەنتسي حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى مەيلىنشە وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماستى.
كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتى مەن يتاليا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ قاتىسۋىمەن كەلەسى قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
– «قازمۇنايگاز» ۇك» اق پەن «ەني س.پ.ا.» كومپانياسى اراسىندا يساتاي گەولوگيالىق بارلاۋ جوباسىن جانە كەمە جاساۋ/كەمە جوندەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىم;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىمەن «يۆەكو س.پ.ا.» جانە «الليۋر گرۋپپ» جشس اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم.
قول قويۋ راسىمىنەن كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ماتتەو رەنتسي بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ يتاليامەن قارىم-قاتىناستارى كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
– يتاليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ستراتەگيالىق جانە ەكونوميكالىق سەرىكتەسى. قول جەتكەن كەلىسىمدەر ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەتىن بولادى. قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق 14 ميلليارد دوللاردان اسادى. قازاقستاندىق جالپى سىرتقى تاۋار اينالىمىنىڭ 13 پايىزى وسى ەلدىڭ ۇلەسىنە تيەدى. يتاليالىق ينۆەستيتسيالاردىڭ ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى جالپى كولەمى 6,5 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. سونىمەن قاتار, يتاليا قازاقستاندىق مۇنايدىڭ ءىرى تۇتىنۋشىسى دا بولىپ تابىلادى. قازاقستان وتكىزەتىن ەكسپو كورمەسىنە دە يتاليا بەلسەنە قاتىسادى دەپ ويلايمىز. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىرقاتار ماسەلەلەردە ەكى ەلدىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. وسىنداي ىنتىماقتاستىق الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى دەپ سەنەمىن. سەبەبى, يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان جىلدارىنان بەرى دامىپ كەلەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ يتاليانىڭ ەۋروپالىق وداققا الداعى توراعالىعىنا قازاقستان ۇلكەن ءۇمىت ارتاتىنىن, ويتكەنى, ءبىزدىڭ ەل ونىمەن كەڭ كولەمدەگى سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋعا دايىندالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى بۇرىننان «ەني گرۋپپ» كومپانياسى قاشاعان كەن ورنىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن, بولاشاقتا دا بۇل كومپانيانىڭ جۇمىسى جەمىستى بولا بەرەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن, بۇعان قوسا, يتاليا قازاقستاندىق مۇنايدى ەڭ كوپ تۇتىنۋشى ەلدەردىڭ ساناتىنا جاتاتىنىن ايتتى.
– ءسىزدىڭ قازاقستانعا جاساعان ساپارىڭىز يتاليانىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن دوستىق جانە ارىپتەستىك نيەتىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولىپ وتىر. سوندىقتان, ءبىز بولاشاقتا دا ەكىجاقتى ءارىپتەستىگىمىزدى دامىتا بەرەمىز دەپ ويلايمىن, – دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ.
ءوز كەزەگىندە م.رەنتسي قازاقستان تاراپىنا وزدەرىنە كورسەتكەن قوناقجايلىعى ءۇشىن العىسىن بىلدىرە كەلە, قازاقستاننىڭ يتاليالىق كومپانيالاردى قولداپ كەلە جاتقانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى جانە ەلىمىزدى الداعى ۋاقىتتا ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزەتىندىگىمەن قۇتتىقتادى.
يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى قازاقستاندىق ەكونوميكا ءۇشىن «ەني» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالارى ماڭىزدى مانگە يە ەكەندىگىنە توقتالدى جانە يتاليالىق «فيات», «يتالچيمەنتي» جانە «فينمەككانيكا» كومپانيالارى قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتاتىنىنا ءۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى. «مەنىڭ يتاليا پرەمەر-مينيسترى قىزمەتىن اتقارعانىما ءجۇز كۇن بولدى. سوندىقتان, مەن ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ دامۋىنا ءوز تاراپىمنان ۇلەس قوسقىم كەلەدى. قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ۋاقىت وتە كەلە قازىرگى كەزدەگىدەن دە نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن. مەن سىزبەن استانادا ءالى دە كەزدەسەمىز دەپ ويلايمىن. بۇل كەزدەسۋ يتاليادان بيزنەسمەندەر كەلگەن كەزدە بۇدان دا ۇلكەن پىشىندە جۇزەگە اساتىنى انىق», دەدى يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى.
ءبىز بۇگىن مۇناي سالاسى بويىنشا وتە ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويدىق. قازاقستان – باسقا دا تابيعي رەسۋرستارعا وتە باي ەل. بولاشاقتا باسقا سالالار بويىنشا دا ارىپتەستىك ورناتىپ قوس مەملەكەت اراسىنداعى ىقپالداستىقتى جانداندىرا بەرەتىن بولامىز, – دەدى جىلى ءجۇزدى جۇزدەسۋدىڭ سوڭىندا قازاقستان باسشىسى ن.نازارباەۆ.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ م.رەنتسيدى يتاليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى لاۋازىمىنا تاعايىندالۋىمەن قۇتتىقتادى جانە ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان ءسىزدىڭ ەلمەن جاقسى قارىم-قاتىناسقا مۇددەلى. يتاليا – ءبىزدىڭ ءىرى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسىمىز, ءبىز ءوزارا ىقپالداستىعىمىزعا جاڭا سەرپىن بەرە الامىز. مەن ءسىزدى ءبىزدىڭ ەلگە رەسمي ساپارمەن دە كەلۋگە شاقىرامىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى ءوز كەزەگىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆقا وسى كەزدەسۋ ءۇشىن العىسىن ءبىلدىرىپ, قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋ تۋرالى شاقىرتۋدى زور ريزاشىلىقپەن قابىل الاتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار, كەلىسسوزدەر بارىسىندا مۇناي-گاز, كولىك, ەنەرگەتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكىلدى سالالارداعى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى قاراستىرىلدى. سونداي-اق, 2014 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا يتاليا توراعالىق ەتەتىن ەۋروپالىق وداقپەن قازاقستاننىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل تاقىرىبى دا قوزعالدى.
بۇدان بولەك, ن.نازارباەۆ پەن م.رەنتسي حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى مەيلىنشە وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماستى.
كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتى مەن يتاليا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ قاتىسۋىمەن كەلەسى قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
– «قازمۇنايگاز» ۇك» اق پەن «ەني س.پ.ا.» كومپانياسى اراسىندا يساتاي گەولوگيالىق بارلاۋ جوباسىن جانە كەمە جاساۋ/كەمە جوندەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىم;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىمەن «يۆەكو س.پ.ا.» جانە «الليۋر گرۋپپ» جشس اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم.
قول قويۋ راسىمىنەن كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ماتتەو رەنتسي بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ يتاليامەن قارىم-قاتىناستارى كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
– يتاليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ستراتەگيالىق جانە ەكونوميكالىق سەرىكتەسى. قول جەتكەن كەلىسىمدەر ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەتىن بولادى. قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق 14 ميلليارد دوللاردان اسادى. قازاقستاندىق جالپى سىرتقى تاۋار اينالىمىنىڭ 13 پايىزى وسى ەلدىڭ ۇلەسىنە تيەدى. يتاليالىق ينۆەستيتسيالاردىڭ ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى جالپى كولەمى 6,5 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. سونىمەن قاتار, يتاليا قازاقستاندىق مۇنايدىڭ ءىرى تۇتىنۋشىسى دا بولىپ تابىلادى. قازاقستان وتكىزەتىن ەكسپو كورمەسىنە دە يتاليا بەلسەنە قاتىسادى دەپ ويلايمىز. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىرقاتار ماسەلەلەردە ەكى ەلدىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. وسىنداي ىنتىماقتاستىق الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى دەپ سەنەمىن. سەبەبى, يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان جىلدارىنان بەرى دامىپ كەلەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ يتاليانىڭ ەۋروپالىق وداققا الداعى توراعالىعىنا قازاقستان ۇلكەن ءۇمىت ارتاتىنىن, ويتكەنى, ءبىزدىڭ ەل ونىمەن كەڭ كولەمدەگى سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋعا دايىندالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى بۇرىننان «ەني گرۋپپ» كومپانياسى قاشاعان كەن ورنىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن, بولاشاقتا دا بۇل كومپانيانىڭ جۇمىسى جەمىستى بولا بەرەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن, بۇعان قوسا, يتاليا قازاقستاندىق مۇنايدى ەڭ كوپ تۇتىنۋشى ەلدەردىڭ ساناتىنا جاتاتىنىن ايتتى.
– ءسىزدىڭ قازاقستانعا جاساعان ساپارىڭىز يتاليانىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن دوستىق جانە ارىپتەستىك نيەتىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولىپ وتىر. سوندىقتان, ءبىز بولاشاقتا دا ەكىجاقتى ءارىپتەستىگىمىزدى دامىتا بەرەمىز دەپ ويلايمىن, – دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ.
ءوز كەزەگىندە م.رەنتسي قازاقستان تاراپىنا وزدەرىنە كورسەتكەن قوناقجايلىعى ءۇشىن العىسىن بىلدىرە كەلە, قازاقستاننىڭ يتاليالىق كومپانيالاردى قولداپ كەلە جاتقانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى جانە ەلىمىزدى الداعى ۋاقىتتا ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزەتىندىگىمەن قۇتتىقتادى.
يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى قازاقستاندىق ەكونوميكا ءۇشىن «ەني» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالارى ماڭىزدى مانگە يە ەكەندىگىنە توقتالدى جانە يتاليالىق «فيات», «يتالچيمەنتي» جانە «فينمەككانيكا» كومپانيالارى قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتاتىنىنا ءۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى. «مەنىڭ يتاليا پرەمەر-مينيسترى قىزمەتىن اتقارعانىما ءجۇز كۇن بولدى. سوندىقتان, مەن ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ دامۋىنا ءوز تاراپىمنان ۇلەس قوسقىم كەلەدى. قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ۋاقىت وتە كەلە قازىرگى كەزدەگىدەن دە نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن. مەن سىزبەن استانادا ءالى دە كەزدەسەمىز دەپ ويلايمىن. بۇل كەزدەسۋ يتاليادان بيزنەسمەندەر كەلگەن كەزدە بۇدان دا ۇلكەن پىشىندە جۇزەگە اساتىنى انىق», دەدى يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى.
ءبىز بۇگىن مۇناي سالاسى بويىنشا وتە ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويدىق. قازاقستان – باسقا دا تابيعي رەسۋرستارعا وتە باي ەل. بولاشاقتا باسقا سالالار بويىنشا دا ارىپتەستىك ورناتىپ قوس مەملەكەت اراسىنداعى ىقپالداستىقتى جانداندىرا بەرەتىن بولامىز, – دەدى جىلى ءجۇزدى جۇزدەسۋدىڭ سوڭىندا قازاقستان باسشىسى ن.نازارباەۆ.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
