قوعام • 19 قاڭتار, 2023

باتىرعا ارنالعان برەندبۋك

853 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ باس ساردارى امانگەلدى يمانوۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولادى. سوعان وراي ەلورداداعى «قازمەديا» ورتالىعىندا قوستاناي وبلىسى اكىمدىگىنىڭ مادەنيەت باسقارماسى جانە «امانگەلدى يمان» قوعامدىق قورىنىڭ باستاماسىمەن حالىق باتىرىنىڭ ايتۋلى مەرەيتويىنا ارنالعان برەندبۋك تانىستىرىلدى.

باتىرعا ارنالعان برەندبۋك

مازمۇندى ءىس-شاراعا مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەركىن ءابىل, قازاقستان كوم­پوزيتورلار وداعىنىڭ توراعاسى, كوم­پوزيتور سەرىكجان ءابدىنۇروۆ, تەح­نيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سەرىك سادىقوۆ, قوعام قايراتكەرى مارات مۇستافين, جازۋشى كامال ال­پەيىسوۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى, كۇيشى انار مۇز­داحانوۆا جانە تاعى باسقا زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.

ىۆ

برەندبۋك اۆتورى – سۋرەتشى, يلليۋستراتور, ديزاينەر, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى الماس سىرعاباي. باتىردىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان لوگوتيپ ارنايى قۇرىلعان كوميسسيانىڭ تالقىلاۋىنان وتكەن. ول ەكى ءتۇرلى نۇسقادا دايىندالدى. بىرىنشىسىندە – قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ داڭقتى ەردىڭ شىنايى بەينەسىن كوز الدىمىزعا اكەلگەن پورترەتى نەگىزگە الىنسا, ەكىنشىسى – الماتىداعى امانگەلدى يمانوۆتىڭ ات ۇستىندەگى ەسكەرتكىشىنىڭ ء(مۇسىنشى – ح.ب.اسقار-سارىدجا, ساۋلەتشى – ت.باسەنوۆ, 1947) نۇسقاسىندا جاسالدى.

تانىستىرىلىمدا قازاقستان كوم­­پوزيتورلار وداعىنىڭ توراعاسى سەرىكجان ءابدىنۇروۆ ءوزى باسقارىپ وتىر­­عان وداق اياسىندا تۇعىرلى تۇل­عانىڭ 150 جىلدىعىنا بايلانىستى بىرقاتار ءىس-شارا جوسپارلانىپ وتىر­عانىن جەتكىزدى.

«كاسىبي مۋزىكانت رەتىندە باتىر­دىڭ مەرەيتويىنان شەت قالماۋ ءۇشىن, ەرلىك پەن ورلىكتى دارىپتەيتىن ءبىر شىعارمانى اياقتادىم. سونى امان­گەلدى اتامىزعا ارنايمىن. ودان كەيىن الداعى ءساۋىر ايىندا استانا قالاسى اكىم­دىگىنىڭ ەركەعالي راحماديەۆ اتىن­داعى مەملەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىمەن بىرلەسىپ, «باتىردىڭ بيىك تۇلعاسى» اتتى سازدى كەش وت­كىزەمىز. وسى تۇستا ايتا كەتەر ءبىر جايت بار: كەزىندە امانگەلدى يما­نوۆ تۋرالى كوپتەگەن مۋزىكالىق شى­عارما جازىلدى. سونىڭ ىشىندە كور­نەكتى كوم­پوزيتورلار م.تولەباەۆ پەن ە.برۋ­سيلوۆسكيدىڭ «امانگەلدى» وپەرا­سى مەن قىتاي كومپوزيتورى سي سينحايدىڭ «امانگەلدى» سيمفونياسىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە ءابىلاحات ەسپاەۆ, لاتيف حاميدي, دميتري ماتسۋتسين جانە اتاقتى كۇيشى سۇگىردىڭ باتىرعا ارناعان تۋىندىلارى قازاق راديوسىنىڭ «التىن قورىندا» ساقتالعان. وسى شىعارمالاردىڭ دەنى اتالعان كەشتە جاڭا دىبىستا ارلەنىپ, كورەرمەنگە ۇسىنىلادى», دەدى ول.

سونداي-اق «امانگەلدى يمان» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى تولقىن سۇلتان تەكتى اۋلەتتىڭ ەرلىك جولدارىنا توقتالدى. «اكادەميك قانىش ساتباەۆ ءبىر ماقالاسىندا حالىق با­تىرىنىڭ ەرلىگىنە توقتالىپ, ونىڭ اتاسى يماننىڭ كەنەسارى حاننىڭ سەنىمدى سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى بولعانىن ايتادى. جالپى, يمان باتىر باۋىرلارىمەن, بالالارىمەن حان كەنە باستاعان ازات­تىق جولىنداعى ۇلى كۇرەستىڭ جالىندى جاۋىنگەرلەرى بولدى. قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ دامۋى­نا ۇلەسىن قوسقان امانگەلدىنىڭ بەل بالاسى را­مازان دا ءوز ەركىمەن مايدانعا اتتانىپ, سوندا كوز جۇمدى. وسىدان-اق بۇل اۋلەتتىڭ نەگىزىندە تەكتىلىك, با­تىر­لىق جاتقانىن بىلەسىز. امانگەلدى يمانوۆ – 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ باس ساردارى عانا ەمەس, ول حالقىنىڭ قامقورشىسى, ارقاسۇيەرى بولدى», دەدى باتىر ۇرپاعى.

سونىمەن قاتار ءىس-شارا بارىسىندا كۇيشى انار مۇزداحانوۆا اكەسى ايتباي مۇزداحانوۆتىڭ «امانگەلدى ءدۇبىرى» اتتى تۋىندىسىن جينالعاندارعا تارتۋ ەتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار