ۇلتتىق بانك: بازالىق مولشەرلەمە نەلىكتەن كوتەرىلمەدى؟

«ىشكى جانە سىرتقى ينفلياتسيالىق ۇدەرىس­تەر ديناميكاسى, سونداي-اق ەكونوميكالىق ءوسۋ تراەكتورياسى ۇلتتىق بانك بولجامىنىڭ بازالىق ستسەناريىنە سايكەس قالىپتاسۋدا. ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردىڭ بالانسى پروين­فلياتسيالىق كۇيىن ساقتاپ قالدى. سەبەبى ينفلياتسيانىڭ ورنىقتى بولىگى جوعارى قالىپ­تاسىپ, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر قارقىن الدى. لوگيستيكالىق تىزبەكتەردىڭ قۇرىلىمدىق وزگەرۋى ەكونوميكاعا تەرىس ىقپالىن تيگىزىپ كەلەدى. ساقتالىپ وتىرعان تاۋەكەلدەر بازالىق مولشەرلەمەنى ۇزاق ۋاقىت ىشىندە اعىمداعى ماندەردە ۇستاپ تۇرۋدى تالاپ ەتەدى», دەلىنگەن ۇلتتىق بانك حابارلاماسىندا.

قازىر ينفلياتسيا ۇلتتىق بانكتىڭ كۇتۋلەرىنە سايكەس قالىپتاسىپ وتىر. ايلىق ينفلياتسيا ديناميكاسى ءۇش اي قاتارىنان باياۋلاۋدى كورسەتىپ, 2022 جىلعى قىركۇيەكتەگى 1,8 پايىزدان جەلتوقساندا 1,2 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. كورسەتكىشتىڭ تومەندەۋىنە قاراماستان, ول ورتاشا جىلدىق ماندەردەن ايتارلىقتاي اسىپ (سوڭعى 5 جىل ىشىندە ورتاشا العاندا جەلتوقساندا –  0,7 پايىز), جوعارى قالپىندا قالدى.

2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا, ينفلياتسيانىڭ جىلدىق ءمانى 20-21 پايىز بولجامدى ءمان ارالىعىندا قالىپتاسىپ, 20,3 پايىزدى قۇرادى. جىلدىق ينفلياتسيا قۇرامىندا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى مەن ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسى ەڭ جوعارى ءوسىمدى كورسەتتى. اقىلى قىزمەتتەر ينفلياتسياسى وزگەرىسسىز قالدى, وعان تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ قۇنىنىڭ تومەندەۋى مەن رەتتەلەتىن قىزمەتتەر باعاسىنىڭ باياۋ ءوسۋى اسەر ەتىپ وتىر.

بۇعان وراي حالىق تا الداعى ۋاقىتتا ينفلياتسيا قارقىندى وسەدى دەپ كۇتەدى. مۇنداي كۇتۋ ۇلەسى جەلتوقساندا 21,3 پا­يىز بولعان. كوپشىلىك ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ قىمباتتاپ جاتقانىنا جانە سىرتقى وقيعالاردىڭ كۇردەلەنە تۇسۋىنە قاراپ, ينفلياتسيا ءوسىمى توقتاي قويمايدى دەپ قاۋىپ قىلادى. ۇلتتىق بانكتىڭ حابارلاۋىنشا, اقشا-كرەديت تالاپتارىن بارلىق جەردە كۇشەيتۋ اسەرىنەن كوپتەگەن ەلدە, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ساۋ­دا سەرىكتەسىمىز سانالاتىن مەملەكەتتەردە ينفلياتسيالىق ۇدەرىس باياۋلاي باستايدى. بۇل ازىق-ت ۇلىكتىڭ الەمدىك باعاسىنىڭ بىرتىندەپ تومەندەۋىمەن قاتار قازاقستانداعى ينفلياتسياعا دا اسەرىن ازايتادى دەپ بولجايدى ۇلتتىق بانك ساراپشىلارى.

«ەكونوميكانىڭ ءوسۋ تراەكتورياسى ۇلت­تىق بانك باعالاۋىنىڭ جوعارعى شە­گى­­نە جاقىن قالىپتاستى. ۇلتتىق ستا­ت­يس­­تيكا بيۋروسىنىڭ الدىن الا با­عا­­لاۋىنا سايكەس 2022 جىلعى قاڭتار-جەلتوقساندا ءىجو-ءنىڭ ءوسۋى 3,1 پايىز­دى قۇرادى. تۇتىنۋ يمپورتىنىڭ ءوسىمى, بولشەك تاۋار اينالىمىنىڭ تۇراق­تى ديناميكاسى مەن تۇتىنۋشىلىق كرەديت­تەۋ كولەمىنىڭ ارتۋى بايقالادى. پروينف­ليا­تسيالىق تاۋەكەلدەر ساقتا­لىپ وتىر. ينفلياتسيانىڭ نەگىزگى تاۋەكەل­دەرى – ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر جوعارى جانە تۇراقسىز بولعان كەزدە ساۋدا قۇرى­لى­مىنىڭ وزگەرىسى, جوعارى ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ ساقتالۋى, اكىم­شىلىك رەتتەۋ كەزەڭىنەن كەيىن رەتتە­لەتىن تاۋار­لار مەن كورسەتىلەتىن قى­زمەت­تەرگە ينفلياتسيانىڭ ارتۋى, سون­داي-اق جالعاسىپ جاتقان سوعىسقا قاتىس­تى بەلگىسىزدىكتىڭ جوعارى بولۋى. الەم­دەگى رەتسەسسيا تاۋەكەلدەرىنىڭ اياسىن­داعى سىرتقى سۇرانىس احۋالى, سون­داي-اق لوگيستيكالىق جاعدايلار مۇناي با­عاسىنىڭ تراەكتورياسىنا جانە ەكو­نوميكالىق وسۋگە قاتىستى ايتارلىقتاي بەلگىسىزدىك تۋىنداتادى», دەپ مالىمدەدى ۇلتتىق بانك.

وسىعان بايلانىستى, ءىس جۇزىندەگى ينفلياتسيانىڭ بازالىق ستسەناريگە سايكەس قالىپتاسۋىن ەسكەرىپ, قالىپ­تاسقان تاۋەكەلدەر بالانسىن نازار­عا الىپ, ۇلتتىق بانك بازالىق مول­شەر­­لەمەنى كوتەرۋ تسيكلىن اياقتاپ قالۋعا جاقىنداعانىن جاريا ەتكەن ءوز ما­لىم­دەمەسىندە قالادى. بازالىق مولشەر­لەمەنى ودان ءارى كوتەرۋ الەۋەتى شەكتەۋلى.

ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينفلياتسيا بولجامدىق تراەكتوريامەن قالىپتاسۋدا.

«تۇتىنۋ باعالارىنىڭ ايلىق ءوسۋى باياۋلاپ, بىلتىر جەلتوقسان ايىندا 1,2 پايىزدى قۇرادى. ەسكە سالا كەتەيىن, ايلىق ينفلياتسيا قىركۇيەكتە – 1,8, قازاندا – 1,6, قاراشادا 1,4 پايىزدى قۇراعان. ينفلياتسيانىڭ ورنىقتى بولىگى­نىڭ جوعارى بولىپ قالۋى دا الاڭ­داۋ­شىلىق تۋدىرىپ وتىر. بۇل پروينفليا­تسيالىق ورتانىڭ ساقتالۋىن كورسەتەدى. 2022 جىلدىڭ سوڭىنداعى ماۋسىم­دىق فاكتوردى ەسكەرمەگەندەگى بازا­لىق ينفلياتسيانىڭ جىلدىق كورسەتكىشى 22,2 پايىزدى قۇرادى. ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ قارقىنى باسىم. ولاردىڭ ءمانى جەلتوقسان ايىندا ساۋالداما جۇر­گىزىلگەن ساتتەن باستالعان ۋاقىت ىشىن­دەگى ماكسيمۋمدى جاڭارتتى. ينفليا­تسيانى مەديانالىق باعالاۋ – 21,3 پايىز. ساۋالداما دەرەكتەرى بويىنشا, ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى, سىرتقى جاعداي مەن وتىن باعاسى ينفلياتسيانىڭ وسۋىنە سەبەپ بولدى. جوعارى ينفليا­تسيا­لىق كۇتۋلەر ينفلياتسيانىڭ بولا­شاقتا باياۋلاپ, تومەندەۋىنە سەبەپ بولۋى مۇمكىن», دەيدى ع.ءپىرماتوۆ.

سىرتقى ينفلياتسيالىق ورتانىڭ جەڭىلدەۋىنە قاراماستان, دامىعان ەلدەر­دىڭ ءىرى ورتالىق بانكتەرى قاتاڭ مونەتارلىق ساياساتتى جۇرگىزۋدە. اقش-تىڭ فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيەسى مەن ەۋروپا ورتالىق بانكتىڭ سوڭعى شەشىمى مولشەرلەمەلەردى 4,5 پايىزعا جانە 2,5 پايىزعا كوتەرۋ بولدى.

«وسىنداي جاعدايلار مەن قىسىمنىڭ السىرەۋىنە بايلانىستى الەمدىك ەنەرگەتيكا مەن تاۋار نارىقتارىندا ۇزاق ۋاقىت ىشىندە العاش رەت تۇتىنۋشىلىق ينفلياتسيا باياۋلادى. ساۋدا سەرىكتەستەرى بولىپ سانالاتىن ەلدەردىڭ كوبىندە ينفلياتسيا باياۋلاۋدا. قىتايداعى ينفلياتسيا جەلتوقسان ايىندا 1,8 پايىز بولدى. ەۋرووداقتا تۇتىنۋشىلىق ينفلياتسيا ەنەرگيا باعاسىنىڭ تومەندەۋىنەن 2022 جىلعى قاراشا ايىندا 11,1 پايىز­عا دەيىن باياۋلادى. رەسەيدە ينفلياتسيا 12,0 پايىزعا دەيىن باياۋلادى. وسى فاك­تور­لار­دىڭ بارلىعى قازاقستانداعى ينفليا­تسيا­عا تومەندەتۋ ىقپالىن تيگى­زەدى», دەيدى ۇلتتىق بانك توراعاسى.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر ينفلياتسيانىڭ نەگىزگى تاۋەكەلدەرى مىنالار:

• ساۋدا قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋى;
• جەدەلدەگەن ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر;
• جوعارى ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ ساقتالۋى;
• اكىمشىلىك رەتتەۋ كەزەڭىنەن كەيىن رەتتەلەتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ينفلياتسياسىنىڭ ارتۋى;
• ۋكرايناداعى سوعىسقا قاتىستى بەلگىسىزدىك.

ع.ءپىرماتوۆ ۇلتتىق بانكتىڭ 2023 جىلعى نەگىزگى مىندەتى – ينفلياتسيانى تۇراقتى تۇردە تومەندەتۋ, ورتا مەرزىم­دى پەرس­پەكتيۆادا نىسانالى باعدار دەڭ­گەيىنە قايتارۋ ەكەنىن جەتكىزدى. بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا كەزەكتى شەشىم 2023 جىلعى 24 اقپاندا استانا قالاسىنىڭ ۋاقىتى بويىنشا ساعات 12:00-دە جاريالانادى.