قازاق جەرىنەن بولاشاق قالىڭدىعىن ىزدەگەن گرۋزيننىڭ ەستەن كەتپەستەي شىم-شىتىرىق وقيعالارى ەكى ۇلتتىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىن توعىستىرىپ, رۋحاني تۋىستىقتىڭ ورتاق تۇستارىن كينو تىلىمەن بەزبەندەيدى.
ەكى ەلدىڭ كينەماتوگرافتارى بىرىگە بايانداعان تەلەحيكايا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ ۇرىس دالاسىنان باستاۋ الادى. وقيعا مازمۇنى مىناداي. ەكى بارلاۋشى – ۆانو اتتى گرۋزين مەن قازاق باقىتجان اسكەري تاپسىرمادان قايتىپ كەلە جاتىپ تۇتقيىلدان كەلگەن اۋە شابۋىلىنا تاپ بولادى. باقىتجان ءوز ءومىرىن قۇرباندىققا شالىپ, ۆانو دوسىن قۇتقارىپ قالادى. ۆانو جانى ءۇزىلىپ بارا جاتقان دوسىنىڭ باسىندا تۇرىپ, بالالارىمىزدى اتاستىرىپ, قالايدا تۋىس بولامىز دەپ انت-سۋ ىشەدى. بىراق سوعىستان كەيىنگى الاساپىران ءومىر ۆانوعا ۋادەسىن ورىنداتپايدى. الايدا «ايتىلعان ءسوز – اتىلعان وق», ەندى اتاسىنىڭ انتى نەمەرەلەرىنە امانات. وسى اماناتتى ورىنداۋ ءۇشىن ۆانونىڭ نەمەرەسى بۋبا تبيليسيدەن الماتىعا جول تارتادى. ۋادەگە بەرىك اۋلەتتىڭ بالاسى بۋبا باقىتجاننىڭ قىز نەمەرەسىن تاۋىپ, وعان ۇيلەنۋگە ءتيىس. بىلمەيتىن قالىڭدىعىن ىزدەپ جۇرگەن جىگىتپەن بىرگە قازاقستانعا ونىڭ اپكەسى نينو ۇشىپ كەلەدى. بىراق بۋبانىڭ الاڭعاسارلىعىنان جاستار باقىتجاننىڭ ءۇرىم-بۇتاعى تۇراتىن مەكەنجاي جازىلعان قاعازدى جوعالتىپ الىپ, بارلىق شىتىرمان وسى جەردەن باستالادى.
«گرۋزيندەر ەشتەڭەنى جادىنان شىعارمايدى. ءبىز قازاقتارمەن بىرگە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا شايقاسقانىمىزدى عانا ەمەس, ءداۋىت پاتشانىڭ كەزىندە ارتىق حان باستاعان قىپشاقتارمەن بىرگە ەجەلگى تۇركىستاندى سەلجۇكتەردەن قورعاعانىمىزدى دا ۇمىتقان ەمەسپىز», دەيدى رەجيسسەر گەورگي كيكالەيشۆيلي.
قازاقستان تاراپىنان رەجيسسەر رەتىندە تارتىلعان جەڭىس تۇماتاەۆ: «مەن ءۇشىن بۇل فيلم – تەك ەكى جاستىڭ سەزىمدەرى تۋرالى عانا ەمەس, ەكى ەل مادەنيەتىنىڭ تۇيىسەتىن تۇستارى, ايىرماشىلىقتارى, قۇندىلىقتارى مەن ءداستۇرى ارالاسقان تاماشا تەلەحيكايا», دەيدى.
پاندەميا دا كەدەرگى بولا الماعان كارتينانىڭ اسكەري كورىنىستەرى مەن گرۋزيندىك بولىگى تبيليسي ماڭىندا ءتۇسىرىلدى. وسىدان كەيىن ءتۇسىرىلىم توبى الماتىعا اتتانىپ, قالا تاريحىنداعى ورنى ەرەكشە «الماتى» قوناقۇيى, «مەدەۋ» مۇز ايدىنى, تسيرك پەن باسقا دا كورىكتى جەرلەردە جۇمىسىن جالعاستىردى.
ء«فيلمدى ءتۇسىرۋ وڭايعا سوقپادى. پاندەميا كەزىندە گرۋزيادا دا كومەندانتتىق ساعات جاريالانىپ, تىكەلەي اۋە رەيستەرى بولمادى. 3 كۇن سايىن ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ ءاربىر مۇشەسى پتر-تەستىن تاپسىرىپ وتىردى, تۇسىرىلىمگە رۇقسات الۋدا دا قيىندىق تۋىندادى. قازاقستاندا دا سونداي شەكتەۋلەر بار ەدى. بىراق ءبىز وسى قيىندىقتاردىڭ ءبارىن ەڭسەردىك!», – دەيدى پروديۋسەر قايرات ماقاجانوۆ,
فيلمگە فارحات ءابدىرايىموۆ (فارا), ءشارىپ سەرىك, تولەپبەرگەن بايساقالوۆ, ازات سەيىتمەتوۆ, داناگۇل تەمىرسۇلتانوۆا, قارلىعاش يسابەكوۆا, تاۋەكەل ءمۇسلىم سىندى قازاق اكتەرلارىمەن قاتار, ناتيا تسيتسيلاشۆيلي, يليا چحايدزە, زۋراب كيپشيدزە سەكىلدى تانىمال گرۋزين ارتىستەرى تۇسكەن. كارتينادا كەشەگى كەڭەس كينوسىنىڭ تارلانى ۆاحتانگ كيكابيدزەنىڭ دە قولتاڭباسى بار.
كومەديا جانرىنىڭ جامپوزى, اكتەر تولەپبەرگەن بايساقالوۆقا ستسەناري بويىنشا تبيليسيلىك جانە الماتىلىق تاكسيشىنىڭ ءرولىن قاتار الىپ شىعۋ بۇيىرعان.
«تاكسي جۇرگىزەتىن توليكتىڭ رولىنە ەنۋ وڭاي بولدى, سەبەبى كەيىپكەرىم ەكى ۇلتتىڭ ۇقساستىعىن ءدال بەينەلەيدى. ءبىر قاراعاندا, ءارتۇرلى كورىنسەك تە, بىزگە ورتاق دۇنيە كوپ», دەيدى تولەپبەرگەن بايساقالوۆ.
جاڭا فيلمدە اكتەر ءشارىپ سەرىك تە ءوزىن باسقا قىرىنان تانىتتى. شاكونى «اۋدانداعى جىگىت» رەتىندە كورۋگە ۇيرەنگەن قازاقستاندىق كورەرمەن ەندى ونىڭ رومانتيكالىق كەيىپكەر رەتىندەگى قىرىن كورەدى.
«مەنىڭ كەيىپكەرىم ازامات – كلاسسيكالىق بەينەگە جاتاتىن «انامنىڭ قۇربىسىنىڭ ۇلى» دەيتىندەي وتە ءتارتىپتى جىگىت. ول دومبىرا شەرتەدى, جەتىمدەر ۇيىندە مۋزىكالىق وركەستر جەتەكشىسى. تاعدىر وعان قانداي سىي تارتۋ ەتەتىندىگىنەن بەيحابار جىگىت جاقسى قىزدى تابۋدى ارماندايدى. سيۋجەت جەلىسى ءبىر قادام دا كەيىن شەگىنۋگە بولمايتىن شەبەرلىكپەن ورىلەدى», دەيدى ءشارىپ سەرىك.
كينوتۋىندىنىڭ باس پروديۋسەرى گادجي گادجيەۆ جاڭا كارتينانى بىلاي سيپاتتايدى: «ستسەناريدى وقىپ شىققاننان كەيىن جىگىتتەرگە وسى جوبانى ىسكە اسىرۋعا كومەكتەسۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندىم. ءفيلمدى تاماشالاپ شىققاننان كەيىن كورەرمەن دە وسى سەزىمگە بولەنەدى. كەيىپكەرلەردىڭ حيكاياسى ەرتەگىدەي دەرسىز, ءتۇرلى جاعدايدىڭ توقايلاسۋى ادام سەنگىسىز, بىراق شەشىمىن تابۋعا ءتيىس ماسەلەلەر ءاربىر ادامنىڭ جانىنا جاقىن ءارى تۇسىنىكتى. مەنىڭشە, ادامدار جانىنا شۋاق سىيلايتىن وسىنداي فيلمدەردى كورۋدى قالايدى».
بىراق, ءبىزدىڭ وكىنىشىمىزگە قاراي, «ماحابباتتان دا ماڭىزدى» كارتيناسى تانىمال قازاقستاندىق اكتەر فارحات ءابدىرايىموۆتىڭ سوڭعى تۋىندىسى. كورەرمەننىڭ سۇيىكتى اكتەرى تبيليسيدەگى ءتۇسىرىلىم كەزىندە كەنەتتەن كوز جۇمعانى كورەرمەن ەسىندە بولار؟!
الماتى
