قازاق ءتىلىن سوناۋ جىلدارى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەننەن كەيىن ۇيرەنە باستادىم. ءالى ەسىمدە, ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرىن قوستاناي وبلىسىنا كارتوپ جيناۋعا جىبەردى. كۇن سايىن تاڭعى التىدا جوعارى كۋرستىڭ ستۋدەنتى ۇلبولسىن «قىزدار, تۇرىڭدار!» دەگەن سوزبەن وياتۋشى ەدى. بۇل – مەن ۇيرەنگەن العاشقى قازاقشا ءسوز.
اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىسىندا ءبىزدىڭ جەتەكشىمىز – ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىسى اسىلبەك تاسىموۆ بولدى. كەيىن ول بىزگە قازاق تىلىنەن ساباق بەردى. جاقسى تۇسىندىرەتىن ەدى. ءبىر رەت ول ماعان: «ەرتەڭ تۇسكى اسقا دەيىن قازاقشا 100-گە دەيىن ساناپ ۇيرەن», دەپ قاتاڭ تالاپ قويدى. قۇداي وڭداعاندا, كۋرستاستارىمنىڭ ءبارى كومەكتەستى. سولاردىڭ كەڭەسىمەن شەلەككە ءار كارتوپتى قازاقشا ساناپ سالدىم. كەلەسى كۇنى اسحاناعا بارا جاتىپ, ىشىمنەن ء«بىر, ەكى, ءۇش....ءجۇز» دەپ ساناپ باردىم. سول ساتتە جاتتاعانىمدى ۇمىتىپ قالامىن با دەپ ابىرجىدىم. جاڭىلىسىپ كەتسەم, قاسىمداعى قىزدار تۇزەتىپ وتىردى. ايتەۋىر اسىلبەك تاسىم ۇلىنىڭ الدىندا ءبىرىنشى ەمتيحاندى «وتە جاقسى» دەگەن باعاعا تاپسىردىم.
ماعان قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىمە فاكۋلتەتىمىزدىڭ قازاق بولىمىندە وقىعان سوفيا اليەۆا كومەكتەستى. سونىڭ ارقاسىندا قازاق تىلىندە تۇرمىستىق دەڭگەيدە سويلەۋدى ۇيرەندىم.
بىردە ءوزىم ۇيرەنىسكەن ورتادان بوتەن جەردە قازاقشا سويلەيمىن دەپ, كۇلكىگە قالعانىم دا بار. اۆتوبۋستا «وقاسى جوق» دەۋدىڭ ورنىنا, «ورىن جوق» دەپپىن... وسىدان كەيىن تانىمايتىن ادامدارمەن قازاقشا سويلەسۋگە ءداتىم بارمايتىن بولدى. بويىمدا ءبىر ۇرەي پايدا بولدى. قازىر مەن قازاقشا تۇرمىستىق دەڭگەيدە سويلەيمىن, ساۋاتتى جازامىن, بىراق سول ۇرەيدى ءالى كۇنگە جەڭە الار ەمەسپىن.
سول قورقىنىشتى جەڭۋ ءۇشىن 2019 جىلى ماعجان جۇماباەۆ اتىنداعى جوعارى كوللەدجگە – ءوزىم العاش ءبىلىم العان وقۋ ورنىنا قايتىپ ورالدىم. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-عا وقۋعا تۇسكەنگە دەيىن پەتروپاۆل پەداگوگيكالىق كوللەدجىندە ءبىلىم العان ەدىم. وسى كوللەدجدى ءتامامداپ, قازاق ءتىلى جانە ادەبيەتى مۇعالىمى ديپلومىن الدىم. كوڭىلىمنىڭ تۇكپىرىندە جۇرگەن ءبىر ارمانىمنىڭ ورىندالعانىنا قۋانىشتىمىن. الايدا كوپ ادام مەنىڭ بۇل قادامىمدى: «ساعان ونىڭ قاجەتى قانشا؟» دەپ تۇسىنبەي دال.
ەكى بىردەي جوعارى بىلىمنەن كەيىن 51 جاسىمدا قايتا وقۋعا ءتۇسۋىمنىڭ سەبەبى كوپ. بىرىنشىدەن, قازاق تىلىندە سويلەۋدەگى قورقىنىشىمدى جەڭىپ, وسى ءتىلدىڭ گرامماتيكاسىن مەڭگەرىپ, سويلەم بايلانىسى قالاي قۇرىلاتىنىن, جاڭا سوزدەر قالاي تۋاتىنىن ءتۇسىنىپ, فرازەولوگيزمدەردى دۇرىس پايدالانۋدى ۇيرەنگىم كەلدى.
مەنىڭ قازاق تىلىندە ءبىلىم الىپ جۇرگەن بالالارعا ورىس ءتىلى پانىنەن ساباق بەرگەن كەزدەرىم بولدى. سوندا بالالارعا ساباق ۇعىنىقتى بولۋى ءۇشىن قازاق ءتىلىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلۋ ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندىم.
ال مەنىڭ كورشىلەرىم – قانداستار. كورشى بولعان سوڭ, ءلام-ميم دەمەستەن, ءۇن-ءتۇنسىز سىيلاسىپ ءومىر سۇرە المايمىز عوي. «كورشى كورشىدەن ءتالىم الادى» دەگەن ءسوز بار. سوندىقتان سالەمىمىز ءتۇزۋ, سىيلاستىعىمىز سۋىماس ءۇشىن وسى قادامعا بەل بۋدىم.
مەن – ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ عانا ەمەس, تاريح ءپانىنىڭ دە مۇعالىمىمىن. ساباقتارىمنىڭ بارىسىندا وتانىمىزعا, مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەت جايلى ايتقانىمدا مەنىڭ ءسوزىم جالاڭ بولماۋعا ءتيىس. مەن ءار ءسوزىمدى ىسىممەن دالەلدەۋىم كەرەك.
قازاقستان – مەنىڭ وتانىم. مەن قيىن كەزدەردە دە شەكارا اسپادىم, الداعى ۋاقىتتا دا تۋعان ەلىمنەن كەتۋ ويىمدا جوق. سوندىقتان دا مەن ءۇشىن قازاقشا سويلەۋ – پارىز عانا ەمەس, قاجەتتىلىك. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن قۇلشىنىسىمنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى بار. ول مەنىڭ كۋرستاسىم نارات تولىباەۆتىڭ اكەسى – بەلگىلى قازاق جازۋشىسى قۇرمانباي تولىباەۆتىڭ شىعارمالارى. سونىمەن قاتار قازاق كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارىن تۇپنۇسقادا وقىعانعا نە جەتسىن؟! ادەبيەتشى ءۇشىن بۇدان اسقان مەرەي جوق شىعار.
گالينا بالاجەنتيس,
اسقار يگىباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
