انتقا ادال شەكاراشىلار

ب ۇلىكشىلەرگە قارسى ءىس-قيمىل باستالعان تۇستا ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ جەكە قۇرامى دا شەتتە قالعان جوق. شەكارا ايماقتارىندا بلوكبەكەتتەر ورناتىلىپ, سۋىق قارۋلار مەن تونالعان تەحنيكالار تاركىلەندى. قالادا بەرەكەتسىزدىك تۋدىرىپ, اسكەرلەر مەن قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ جاعاسىنا جارماسىپ, پوگوندارىن جۇل­عاندار, ماڭىزدى نىسانداردى ور­تەگەن ەسەرلەردىڭ «جەڭىستەرى» كوپ­كە ۇزاعان جوق. ەرتەڭىنە-اق, مىس­تارى باسىلىپ, بوي تاسالاۋعا كوش­تى. وڭىرلەردە انتيتەررورلىق وپە­را­تسيا باستالىپ, قالا شەت­تەرى­نە قويىلعان توسقاۋىلدار بۇ­لىك­شىلەردى بىرتىندەپ ۇستاي باستادى.

شەكارا قىزمەتىنەن اتالعان ءىس-شاراعا 250-گە تارتا اسكەري قىز­مەت­شى جۇمىلدىرىلىپ, بلوك­بەكەت­تەر مەن باقىلاۋ-وتكىزۋ پوست­تارىندا قىزمەت اتقارۋ كەزىن­دە ب ۇلىككە قاتىسقان 200-دەن اسا ادام قۇرىقتالدى. ماڭىزدى نىسان­دار كۇزەتكە الىنىپ, قارۋ-جاراقتارمەن بىرگە قانشاما زاتتاي ايعاق تاركىلەندى.

ەل شەتىنە تيگەن جاۋدى ءبىرىنشى بولىپ قارسى الۋعا دايىن تۇراتىن شەكاراشىلار «دابىلعا» دا ءۇن قوستى. ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ الما­تى وبلىسى بويىنشا دەپارتا­مەنتى شاھار اكىمدىگىنىڭ عيمارا­تىن باسبۇزارلاردان قورعاۋ­عا قاتىستى. ايعايعا سۇرەن قوسىپ, ادام ءولتىرىپ, مەكەمەلەردى ورتەپ, دۇكەن توناعاندارمەن بەتپە-بەت كەلدى. بىراق بەرىسپەدى. بەت­تەرىن قايتاردى. سىن ساتتە مىن­دەتىن ادال اتقارعان قايسار شە­كارا­شىلار كەيىن پرەزيدەنت جار­لىعىمەن ماراپاتتالدى.

بۇگىن ءبىز سولاردىڭ قاتارىندا بولعان شەكاراشى ارىپتەستەرىمىز تۋرالى ايتۋدى ءجون سانادىق. ويتكەنى حالىق باتىرلارىن بىلۋگە ءتيىس.

ۇقك شەكارا قىزمەتى جەتىسۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرى سايان ءجۇمادىلوۆ وتكەن جىلدىڭ 5 قاڭتارىندا قالا اكىمدىگىن باسىپ الۋعا تىرىس­قان باسبۇزارلارمەن قاندى قاق­تى­عىس كەزىندە عيماراتتىڭ ەكىن­شى قا­باتىندا باسىنان اۋىر جارالانعان پولكوۆنيك ا.كرەستينيندى كورىپ, شەكاراشىنى قۇتقارۋعا بارىن سالادى. ول وفيتسەردى قاۋىپسىز جەرگە اپارىپ, ەسىن جيعىزادى. قالعان جارالىلاردى دا سىرتقا شىعارۋ ءۇشىن قاقتىعىس بولىپ جاتقان جەرگە قايتا ورالعان وفيتسەردى بەلگىسىز بىرەۋلەر باسىنان تەمىر سۇيمەنمەن ۇرىپ, جەرگە قۇلاتادى. وسىلايشا, ب ۇلىكشىل توپتىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەن ول ەسىن اكىمدىككە قاراما-قارسى «حابار» تەلەراديوكەشەنىندە جينايدى.

ب ۇلىكشى توپتى اۋىر جارالىلاردى بوساتۋعا كوندىرگەن سايان باسقالارمەن بىرگە توعىز اسكەري قىزمەتشىنى دالا­عا الىپ شىعىپ, جاقىن ماڭ­داعى كولىكتەردىڭ بىرىمەن شاھاردا­عى جەدەل مەدي­تسينالىق كومەك كورسەتەتىن اۋرۋ­حاناعا جونەلتەدى...

قاڭتاردىڭ سول ءبىر قارالى كۇنىندە مەديتسينا قىزمەتىنىڭ كاپيتانى كەلبەت قابىلوۆا اۋىر جارالىلاردى الىپ شىعۋ ءۇشىن وقيعا ورنىنا ءتورت مارتە كىرگەن. مۇنى كوزسىز ەرلىك ەمەس دەپ كىم ايتا الادى؟! قارالى قاڭتار وقي­عا­سى كەزىندە ب ۇلىكشىلەردىڭ زاڭ­سىز ارەكەتىنە قاراماستان وزدەرى­نىڭ انتىنا ادالدىق تانىت­قان دارىگەرلەر دە ناعىز ەرلىك تانىتقانى بارشاعا ءمالىم.

مەديتسينا قىزمەتىنىڭ كاپيتانى ك.قابىلوۆا باستاعان جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى قالالىق اكىمدىكتىڭ اۋماعىنا كىرىپ, جارالىلارعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ ۇقك اسكەري گوسپيتالىنە جەت­كىزگەن. وسىنداي جان­كەشتى قيمىلىنىڭ ارقاسىندا كەل­بەت قۋانىشبەكقىزى 25 اسكە­ري قىز­مەتشىنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى.

ال ۇقك شەكارا قىزمەتى مەديتسينا قىزمەتىنىڭ اعا لەيتەنانتى مۇحيت قاڭتارباەۆ قاڭتار وقيعاسى كەزىندە جارالىلاردى قالاداعى اۋرۋحانا, اسكەري گوسپيتالدارعا جەتكىزۋ ءۇشىن تىنىم تاپپاعان. اسكەري فورمادا ەكەنىن كورىپ, ءوزىن قورشاپ العان ب ۇلىكشىلەردىڭ تالاپتارىنا كونبەي, جارالىلاردى ولاردىڭ حانتالاپايىنا سالۋعا جول بەرمەيدى. ۇستىندەگى كيىمىن مەديتسينالىق فورما­عا اۋىستىرعان ول جارالىلاردى گوسپيتالعا جەتكىزۋ سەكىلدى ماڭىزدى ميسسيا­سىن جالعاستىرادى. وفيتسەردىڭ العىرلىعى مەن باتىلدىعىنىڭ ارقاسىندا 20-دان استام اسكەري قىزمەتشىنىڭ ءومىرى امان قالدى.

قاڭتار وقيعاسىندا «كاماز-43269» بروندالعان تەحنيكاسىن تىزگىندەگەن ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ اعا تەحنيگى, اعا سەرجانت تالعات باتىربەكوۆ اسكەري قىزمەتشىلەر مەن جارالىلاردى كوشىرۋ سەكىلدى جاۋىنگەرلىك تاپسىرمانى ورىنداۋ كەزىندە ناعىز ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى.

«كوكتوبە» تەلەمۇناراسىن قورعاۋ كەزىندە شەكاراشىلاردىڭ قارۋلى توپپەن قاقتىعىسقا تۇس­كەنىن بارشا جۇرت جاقسى بىلەدى. ارۋ الماتىنىڭ ەكى كۇندە استان-كەستەنىن شىعارىپ, قالا حالقىن ۇرەيدە ۇستاپ, ب ۇلىك جاساعان توپتاردىڭ باستى كوزدەگەنى – ستراتەگيالىق ماڭىزى بار نىسانداردى باسىپ الۋ ەدى. سونداي ماڭىز­دى نىساننىڭ ءبىرى – «كوك­توبە» تەلەمۇناراسى بول­عان. ىلە الاتاۋىنىڭ بوك­تەرىن­دە ورنالاسقان مۇنارا الماتىنى ارداقتاعان ءاربىر ادامنىڭ جۇرەگىنە جىلۋ, كوزىنە قۋانىش سىيلايتىن مەكەنگە اينالعالى قاشان!

الدىن الا كەلىپ تۇسكەن اقپارات بويىنشا, بۇزاقىلار مۇنارانى باسىپ الىپ, وسى جەردەن جوعارى بيلىككە وزدەرىنىڭ تالاپتارىن قويماقشى بولعان كورىنەدى. وسى قاقتىعىستا دا شەكاراشىلار تاباندىلىق پەن باتىلدىق تانىتا ءبىلدى. ال تالعات باسقارعان اسكەري ماشينا شەكاراشىلارعا قاراتا وق اتقان بەس كولىكتى سوعىپ ءوتىپ, شايقاستىڭ سوڭعى نۇكتەسىن قويدى. الايدا جاۋىنگەرلىك تاپسىرما ورىنداۋ كەزىندە باتىل شەكاراشى يىعىنان جارالانادى. بىراق جاراقاتى مەن جان-جاقتان تونگەن قاۋىپ-قاتەرگە قاراماستان ول وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى جالعاستىردى.

اعا سەرجانت شۋحرات توق­تار­باەۆ بولسا قاڭتار قىرعىنى كەزىندە ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ جاساقتالعان جەكە قۇرامىن شونجى مەن شاھارعا دەيىنگى ارالىقتى كەسىپ ءوتىپ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە جەتكىزەدى. قاندى وقيعا كەزىندە ءورشىپ كەتكەن جاپپاي تارتىپسىزدىك بارىسىندا قارۋلى توپ اكىمدىك عيماراتىن باسىپ العان ەدى. ماڭىزدى نىساندى باسبۇزارلاردان قورعاۋ كەزىندە اعا سەرجانت تا ءوز باسىنا تونگەن قاۋىپ-قاتەرگە قاراماستان, وقيعا ورنىنان زارداپ شەككەن جانە جارالانعان 75 اسكەري قىزمەتشىنى الىپ شىققان.

ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ سەرجانتى ەرلان تىلەۋبەرگەنوۆ شەكاراشىلار ساپىندا 2006 جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. تاۋەل­سىزدىگىمىز بەن ەل تاعدىرى تارازىعا تۇسكەن قاۋىپتى ساتتە سترا­تەگيالىق ماڭىزى بار اۋماقتان تابىلعان ول «سول كۇنگى وقيعا ناعىز وق پەن وتتان ەش كەم ەمەس ەدى», دەپ ەسكە الادى. سەرجانت ءوزى تىزگىندەگەن «ۋاز» كولىگىمەن رەسپۋبليكا الاڭى مەن ۇقك اسكەري گوسپيتالىنىڭ اراسىنا جول سالىپ, سونىڭ ارقاسىندا 40-قا تارتا اۋىر جاراقات العان ادامدى ءولىم اۋزىنان امان الىپ قالدى.

قاڭتار تراگەدياسى كەزىندە قاۋىپپەن بەتپە-بەت كەلە ءجۇرىپ, ناعىز ەرلىك پەن باتىلدىق كور­سەت­كەندەردىڭ الدىڭعى قاتا­رىن­دا شەكاراشىلارمەن بىرگە ءىىم-ءنىڭ ۇلتتىق ۇلانى, قورعا­نىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري قىز­مەت­شىلەرى دە بولدى. ارام نيەت­تى ادامدار ايداپ سالعان ب ۇلىك­شى­لەرمەن قاقتىعىس كەزىندە جاراقات العان 120-عا تارتا اسكەري قىزمەتشىنىڭ 80-نەن استامى شەكاراشى. ولاردىڭ دەنىن ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتتارى قۇرايدى. وسىنىڭ وزىنەن-اق «قاسى­رەتتى قاڭتار» كەزىندە كۇشتىك قۇرى­لىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ قانداي سىنعا تاپ بولعانىن, قانداي قاتەرگە باس تىگىپ, انتىنا ادالدىق تانىتقانىن انىق اڭعارۋعا بولادى.

سايان ءجۇمادىلوۆ, كەلبەت قابىلوۆا, مۇحيت قاڭتارباەۆ, تالعات باتىربەكوۆ, شۋحرات توق­تار­باەۆ پەن ەرلان تىلەۋبەر­گەنوۆ – قاڭتار قىرعىنى كەزىندە قايسارلىق كورسەتكەن التى شەكاراشى جاۋىنگەرلىك تاپسىرمانى ورىنداۋ كەزىندە تانىتقان كوزسىز ەرلىكتەرى ءۇشىن پرەزيدەنت جارلىعىمەن «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. الايدا التى ازامات تا وتكەن جىلدىڭ باسىندا ەل باسىنا قاتەر توندىرگەن «قاسىرەتتى قاڭتار» تۋرالى ايتقاندا «سىن ساعاتتا ەرلىك جاساپ, كوزگە ءتۇسۋدى كوزدەگەن جوقپىز. بار بولعانى, وتان الدىنداعى مىندەتىمىزدى ورىندادىق», دەيدى.

تامارا داۋلەتباەۆا,

جۋرناليست