قىرشىن كەتكەن قوس سارباز

قاڭتار تراگەدياسىندا قاراعاندى قارا جامىلىپ تۇرىپ, جاپپاي تارتىپسىز­دىكتە مەرت بولعان قوس بوزداعىن قارا جەر قوينىنا تاپسىرعان ەدى. ۇلتتىق ۇلان قۇرامىندا وتان الدىنداعى پارىزىن وتكەرىپ جۇرگەن ورىمدەي ەكى ازاماتىنان ايىرىلعان ارقا جۇرتى اھ ۇرعاندا ازادان اسپان اينالىپ جەرگە تۇسكەندەي ەدى...

قاڭتار تراگەدياسى كەزىندە ۇلاندىق­تاردىڭ دا «جوعارعى دەڭگەيلى» دابىل بويىنشا جاساقتالىپ, لاڭكەستەردى توقتاتۋعا جۇمىلدىرىلعانى ايان. ءاربىر ۇلاندىقتىڭ ويىندا – انتقا ادالدىق تۇرعانى ءمالىم. انتقا بەرىكتىكپەن دۇشپانعا بوي بەرمەگەن ۇلاندىقتار قازا بولعان قارۋلاستارىن ۇدايى ەسكە الادى.

تارتىپسىزدىك پەن باسسىزدىق توقتاۋ­سىز جالعاسقان بەس كۇن, بەس تۇنگى شەرۋدە ارام پيعىلدىلاردىڭ ايلاسىن اسى­رۋعا تىرىسقانى انىق ەدى. تاۋەكەل­دىلىكپەن تاس جۇتقان شەشىم مەن ءابجىل قيمىل ناتيجەسىندە باسبۇزارلار مەن قا­ساقانا قىلمىس جاساۋشىلار قۇرىق­تالدى. قاشقاندارى ۇستالدى. وكىنىش­كە قاراي سول سۇراپىل كۇندەرى تالدى­قورعان قالاسىنداعى ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5514 اسكەري ءبولىمىنىڭ اعا مامانى (اعا گراناتومەتشىسى) ايبات امانوۆ لاڭكەستەردىڭ قولىنان قازا تاپتى. ايباتتىڭ اتا-اناسىنىڭ اڭىراپ قالعانىنا 1 جىل تولدى.

ايباتتىڭ اناسى گۇلناز ۇلىنىڭ اقجار­قىن مىنەزىن ەسكە الادى. «كىش­كەنتايىنان-اق ەرەكشەلىگىمەن كوزگە تۇسەتىن. جاستايىنان ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتەتىن», دەيدى باۋىر ەتى بالاسىن ساعىنا ەسكە العان انا جۇرەگى.

سەگىز جاسىنان سپورتقا بەيىمدەلگەن ايبات 8 جىل بويى بوكسپەن شۇعىلدا­نىپ­تى. اۋىل, اۋدان, وبلىس, ءتىپتى رەسپۋبليكا كولەمىندە التىن مەدال تاققان كەزى كوپ ەكەن. اكەسى ۇلىنىڭ «گەنادي گولوۆكين «گگ», سەرىك ساپيەۆ «سس», مەن دە ايبات امانوۆ «اا»-مىن عوي, ءالى-اق, ايگىلى بولامىن, اكە!» دەگەن ورىندالماي كەتكەن ارمان-تىلەگىن وزەگى ورتەنە ايتادى. مامىر ايىندا كوميسسيا شەشىمىمەن اسكەرگە اتتانعان ۇلدىڭ قاڭتاردىڭ قاقاعان قىسىندا تابىتپەن كەلەرىن ول كەزدە ەشكىم بىلمەگەن ەدى.

ماڭدايىنا جازىلعانى بولار, تالدى­قورعان قالاسىنداعى ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5514 اسكەري بولىمىنە ءتۇستى. ەكى ايدان سوڭ انت قابىلدادى. اسكەري بورىشىن ابىرويمەن وتكەرىپ جۇرگەن. ەلگە ورالۋىنا دا ساناۋلى كۇندەر قالعان ەدى. اتتەڭ... 2022 جىلدىڭ 5 قاڭتارى ءبىر اۋلەتتى بوزداعىنان ايىردى. بۇل – امانوۆتار وتباسى ءۇشىن قارالى حابار جەتكەن كۇن ەدى. جانباي جاتىپ سونگەن جاستىڭ قازاسىن ەستىرتكەن, انانى ەستەن, اكەنى تىرەكتەن ايىرعان كۇن ەدى بۇل. وتان الدىنداعى بورىشىنا ادالدىق تانىتقان ورىمدەي ۇل وسىلايشا سودىرلار قولىنان قىرشىن كەتتى. سودان بەرى ءبىر جىل وتكەنىمەن, جۇرەكتەردەگى جازا جازىلعان جوق.

قىزىلوردا قالاسىندا وتان الدىن­داعى بورىشىن وتەگەن 19 جاستاعى قاراعان­دىلىق ماديار قايساروۆ تا قاڭتار قىر­عىنى كەزىندە ەرلىكپەن قازا تاپتى. ماد­ياردىڭ تۋعان كۇنىنە نەبارى 24 كۇن قالىپ ەدى سوندا. قاراعاندى قالاسى­نىڭ مايقۇدىق اۋدانىنىڭ تۋماسى 2002 جىلدىڭ 29 قاڭتارىندا دۇنيەگە كەلگەن م­اديار بىرەۋدىڭ جالعىزى, كوزىنىڭ قاراسى ەدى.

كىشكەنتاي كەزىنەن تىم زەرەك بولىپ ەر جەتكەن ماديار ءجۇزۋ, دزيۋدو, سامبو جانە كاراتەمەن اينالىستى. زەرەك ۇل سۋرەت سالىپ, الەم كلاسسيكتەرىنىڭ اۋەندەرىن دە تىڭدايتىن.

ء«اردايىم ەرتە تۇرىپ, ءۇي ماڭىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ فۋتبول الاڭىندا جۇ­گى­رىپ كەلىپ, گانتەل جانە شتانگا كوتەرە­تىن, سونىمەن بىرگە بەلتەمىردى دە ۇمىت­پاي­تىن», دەپ اكەسى ورازالى ەسكە الادى.

مەكتەبىن اياقتاعان سوڭ ماديار باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ ماماندىعى بويىنشا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار كوللەدجىنە وقۋعا تۇسەدى. وقۋىندا وزات بولىپ, ديپلومدىق جوبانى ءساتتى قورعاپ شىعادى. ۋاقىت وتە كەلە ماديار ەل الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە شەشىم قابىلداپتى. «اكە, بارلىق دوس­تارىم اسكەرگە بارىپ جاتىر, مەن دە بارامىن. كەلگەن سوڭ ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا تۇسەمىن» دەپ الدىنا ۇلكەن ماقسات قويىپ, اسكەرگە كەتىپ ەدى», دەيدى اكەسى.

2021 جىلعى 4 ماۋسىمدا قاراعان­دىدان ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5547 اسكەري بولىمىنە (قىزىلوردا قالاسى) بورىشىن وتەۋگە اتتاندى. جەلكىلدەگەن جاستىڭ ەندى قايتىپ كەلمەسىن كىم بىلگەن؟! ماديار وتباسىمەن سوڭعى رەت 2022 جىلى جاڭا جىل قارساڭىندا سويلەسكەن ەكەن.

«5 قاڭتار كۇنى ماعان 5547 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى قوڭىراۋ شالدى. بايلانىس دۇرىس بولماعان سوڭ قوڭىراۋ ءۇزىلىپ كەتە بەردى. سودان كەيىن ماعان ء«سىزدىڭ ۇلىڭىز ءوزىنىڭ قىزمەتتىك-جاۋىنگەرلىك قىزمەتىن اتقارۋ بارىسىندا قازا تاپتى» دەپ انىق داۋىسپەن حابارلادى. ودان سوڭ ۇيگە قالاي جەتكەنىم ەسىمدە جوق», دەيدى اكەسى.

ءبولىم كومانديرى مادياردىڭ قىزىلور­دا قالاسىنداعى قوعامدىق ءتارتىپتى قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىستى جاۋىنگەر­لىك تاپسىرما كەزىندە كوز جۇمعا­نىن جەتكىزگەن. ب ۇلىكشىلەر اسكەريلەر­گە قارسى جۇك كولىگىن جىبەرگەن ساتتە ماڭا­يىنداعى ساربازداردى امان ساقتاپ قالماق بولعان جاس سارباز كولىكتىڭ استىنا ءتۇسىپ, سونىڭ سالدارىنان قازا تاپقانى ءمالىم بولدى.

ال 8 قاڭتار كۇنى ماديار قايساروۆ اتاسى جاتقان بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ بوتاقارا كەنتىندەگى زيراتقا اسكەري قۇرمەتپەن جەرلەندى. ساربازدى سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالۋعا تۋعان-تۋىستارى, دەپۋتاتتار, جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى, «ورتالىق» وڭىرلىك قولباسشىلىعى جانە 5547 اسكەري ءبولىمنىڭ باسقارما قۇرامى قاتىستى.

10 قاڭتاردا ماديار قايساروۆ پەن ايبات امانوۆتىڭ وتباسىنا III دارە­جەلى «ايبىن» وردەنى, «ۇلتتىق ۇلان قىز­مەتىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسى مەن ەرەكشە اتاق­تىڭ بەلگىسى «كۇرەڭ كەۋدەشە» تابىس ەتىلدى.

قاراعاندى